حسن باقری به روایت غلامعلی رشید

به گزارش خبرنگار «نسیم»، سردار غلامعلی رشید، جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح در مطلبی با عنوان "در رثای نظریه‌پرداز جنگ" شهید حسن باقری را قهرمانی ملی و نظریه پردازی دانسته که با بیان عباراتی چون «باید به خود جرئت داد و شیوه جنگ را تغییر داد» شگفتی همگان را برانگیخت. متن کامل یادداشت این فرمانده دوران دفاع مقدس که در اختیار گروه فرهنگی خبرگزاری «نسیم» قرار گرفته به شرح زیر آمده است: ارادت صاحب این قلم به شهید بزرگوار، سرلشکر حسن باقری (غلامحسین افشردی)، نوشتن را برایم سخت می‌کند. غلامحسین در بهمن‌ماه ـ ماه پیروزی خون بر شمشیر ـ به شهادت رسید. سرگذشت این شهید عزیز و نظریه‌پرداز بزرگ جنگ ما، سند زنده سنت‌شکنی، جسارت، شجاعت، شهامت، خلاقیت و مرعوب نشدن در برابر جهان ظاهری و تفکر فنی کلاسیک و بنیان‌گذاری قدرت دفاعی جدید ایران است. شهید حسن باقری مدارج رشد و کمال را در دوره‌های بحرانی انقلاب و جنگ به‌سرعت طی کرد و نقشی بی‌بدیل، به‌یادماندنی و تاریخی را در جنگ از خود به یادگار گذاشت. به فرمایش مفسر بزرگ قرآن، حضرت آیت‌الله جوادی آملی، طبق [نقل] قرآن، مردان بزرگ خدا و اولیای الهی در راه خدا، پنج مرحله را طی می‌کنند: معرفت، هجرت، سرعت، سبقت و پیشوایی. شهید عزیز ما طی ده سال در دوران جوانی ـ دهة سوم عمر مبارکش ـ این مراحل را طی کرد و سرانجام استعداد وی با دست‌یابی به مقام رفیع شهادت به کمال رسید. در واقع این ویژگی عصر انقلاب اسلامی و عصر رهبری امام خمینی (ره) بود که این باور غلط تاریخی را شکست که مسن بودن دلیل بر رتبة عقلی و علمی فرد است. درخشش مردان و قهرمانان بزرگی همچون حسن باقری و رسیدن به فرماندهی در سن 26 سالگی، از برکات مدیریت کلان امام خمینی (ره) و اعتماد به جوانان بود. جوانان در حالی مسئولیت‌های بسیار سنگین را برعهده گرفتند که قریب شصت سال با فرمانده و امام خود فاصلة سنی داشتند. شهید باقری؛ قهرمان ملی شهید حسن باقری از قهرمانان ملی صاحب فهم و اندیشه نظامی بود که جرئت سنت‌شکنی، تحول، ابتکار، خلاقیت و دور ریختن تفکر وارداتی آمریکایی را در جنگ داشت. وی پرورش یافته در مکتب امام خمینی (ره) بود و شایستگی‌های اخلاقی بی‌نظیر و اندیشة دفاعی والایی داشت که در حیات کوتاه و پر برکتش در دفاع مقدس، منشأ تحولات بزرگی در سازمان رزم سپاه و تعمیق و توسعه اطلاعات و عملیات رزمی سپاه شد. هنوز هم این کلمات قصار وی که بارها نقل شده است، شگفتی را بر می‌انگیزد: «باید به خود جرئت داد و شیوه جنگ را تغییر داد» وی این نکته را ابراز می‌کرد که اگر دشمن به پشتوانة استکبار جهانی و با ابزار پیشرفته و تجهیزات فراوان به ایران اسلامی حمله‌ور شده است و اگر در مقابله با این دشمن، تفکر و شیوه‌های رزم کلاسیک که صرفاً می‌خواهد با تکیه بر ابزار و قرینه‌سازی با او بجنگد، ناکام می‌ماند، باید به خود جرئت داد و تفکر دفاعی و شیوة رزم جدیدی را بنا نهاد و با پرهیز از قرینه‌سازی و نقاط قوت دشمن، به نقاط ضعف او حمله کرد؛ روشی که غلبة ما را بر دشمن در پی دارد. بدین ترتیب تفکر دفاعی بومی و جدید را به اثبات رساند و مرحله به مرحله، به نفی وضع موجود همت گماشت و بی‌تعارف و همراه با تلخی و تندی، اما با پختگی هرچه تمام‌تر به نقد تفکر و شیوه‌های رزمی‌ای پرداخت که ناکامی‌های سال نخست جنگ را به بار آورده بود. بنیان‌گذاری واحد اطلاعات سپاه شهید باقری با بنیان‌گذاری سازمان اطلاعات سپاه در جنگ، ترسیم وضعیت موجود دشمن و چشم‌انداز آینده و تجزیه‌وتحلیل تحرکات آینده دشمن را امکان‌پذیر کرد و توانست زمینة در هم شکستن دشمن را با ایجاد اعتماد به نفس بر پایة شناخت درست فراهم کند. وی در مراحل بعد، در تعیین راهبرد کلی و استراتژی عملیاتی جدید، نقش بسیاری داشت. او همچنین بر پایة شناخت منبع عظیم نیروهای مردمی، برای جذب، آموزش، سازماندهی و به‌کارگیری آن‌ها کوشید. روحیه، خلق‌وخوی، رفتار و سخنان دلپذیر و پختة شهید باقری ارتباط با نیروهای بسیجی را به راحتی امکان‌پذیر می‌نمود و بدین ترتیب وی به‌خوبی نیروهای بسیجی را فرماندهی می‌کرد، با این حال از سر تواضع در تماس با مادرش، خود را سقای جبهه و بسیجیان نامیده بود، امری که ناشی از بزرگی روح او بود. وی تفکر دفاعی خود را در عملیات‌های مختلفی مانند ثامن‌الائمه (شکست حصر آبادان)، طریق‌القدس (فتح بستان)، فتح‌المبین و بیت‌المقدس (فتح خرمشهر) به فعلیت رساند و صادقانه در این راه مجاهدت کرد و در همین مسیر، به شهادت رسید. بروز استعدادها در جنگ صحنة جنگ محل ظهور و بروز استعدادهاست. استعدادهای کم‌نظیر شهید حسن باقری در جنگ شکوفا شد. وی بنیان‌گذاری بخشی از ساختارهای مهم جنگ را بر عهده داشت که از جملة آن‌ها اطلاعات و عملیات و سازمان رزم سپاه بود. او در این مسیر با توجه به روحیة طراحی، رفتار و منش مشوقانه خود سبب شد که جوانانی مانند شهید شفیع‌زاده و دیگر فرماندهان در عرصة سازماندهی، تخصص‌های گوناگون سپاه را در جنگ بنیان‌گذاری کنند. همچنین آموزه‌های نظری و عملی وی سبب شد سازمان رزم سپاه در تمامی ابعاد رشد و توسعه یابد. بدین‌ترتیب او شیوة جدیدی را برای دشمن‌شناسی در علوم نظامی بنا نهاد. وی از دانشگاه دل کند و به مدرسة جهاد و جنگ علیه متجاوزان آمد و یکی از بهترین نظریه‌پردازان جنگ شد و در طرح‌ریزی‌های عملیاتی در سطح تاکتیکی و راهبردی صاحب‌نظر شد و یکی از فرماندهان به نام این عرصه بود. بن‌بست‌شکنی و پذیرش مسئولیت در سن جوانی، خلاقیت، نهراسیدن از مشکلات، آزادگی و آرمان‌خواهی شهید باقری از نکته‌های آموزندة او برای نسل امروز است. وی هرگز به آنچه می‌رسید، قانع نبود. در واقع این شهید بزرگوار تنها یک نام نیست بلکه یک راه است و هر راهی نیاز به رهرو دارد. باید با شهیدان حسن باقری، حسین خرازی، ابراهیم همت و باکری‌ها عهد و پیمان بست و راه آن‌ها را ادامه داد؛ این است انتظاری که این بزرگواران از ما دارند.