رهدار: انقلاب اسلامی در سیر یک حرکت تاریخی و جریان اجتهادی به وقوع پیوست

کدخبر: 977714

رئیس موسسه فتوح اندیشه، با اشاره به عوامل پیروزی انقلاب اسلامی گفت: امام(ره) اصلی‌ترین عامل پیروزی انقلاب بود/ محمدرضا شاه به امام خمینی(ره) پیشنهاد داد که قم را مدل واتیکان به شما می‌دهیم

گروه فرهنگی «نسیم»؛ عوامل مختلفی پیروزی انقلاب اسلامی ایران را رقم زد، ظلم نظام شاهنشاهی و بی توجهی نسبت به مساله دین به گونه ای بود که مردم روز به روز نسبت به گذشته خشم شان به شاه و حکومت او بیشتر می شد. در این میان اما علما و روحانیت همواره در کنار مردم حرکت می کردند و نقش عامل هدایت گر آنان را ایفا می کردند هرچند که در دوره های مختلف مشکلات متعددی به میان آمد که روند حرکت انقلاب را مشکل مواجه می ساخت. در راستای بررسی عوامل پیروزی انقلاب اسلامی با حجت الاسلام رهدار به گفتگو نشسته ایم که حاصل آن را می خوانید:

نسیم: عوامل پیروزی انقلاب اسلامی چه بود؟

رهدار: انقلاب اسلامی ایران یک سری عوامل بنیادین دارد که ریشه در بنیان های تاریخی فرهنگی مردم ایران دارد، عوامل نزدیک و مباشر هم دارد که شاید بهتر باشد از آنها به عنوان کاتالیزورهای انقلاب نام برد که چندان هم مهم نیست اما عوامل بنیادین اثر بیشتری داشته است.

اما در سطح کلی در حوزه عوامل بنیادین اول فرهنگ اسلام و آموزه های تشیع است که در این میان انقلاب را به پیروزی رساند. این آموزه ها به خصوص در فرهنگ ایرانی ما عوامل مرده نبوده است بلکه سیگنال هایی بود که در طول تاریخ به مردم ارایه شد از جمله اینکه پیرو ظالم نباشید و حتی اگر قرار باشد که جان تان را بدهیم و بهترین پایلوت آن واقعه کربلاست که مردم یاد گرفته بودند که خون ما از خون حسین(ع) رنگین تر نبود.

واقعه کربلا بر نهضت های دوسده اخیر در ایران تاثیر داشت

واقعه کربلا بر نهضت های دوسده اخیر در ایران تاثیر داشت و اتفاقات مختلفی را رقم زد. یک اتفاق این بود که مردم یاد می‌گرفتند کم کم سرمایه های خودشان را تجمعی کنند، این سرمایه ها گاهی در بستر یک شکست حاصل شده و برایشان عبرت و تجربه ای شده است، برای مثال در اولین نهضت با روشنفکران پیمان می بندند و شکست می خوردند و بعد با علما پیمان می بندند و موفق می شوند. در یک نهضت متوجه می شوند که چه نسبتی را باید با حکومت برقرار کنند.

این پتانسیل پراکنده و منتشر در عنصر ایرانی در بستر جنبش های اسلامی دائما بالفعل و نهایتا تبدیل به یک تجربه موفق می شد. اتفاق دیگر این بود که با وجود آنکه مردم دین دار بودند ولی دین داری شان ضرورتا آگاهانه نبود، بحران ها، سختی ها و جنبش های اسلامی آنها را آگاه می کرد در نتیجه در فرصت های مختلف به دنبال راه حل بودند و استنباط از دین شان را حداکثری می کردند . این عوامل کنار هم در صحنه های تاریخ معاصر نمود می یافت تا سرمایه اجتماعی عمومی شده و در بستر تاریخی قبل از انقلاب شرایط لازم را پدید آورد.

امام خمینی(ره) سرمایه ویژه ملت ایران بود

بنابراین قبل از انقلاب این عوامل بنیادین لازم بود که به یک سری عوامل کاتالیزوری هم برخورد کند یعنی اتفاقاتی در جامعه ما می افتاد که باعث می شد به صورت ویژه تری بر داشته های خود توجه کنند، حضور امام خمینی(ره) به تنهایی یک سرمایه عظیم بود چراکه اگر در این مقطع هر فقیه دیگری بود ممکن نبود انقلاب با این سرعت جلو رود.

امام خمینی(ره) سرمایه ویژه ملت ایران بود. امام اصلی ترین عامل پیروزی انقلاب و معلول یک حرکت تاریخی و جریان اجتهادی بود که به ثمر نشست. صدسال قبل میرزای شیرازی، هفتاد سال قبل مرحوم مدرس، و در آن برهه امام خمینی(ره) در نتیجه حرکت مکتب انقلاب بسته شد.

البته عوامل سلبی نیز وجود داشت که جریان انقلاب را موجب شد. مثلا به میزان اینکه پتانسیل مردم بالا می رفت در سایه رهبری قوی امام خمینی(ره) بیشتر می شد شاه به بهانه های مختلف به روی مردم اسلحه می کشید و همین امر نیز مردم را بیش از پیش علیه حکومت می خواند.

نسیم: جریانات سیاسی نظیر احزاب تا چه اندازه در شکل گیری انقلاب اسلامی اثر گذار بودند؟ مردم می دانستند که آنچه احزاب می گفتند دیکته شده دربار شاه بود

رهدار: احزاب در کشور ما نه فقط آن زمان حتی الان هم جدی نیستند، قبل از انقلاب هم به ویژه چون به معنای واقعی کلمه حزب نداشتیم شرایط همین بود. قبل از انقلاب حزب ملت و حزب مردم فعالیت داشت که این دو نیز حزب های حکومت ساخته بودند. یک عده را جمع می کردند و می گفتند رئیس این حزب باش و تمام. در این میان مردم هم می دانستند که آنچه احزاب می گفتند دیکته شده دربار شاه بود.

در نامه نهضت آزادی تصریح شده بود که دین از سیاست جداست

بنابراین احزاب وجهی نداشتند. چند جریان هم وجود داشت که سیاق حزب نداشتند مثل هیات‌های موتلفه که کاملا مذهبی بودند و پایگاه مسجدی و هیاتی داشتند و یا نهضت آزادی که البته این نهضت روشنفکرانی بودند که نگاهشان به دین مثبت بود و در میان روشنفکران شاید این جریان بیشترین قرابت را با جریان دینی داشت، اما با همه این موارد حتی نهضت آزادی نیز طرفدار و آدم نداشت. در نامه نهضت آزادی تصریح شده بود که دین از سیاست جداست.

از سوی دیگر اگر حتی حزب موتلفه هم نفوذی داشتند به این علت بود که مردم می دانستند آنها در ظل امام خمینی(ره) حرکت می کنند. بنابراین واقعیت آن است که قبل از انقلاب یک مرکزیت رهبری داریم و آن هم جریان امام راحل است.

در این میان اما جریان چپ‌ها و مارکسیست ها هم بودند که آنها بحث ایجابی نداشتند و مباحث‌شان سلبی بود و به همین دلیل نیز مارکسیسم در برابر لیبرالیسم سقوط کرد.

نسیم: انسجام حرکت مردم ناشی از چه عاملی بود؟

جریان مخالفت مارکسیست ها هرگز ضربه ای به مسیر انقلاب نمی زد

رهدار: حضور مردم و این انسجام در حرکت انقلابی مرهون حرکت رهبری مقتدر چون امام راحل بود. ببینید، انقلاب منبع مولد می خواهد. منبعی که مردم را بصیرت دهد، تمامی عوامل حتی عوامل خرد کاتالیزوری انقلاب را شکل می دهند. در فضایی ما می گفتیم مرگ برشاه، مارکیسیت ها هم می گفتند مرگ بر شاه، ولی نبود جریان مخالفت مارکسیست ها هرگز ضربه ای به مسیر انقلاب نمی زد.

شاه به امام خمینی(ره) پیشنهاد داد که قم را مدل واتیکان به شما می‌دهیم

حتی شاه آمد و به امام خمینی(ره) پیشنهاد داد که قم را مدل واتیکان به شما می دهیم و این شهر را هر طور که مایل هستید اداره کنید که امام مخالفت کرد، بعدها گفتند از میان بیست و دو وزیر مملکت 10 وزیر را انتخاب کن که امام (ره) نپذیرفت. امام کلیت ماجرا را می خواست و توانش را هم داشت.

جریان نهضت آزادی نیز نتوانست هژمونی انقلابی را که امام خمینی(ره) راه انداخته بود متوقف کند

در آخرین لحظات نیز وقتی شاه سراغ بختیار که خود از اعضای جبهه ملی بود رفت متوجه شد که او با تمام رجزهایی که می خواند نمی‌تواند کاری از پیش ببرد و حتی جریان نهضت آزادی نیز نتوانسته بودند این هژمونی انقلابی که امام خمینی(ره) راه انداخته بود را متوقف کند چراکه سرنخ دست کسی دیگر بود.

ارسال نظر: