دبیر سینما انقلاب: جشنواره فجر کمبود حرکت فکری دارد

به گزارش «نسیم»، اختتامیه چهارمین هم اندیشی سینما انقلاب(جشنواره ققنوس) بابرگزاری نشست «سینمای مردمی» و با تقدیر از اندیشمند برگزیده حوزه سینما، فیلم‌ها، رسانه‌ها و خبرنگاران برگزیده برگزار شد.

اختتامیه این جشنواره با برگزاری نشست تخصصی «بررسی سینمای مردمی»، با حضوربهروز فرنو، مجید آقایی و سید ناصرهاشم زاده و با تقدیر از اساتید، فیلم‌ها، رسانه‌ها و خبرنگاران در سالن سینمایی مجموعه فرهنگی شهدای انقلاب اسلامی (سرچشمه) به انجام رسید.

در این اختتامیه، روح الله رجبی، دبیر این هم اندیشی درباره هدف اصلی جشنواره ققنوس اظهار داشت: هدف اصلی از این فضا پیوند میان تفکر و هنر و گفتمان سازی اندیشه ای در سینمای انقلاب اسلامی است.

دبیر چهارمین هم اندیشی سینما انقلاب با بیان این که در طول سال، اندیشه های زیادی از سوی اساتید و نخبگان و هنرمندان ایراد می شود اما لازم است این اندیشه ها را در یک فضای متمرکز تر به نمایش بگذاریم، ابراز داشت: ما در هم اندیشی سینما انقلاب تلاش می کنیم در کنار جشنواره فجر، از فرصت رسانه ای و فرصت پر جنب و جوشی که در حوزه سینما ایجاد می شود استفاده کنیم و آرا و تفکر نخبگان و اساتید و هنرمندان را به نمایش بگذاریم.

وی افزود: علت اصلی برگزاری این هم اندیشی این است که به نظر ما رسید برای ایجاد تحرک و تحقق این اهداف لازم است در کنار فیلم فجر که بزرگترین عملیات فرهنگی دولت در حوزه سینما جشنواره فجر است، یک حرکت فکری انجام شود.

رجبی ادامه داد: عملیات فرهنگی به این معناست که رسانه ها، هنرمندان و فیلم های تولید شده حرکتی انجام دهند تا ابعادی از سینمای انقلاب اسلامی را به نمایش بگذارند اما این عملیات فرهنگی آلوده به دو جریان احساسی، هیجانی و روشنفکرانه شده است در حالی که از ابتدا ابداً قرار نبود این اتفاق بیفتد اما آرام آرام این دو جریان به وجود آمده است.

دبیر چهارمین هم اندیشی سینما انقلاب درباره جشنواره فیلم فجر اظهار داشت: در جشنواره فیلم فجر می خواهیم بررسی کنیم سینمای بایسته و شایسته انقلاب اسلامی چیست اما ما در این ایام با این فضا مواجه نمی شویم و تنها یک سر و صدای رسانه ای داریم که آن هم روشنفکری شده است.

وی با انتقاد از عدم همکاری نهادهای مسئول دولتی با سینما انقلاب، تصریح کرد: جواب ما را بدهند یا ندهد که تا به حال نداده اند، این کار را ادامه می دهیم.

رجبی درباره درخواست سینما انقلاب از وزارت ارشاد گفت: ما درخواست کرده ایم یک سالن را به اساتید و متفکرین انقلاب اختصاص بدهند تا فیم ها در آن اکران شود و آن ها فیلم ها را نقد و بررسی کنند و به مسایل انقلاب و فیلم بپردازند اما موافقت نشد و این در حالی است که این درخواست را امسال و سال گذشته داشتیم اما تا کنون پاسخ مثبتی نشنیده ایم.

دبیر جشنواره ققنوس خاطرنشان کرد: نمی گوییم همه فضا، یک فضای نظری بشود اما این فضای احساسی حاکم باید به سمت عقلانیت هم پیش برود.

وی افزود: سال هاست که این فضا دارد ادامه پیدا می کند و شاخص های انتخاب فیلم در جشنواره فیلم فجر مورد ارزیابی قرار نگرفته است و نسبت جدی بین فرم و محتوا برقرار نشده و یا فرم زده و یا محتوا زده شده است.

رجبی با اشاره به ضعف سنجه ها و معیارهای تعیین فیلم برتر جشنواره فیلم فجر ابراز کرد: هدف ما در این هم اندیشی سینما انقلاب بررسی این سنجه ها و مسایل سینما در ابعاد مختلف آن است تا ببینیم چه می توانیم بکنیم که این امر محقق شود، که البته این کار را دانشگاه و حتی یک جمع خرد و حتی یک فرد نیز می تواند انجام دهد اما ما به ایجاد فضای یک گفتمان نیاز داریم تا بتواند این حرف ها را به نمایش بگذارد.

دبیر چهارمین هم اندیشی سینما انقلاب با انتقاد از سطح فیلم های امسال جشنواره، بیان کرد: هدف این هم اندیشی این است که ابعاد نظری و سنجه هایی که در سینمای انقلاب اسلامی موجود است بررسی و تعیین کند و آن را به عنوان مطالبه عمومی تبدیل کند.

وی با بیان این که ما از اساتید دعوت کردیم تا سوالات و نظریه های خود را در این هم اندیشی مطرح کنند، ابراز کرد: قرار نیست در این ایام ما به یک نتیجه و نظریه برسیم بلکه این تبادل نظرها باید در طول سال ادامه پیدا کند و آن جا نتیجه بگیرد.

رجبی درباره نتایج برگزاری هم اندیی سینما انقلاب در سه سال گذشته گفت: از نتایج این حرکت، ایجاد گروه ها و نهادهایی در بخش های دولتی، خصوصی و مردمی است که دارند تحت تاثیر این فضا، بخش هایی را در راستای اهداف این حرکت ایجاد می کنند.

دبیر جشنواره ققنوس با بیان این که تلاش داریم این فضا را در سال ادامه و این محافل را استمرار بدهیم و همچنان محافلی را داشته باشیم، خاطرنشان کرد: تلاش داریم در این هم اندیشی ها فرمایش حضرت آقا مبنی بر این که تحول در سینما مستلزم تحول در علوم انسانی غربی است، عملی شود.

پس از سخنان روح الله رجبی، نشستی با موضوع سینمای مردمی با حضور بهروز فرنو، مجید آقایی و سید ناصر هاشم زاده برگزار شد. در این نشست، مجید آقایی با بیان این که برای ورود به این بحث ما نیاز داریم به ساختار سینما به عنوان یک مقوله زبانی نگاه کنیم، ابراز داشت: مباحث زبانی بین گوینده و شنونده ایجاد ارتباط می کند و آن چه که اهمیت دارد این است که سینما به عنوان یک مقوله زبانی است.

وی افزود: این که آبشخور سینما از کجا خواهد بود و چقدر می تواند مخاطبین خودش را اقناع کند در ادامه این بحث خود به خود می آید.

این منتقد با بیان این که مفهوم مردم، مسئله عوام و عموم و خواص مفاهیم و معانی مرتبط با هم است و با طرح این پرسش که بیان این کلمات در نسبت با کدام حقیقت است و مربوط به چه عصر و تلقی است، اظهار کرد: حداقل در سنوات اخیر دو تلقی عمده از خلق و مردم داشته ایم که به زمینه های هنری نیز رسیده است؛ یک تلقی چپ و یک تلقی لیبرال و مربوط به راست بوده است که در تلقی راست لیبرال مردم به معنی عموم واجدین شرایط مدنی در یک جامعه مدنی امروزی است و این تلقی و بحث منورالفکران جدید از زمان انقلاب فرانسه تا سنوات اخیر بوده است و در مقابل یک تلقی روشنفکرانه چپ است که منظور از عوام، خلق و طبقه زحمتکش و این ها ست که از انقلاب اکتبر برگرفته شده است.

همچنین سید ناصر هاشم زاده بیان داشت: زبان سینما زبان تصویر است و این زبان برای کسی قابل فهم است که تصویر را می بیند اما فهم ها متفاوت و دارای درجه است.

وی افزود: تصویرسازی مهم ترین مساله در سینماست و همه نوع صدا دیالوگ و موسیقی در خدمت تصویر قرار می گیرد تا تصویر فهمیده شود.

هاشم زاده با بیان این که سینما این چنین با مردم روبرو می شود که گرامر و دستور زبان خودش را دارد، ابراز داشت: کسانی که سینما را تاسیس کردند گرامر و زبانی نیز برای آن تدوین کردند که البته این زبان تا به امروز تغییراتی هم داشته است.

وی با بیان این که تصویر قابل فهم و تصویر سینما محرک است، اظهار کرد: سینما قابی متحرک است که می خواهد بگوید من به زندگی نزدیکم و البته هر گاه سینما واقعاً این طور بوده مردم با آن ارتباط برقرار کرده اند.

این متفکر حوزه سینما با یان این که حکومت ها و دولت ها همواره به دنبال سواری گرفتن از زبان تصویر سینما بوده است، تصریح کرد: این تصویر هم اسب چموشی شده است که به سادگی در خدمت هر کسی قرار نمی گیرد.

هاشم زاده با بیان این که همان طور که دین زبان باطن و ظاهر دارد، سینما نیز همین طور است، اظهار داشت: این که تصویری از مسجد است لزوما به این معنی نیست که این تصویر مذهبی است و سوال این است که ما چگونه از نماز سخن بگوییم که مشمول ویل لمصلین نشویم.

وی افزود: همان طور که در مذهب، عرفان و دین یک زبانی داریم در سینما نیز زبانی هست که برای به خدمت گرفتن سینما برای مذهب باید زبان سینما کشف شود.

این منتقد درباره به خدمت گرفتن زبان سینما در غرب ابراز داشت: غرب این زبان را فهمیده است و به این وسیله تفکر خودش را جهانی کرده است و ما نیز اگر بخواهیم زبان تصویر سینما را برای دین به خدمت بگیریم باید آن را خوب بفهمیم و بشناسیم.

در ادامه این نشست، آقایی درباره تأثیر بر مخاطب گفت: در حوزه علوم ارتباطات چرخه ای را برای تاثیرگذاری بر مخاطب در نظر می گیرند؛ در این چرخه یک افرینش گر است که همان هنرمند است که با واسطه مواجهه با متن واقعیت یا آن چه که او را به انگیزش وا می دارد کدی هست که برای احساس کردن آن نیاز دارد که زبان آن هنر را بیاموزد.

وی با بیان این که پس از آن که اثر قالب زبانی خود را پیدا کرد زبان برای این بیان می شود که مخاطب را تحت تاثیر قرار دهد، تصریح کرد: اگر مخاطب این زبان را درک کند واکنش نشان می دهد و اگر نتواند، این برقراری ارتباط دچار مشکل است و این مشکل ناشی از آن است که یا زبان درستی انتخاب نکرده ایم یا رسانه مناسبی انتخاب نکرده ایم و یا مخاطبمان غیر فعال است.

آقایی با تأکید بر این که در شکل گرفتن پیام، دغدغه ادراک نوع انگیزه مندی هنرمند در مواجهه با واقعیت مهم است، بیان داشت: ما به دستور زبان سینما آشنا نیستیم و جامعه ای که ارگان هایی که توان آموزش، تربیت و ارتقای سطح کیفی مخاطب را دارند فعال نباشند تا مخاطب را ارتقا دهد، نمی تواند ارتباط خوبی با اثر هنری بگیرد.

وی با بیان این که ما نباید از آفرینشگر بخواهیم سطح هنرش را پایین بیاورد، اظهار داشت: پس از انقلاب، مخاطب در پرسه 36 ساله وارد مجاری جدید آفرینش نشده است و فیلم هایی که فروش می کنند به ادراک 60 سال قبل سینما بر می گردد و ارتقای سطح سواد عمومی مردم برای این که مخاطب با آفرینشگر ارتباط لازم را بگیرد، ضروری است.

همچنین بهروز فرنو با اشاره به این که هنر نه وسیله است نه مرکب و نه ابزار است بلکه هنر مجرایی است که در آن حقیقتی جلوه می کند، ابراز داشت: داستان ها در دوره مختلف به حقایق مختلفی رجوع دارند و سینما نیز همین طور است به طوری که در سینمای جامعه سوسالیستی شوروی خواص اعضای حزب پرتوریا هستند و فیلم باید توسط این خواص ساخته شود که در این سینما می خواهند مردم و عوام را جای قهرمان داستان بگذارد.

وی افزود: در سینمای تجاری همه چیز برای این است که فیلم فروش داشته باشد، بنابراین قهرمان باید تمام رویاهای فرو خورده مردم را در آن داستان تحقق ببخشد مثلاً در سینمای بالیوود یک دختر فقیری است که با یک مرد پولدار ازدواج می کند.

فرنو با طرح این پرسش که چقدر ما توانستیم در سینمای انقلاب اسلامی دستمان را به قرب حق و حقیقت قدسی بدهیم، بیان کرد: هنر مجرای تجلی حقیقت است و حقیقت یک تفکر است و باید دید که سینمای انقلاب اسلامی تا چه حد توانسته این طور باشدو پاسخ این است که به یک نسبتی بوده است اما نمی توان برای این مسئله دستور العملی صادر کرد اما جایی فیلمساز در جلب مخاطب موفق بوده است به این مساله توجه داشته است.

متفکر حوزه سینما ادامه داد: اگر شیار 143 را همه دیدیم و جوایزی را گرفت و جایزه مردمی را نیز برد به این علت است که فیلمساز که یک خانم است طوری حقیقت رنج مادری را که فرزندش را علی رغم میلش از خود جدا می کند درک کرده و منعکس می کند که تمام مدت فیلم، ما با این مادر همراه می شویم.

همچنین هاشم زاده با تأکید بر این که هرجا ما مردم را دخالت بدهیم ولی از آن ها سواستفاده نکنیم درست است، درباره سیاست های جدید دولت درباره خصوصی سازی سینما با بهانه مردمی سازی آن خاطرنشان کرد: نسبت سینما با مردم همه جانبه می تواند باشد زیرا همه مردم که نمی توانند به جهت اقتصادی در سینما دخیل شوند.

وی با بیان این که سینمای مردمی سینمایی است که با مردم نسبت و ارتباط برقرار کند، اظهار داشت: معضل ما در انقلاب اسلامی این است که مردم نسبت درستی با سینما ندارد یا نمی خواهند نسبتی با سینما داشته باشند زیرا این سینمای حاضر نسبتی با مردم ندارد.

هاشم زاده ادامه داد: سینمای امروز ما چه شناختی از حوصله و خواست مردم دارد و آیا باید به خواست مردم باید همیشه توجه کرد یا باید برای آن ها خواسته ساخت؟

وی با بیان این که سخن انبیا در همه اقشار مردم پراکنده شد و هر کس به قدر بضاعت خود از آن برداشت، تصریح کرد: ما در سینمای انقلاب می خواهیم این جنس سخن انبیا را در سینمای انقلاب تزریق کنیم که نمی شود مثلاً می خواهی نماز را نشان دهی ریا از آن بیرون می آید و تقوا را که می خواهی نشان دهی ریاکاری بیرون می زند.

این منتقد با طرح این پرسش که می خواهید سینما را دینی کنید یا دین را سینمایی کنید، ابراز داشت: ما در بسیاری موارد داریم دین را نمایشی می کنیم در حالی که برای آن که از سینما برای معرفی دین بهره ببریم باید نسبت به هر دو مقوله دین و سینما آگاهی و شناخت پیدا کنیم.

در پایان این اختتامیه، از آثار و افراد برگزیده چهارمین هم اندیشی تجلیل شد.