بهروز افخمی: "آوینی"، معتقد بود انقلاب اسلامی، آغاز عهد جدید در تاریخ بشر است

بهروز افخمی، کارگردان سینما به مناسبت سالروز "هنر انقلاب اسلامی" و شهادت سید مرتضی آوینی، با «نسیم» به گفتگو پرداخت. وی اظهار داشت که آوینی به فیلم سازی که به واقعیت نزدیک باشد، علاقه و اعتقاد داشت و به بچه های گروه خود نیز می گفت که بروند بدون پیشینه و هر آنچه را که آنجا می بینند، ثبت و به تصویر کشند.

افخمی درباره مستندهای اشراقی آوینی گفت: توجه به واقعیت مسئله مهمی است . فیلم اگر بخواهد بجای توجه به واقعیت به پیام آن بپردازد و عقیده خود را بیان کند، آنجاست که تفاوت آن مشخص می شود. سید مرتضی آوینی درباره مستندهای جنگی، اصطلاح "مستندهای اشراقی" را به کار می برد و به بچه ها می گفت که بروید و ببینید که آنجا چه خبر است نه به عنوان مستندساز و کسی که عقایدی با خودش دارد، بلکه بروید و خود آن وضعیت را ببینید، دیدن آنجا به تنهایی شما را تکان می دهد، به شما راه نشان می دهد.

وی همچنین درباره شیوه مستندسازی آوینی توضیح داد: خود الان اگر آدم بخواهد بفهمد که حقیقت و روح حاکم بر جبهه ها چه بوده، اگر مستند های "حقیقت" و یا "روایت فتح" را ببیند، با آن وضعیت به درستی آشنا می شود. شما اگر مستندهای دیگر آن موقع را ببینید که توسط افرادی که عقاید نزدیک به حزب توده داشتند و آن موقع در بدنه تلویزیون زیاد هم بودند و اتفاقا افراد شجاعی هم بودند و نمی ترسیدند و برای گرفتن تصاویر، جان خود را به خطر می انداختند، ولی آن عقیده شان باعث می شد که سراغ تصاویری بروند که بر مبنای آن عقیده و ایدوئولوژیک آنها شکل گرفته است، این که شما به گروهتان بگویید که بروند و ببینند آنجا چه خبر است و تصویر بگیرند صرف نظر از اینکه حتی بعدا چگونه تفسیر شود و سعی کنند حقیقت ماجرا را همانگونه ثبت کنند و این همان چیزی است که سید مرتضی آوینی به طور کلی در تمام حرف ها و نوشته هایش بر روی آن تاکید می کرد و می گفت ما در دورانی زندگی می کنیم که مردم گرفتار سوبژکتیویته هستند یعنی حال عموم مردم به گونه ای است که در ذهنیات و نفسانیات خود غرق شده اند و معتقد بود که ما در دنیایی زندگی می کنیم که نسبت خود را با حقیقت قطع کرده و شبکه ای از داده ها و تعاریف را در اطراف ما چیده و ما آن شبکه را به جای حقیقت تصور می کنیم.

روشنفکرها تعریفی متفاوت از واقعیت دارند

وی در ادامه افزود: اینکه انسان بتواند این قفس سوبژکتیویته را بشکند، کار بسیار دشواری است و اینکه بگوید واقعیتی بیرون از من نیز وجود دارد و می خواهم آن واقعیت را تجربه کنم و شما تماشاچیان را نیز وادار به تماشای آن واقعیت بیرون کنم و شما ممکن است بگویید که خب همه مردم ممکن است بگویند که می دانیم حقیقتی بیرون از ما وجود دارد، ولی به این سادگی ها هم نیست و اغلب کسانی که به آنها لقب روشنفکر داده می شود، تعریفی متفاوت از واقعیت دارند و این تعریف گفته شده را قبول ندارند و خیلی هایشان به طور صریح می گویند که اصلا واقعیت را ما می سازیم و ما دنیا را تعریف و حقیقت را می سازیم .

فیلم سازان جوان تجربه زیستی کمی دارند و با واقعیت ارتباط کمی برقرار می کنند

کارگردان فیلم سینمایی "عروس" درباره نوع علاقه آوینی به فیلم سازی گفت: آوینی به نوع فیلم سازی که به واقیت نزدیک باشد، علاقه داشت البته این به رئالیزم و یا ناتورالیزم ربطی ندارد که آنها نیز خود ایدوئولوژی محسوب می شوند و ایدوئولوژی شبیه عینک یا توری است که بین شما و واقعیت، حایل می شود. فهم این موضوع به نوعی هم ساده است و هم مشکل، اگر کسی در تور ایدوئولوژی و سوبژکتیو گرفتار باشد و شما بخواهید از او که به واقعیت بیرون توجه کند، برایش کار دشواری است. از او بخواهید به جنگ برود و آن گاه خواهد فهمید که تمام چیزهایی که تا به حال دریافت کرده، فرق می کند. و اکثر مردمی که در شهرها زندگی می کنند و آن افرادی که در مادیات غرق شده اند، اکثرا از واقعیت و حقیقت به دوراند. ولی افراد فقیر که با مشقت با واقعیت های زندگی درگیراند و مدام تجربه های زیستی مختلف دارند، با واقعیت بیشتر روبرو می شوند ولی شما نگاه کنید به این فیلم سازان جوان که هیچ گونه تجربه زیستی با واقعیت های روزمره ندارند و بعد گلایه می کنند که چرا کسی با فیلمشان ارتباط برقرار نمی کند.

آوینی معتقد بود عهد جدیدی آغاز شده و مقدمه آن انقلاب اسلامی است

افخمی اظهار داشت که آوینی عاشق شهادت بود و این را بارها به من گفته بود که چرا هنوز شهید نشده است. دغدغه اصلی آوینی باز از یک نظر ساده می آید. به عنوان یک بچه مسلمان ، آدم در دو سطح با دنیا تعامل می کند. یک سطح آن این است که شما فکر می کنید دنیا محل ابتلا و آزمایش است و موقعی که شما تمام این آزمایش ها را انجام دادید، به مرحله عبور از این دنیا می رسید. و از این نظر، آوینی همیشه دنبال شهادت بود و یادم هست که به من می گفت که چرا من شهید نمی شوم؟ یعنی به مرحله ای رسیده بود که دیگر این دنیا چیز تازه ای برای او نداشت و آماده رفتن بود. و جنبه دیگر آن این است که شما فکر کنید در ساحت این عالم و تمدنی ، در کجای آن ظاهر شده اید؟ یعنی در این لحظه که متولد شده اید، وضعیت دنیا چگونه است و به کجا می رود؟ از این نظر آوینی معتقد بود که عهد جدیدی شروع شده ، یعنی وضع جدیدی بین انسان و عالم برقرار شده که مقدمه این وضع جدید، انقلاب اسلامی است. و مقدمات انسان جدیدی که از این وضعیت سوبژکتیو رها می شود، دارد ظاهر و آشکار می شود. و سعی داشت با این آدم های عهد جدید تعامل و با آنها کار کند.