خشکسالی بزرگترین آسیب برای گونه در حال انقراض "گاندو"

به گزارش خبرنگار اجتماعی «نسیم آنلاین»، مدیرکل دفتر موزه تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اینکه خشکسالی بزرگترین دلیل و آسیب برای گونه در حال انقراض گاندو یا همان تمساح پوزه کوتاه است، افزود: خشکسالی تهدید جدی برای گاندوها است زیرا خشک شدن برکه‌ها، منابع آبی و غذایی آنها را از بین می‌برد، در حال حاضر نیز وضعیت آبی منطقه خوب نیست. توسعه بی‌منطق فعالیت‌های کشاورزی و کاشت محصولاتی چون هنداونه در بلوچستان باعث برداشت بیش از حد آب و از بین رفتن منابع آبی آن منطقه شده است.

اصغر مبارکی با اشاره به این که گاندو واژه‌ای بلوچی برای تمساح «مردابی» یا تمساح «پوز کوتاه» است، گفت: گاندو در زبان محلی بلوچی به معنی حیوانی است که روی شکمش می‌خزد. پراکنش اصلی این گونه در هند و سریلانکا است و بیشترین جمعیت موجود از گاندو در همین دو منطقه وجود دارد.

وی با بیان اینکه بعد از هند، سریلانکا، پاکستان و سپس ایران محل پراکنش گاندو است، گفت: بیش از 90 درصد جمعیت گاندو در هند و سریلانکاست که در هر یک از این دو کشور، بیش از 3000 گاندو وجود دارد. در بلوچستان ایران نیز گاندو وجود دارد و طبق آخرین سرشماری در سال 92، بیش از 500 گاندو تخمین زده شده است ولی 340 تمساح در زیستگاه‌های طبیعی و مصنوعی رویت و شمرده شده است. برکه‌هایی که در مسیر رودخانه‌ها وجود دارد، زیستگاه طبیعی گاندو محسوب می‌شود و چاله‌هایی که در روستاها برای ذخیره آب کنده شده که به آنها هوتک گفته می‌شود، زیستگاه مصنوعی گاندو است. علاوه بر این سدها و آب‌بندها نیز زیستگاه مصنوعی گاندو هستند.

مبارکی اضافه کرد: منطقه حفاظت شده باهوکلات امروزه به عنوان منطقه حفاظت شده گاندو مشهور و معروف است که از بالای سد پیشین شروع شده، این سد را در برمی‌گیرد و تا خلیج گوآتر پیش می‌آید و در مسیر رودخانه سرباز و باهوکلات قرار دارد. حفاظت از یک گونه خاص یکی از دلایل اعلام یک منطقه به عنوان منطقه حفاظت شده است. منطقه حفاظت شده گاندو به خاطر حفظ گونه گاندو به این نام معروف شده است.

مبارکی گفت: آن چه در لفظ عامه و به صورت کلی به نام تمساح شناخته می شود در حقیقت دارای سه خانواده شامل کروکودیل، گاریال و آلیگاتور است که 3 تا 3.5 متر اندازه دارد و به طور کلی در قیاس با سایر تمساح‌ها گونه متوسطی محسوب می‌شود. یک گاندوی بزرگ می‌تواند به راحتی دست و پای انسان را قطع کند، اما معمولا گاندوها برخلاف آلیگاتور به طور بالقوه انسان‌خوار نیستند. یک گاندوی جوان 30 تا 50 کیلو وزن و 1.5 متر طول دارد عمر گاندوها در طبیعت بین 40 تا 60 سال است، افزود: این گونه در اسارت تا بیش از 60 سال هم می‌تواند زنده بماند.

وی اظهار داشت: گاندو قوی‌ترین پا را در میان همه تمساح‌ها دارد.این ویژگی یک تغییر تکاملی است، زیرا منابع آبی کم و پراکنده گاندو را مجبور کرده که برای دستیابی به منابع آبی جدید مسیرهای خشکی را راهپیمایی کنند و چون بیشترین تکیه برای راه رفتن بر روی پای عقبی است، پای عقبی آنها قوی‌تر است، بنابراین گاندو در میان 24 گونه تمساح از لحاظ داشتن پاهای قوی شاخص است.

مبارکی با اشاره به اینکه تصادفات جاده‌ای نیز تهدید دیگر گاندوها است، گفت: حتی نوزادان تمساح نیز عادت به جابه‌جایی برای پیدا کردن آب دارند که در این بین احتمال تصادفات جاده‌ای و از بین رفتن آنها وجود دارد. تخریب زیستگاه‌های گاندو، آتش زدن پوشش گیاهی مناطق از دیگر تهدیدهای گاندو محسوب می‌شود. برخورد انسان و تمساح به دو شکل دیده می‌شود. در جایی به طور مستقیم به انسان حمله می‌کند و یا با حمله به احشام به طور غیرمستقیم به زندگی انسان و معیشت و اقتصاد او لطمه وار د می‌کند.

وی افزود: حمله به احشام توسط گاندو در ایران زیاد است که باعث ضرر و زیان به اقتصاد محلی‌ها می‌شود؛ اما خوشبختانه مردم محلی به خاطر فرهنگ‌شان از آسیب‌زدن به تمساح اجتناب می‌کنند. خشکسالی تهدید جدی برای گاندوها است زیرا خشک شدن برکه‌ها، منابع آبی و غذایی آنها را از بین می‌برد. در حال حاضر نیز وضعیت آبی منطقه خوب نیست. توسعه بی‌منطق فعالیت‌های کشاورزی و کاشت محصولاتی چون هنداونه در بلوچستان باعث برداشت بیش از حد آب و از بین رفتن منابع آبی آن منطقه شده است.

وی در ادامه با اشاره به دو حادثه‌ای که طی آن تمساح گاندو به انسان حمله کرده بود، افزود: در سال 2001 در دورانی که سد پیشین، آب کافی نداشت و منابع آبی در منطقه خشک شده بودند، چند بچه برای شنا وارد این سد شده و یکی از آنها پایش را روی گاندو گذاشته بود و باعث شده بود که گاندو به او حمله کرده و او را خفه کنند. در این شرایط که وسعت برکه کم بوده و اوج خشکسالی و بی‌غذایی گاندوها بود، ورود بچه‌ها به سد باعث تحریک گاندو و حمله شده بود.

مدیرکل دفتر موزه تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان محیط زیست افزود: حادثه بعدی در اردیبهشت‌ماه سال 95 اتفاق افتاد، در یکی از برکه‌های مهم منطقه که در دوره‌ای 5 کیلومتر طول داشته و امروزه تبدیل به برکه‌ای با طول 300 متر شده است و در یک نقطه تعداد زیادی تمساح وجود دارد، تعدادی از کودکان برای شنا وارد برکه شده بودند که گاندو حمله و پسر بچه را خفه کرده بود.

مبارکی با اشاره به اینکه در منطقه حفاظت شده گاندو تصرف زمین، ساخت صنعت، تخریب زیستگاه‌ها، آتش زدن پوشش گیاهی، جاده‌سازی و... ممنوع است، گفت: گاندو گونه در معرض انقراض است، بنابراین هیچ‌گونه برداشت از آن ممکن نیست. جریمه برداشت غیرمجاز از گاندو 20 میلیون تومان است.