وضعیت اسفبار پارک ملی گلستان، آیینه برنامه ریزی نادرست توسعه است
گزارش«نسیم»، از وضعیت پارک ملی گلستان/ بیم و امیدهای تبدیل جاده مرگ به جاده اکوتوریستی/ ۹۵ درصد آتش سوزیهای این پارک نتیجه بیتوجهی مسافران است/ تلفات جادهای در جاده میانگذر این پارک بالاست
به گزارش خبرنگار «نسیم»، پارک ملی گلستان که باقی مانده جنگلهای هیرکانی با قدمت ۴۰ میلیون ساله است یکی از ارزشمندترین جنگلهای جهان به شمار میآید و از آن به عنوان موزه طبیعی یاد میشود. در واپسین روزهای تابستان 93، همراه با خبرنگاران رسانههای گروهی به دعوت ادره کل محیط زیست استان گلستان راهی این پارک شدیم تا وضعیت اسفبار این پارک را از نزدیک ببینیم. برای دیدن پارک گلستان از جاده میانگذری باید بگذری که به جاده آسیایی مشهور است. جاده پر حرف و حدیثی که جنگل گلستان را به دو نیمه تبدیل کرده است.
95 درصد آتش سوزی های پارک ملی گلستان نتیجه بی توجهی مسافران است
مناطقی که در جریان آتشسوزهای عمدی و غیر عمدی سال گذشته سوختهاند در کنارههای جاده کاملا مشهود است، و پوشش گیاهی پارک به شدت آسیب دیده است .
جواد سلیاری، مدیر پارک ملی گلستان می گوید: 95 درصد آتش سوزی هایی که در پارک ملی گلستان اتفاق می افتد به دلیل سهل انگاری مسافران عبوری است که در حاشیه جاده اقامت موقت دارند .
وی تاکید می کند: 5 درصد علت آتش سوزی ها در پارک ملی گلستان بخاطر آتش سوزی هایی است که در داخل پارک اتفاق می افتد که علت بیشتر این نوع آتش سوزی ها وجود شکارچیان غیرمجاز است که به صورت عمد یا غیر عمد منجر به آتش سوزی می شوند .
جادهای که دوربین سنجش سرعت ندارد
ماشینهای عبوری به تنها چیزی که توجه نمیکنند سرعت مجاز حرکت در این منطقه است که 60 کیلومتر در ساعت در نظر گرفته شده، خبری هم از تذکرات نیروهای پلیس مستقر در پارک نیست .
وقتی پلیس مستقر در پارک به اعتراض خبرنگاران هم مواجه میشوند می گویند: تعداد مسافران آنقدر بالاست که امکان تذکر وجود ندارد. بد نیست بدانیم مهمترین پارک ملی کشورمان دوربین سنجش سرعت ندارد. ورود و خروج بی ضابطه و آزاد مسافرانی که برای گذران اوقات فراغت بی محابا و بدون هیچ نظارتی به هر گوشهای از پارک وارد میشوند .
طبیعت گردی، با آتش و کباب
مسافران به عادت همیشگی به اصطلاح طبیعت گردی ایرانیان بساط آتش را به راه میاندازد .
مژگان جمشیدی، فعال و کارشناس محیط زیست با انتقاد از این نوع گردشگری در پارک ملی گلستان و دیگر پارکها و مناطق تحت حفاظت سازمان محیط زیست معتقد است: آزادی و بی قاعدگی ورود مسافران آسیبهای زیادی را به این پارک وارد کرده است .
وی ادامه میدهد: با وجود اینکه توقف کنار پارک ممنوع است اما مسافران بدون آشنایی با مقدمات گردشگری طبیعی وارد پارک ملی میشوند، آتش روشن میکنند و باعث بروز آتشسوزیهای عظیمی میشوند .
دیوارهای مرگ و جدایی
علاوه بر این زبالههایی که از خود به جای میگذارند، باعث میشود که حیوانات داخل پارک به هوای خوردن پسماند وارد جاده شوند و تصادف کنند .
در مطالعات انجام شده در سالهای اخیر مشخص شد، تلفات جادهای در جاده میانگذر گلستان که به جاده آسیایی مشهور بالاست .
براساس اعلام روابط عمومی حفاظت محیطزیست استان گلستان طی چهار ماه نخست امسال ۱۲سمور سنگی، هشت خوک وحشی (گراز)، ۵۳ بچه خوک وحشی، ۱۹ شغال، ۳۹ کلاغ، شش روباه، دو راسو، یک دوپای کوچک، ۵۳ حلقه لوس مار، یک گرزه مار، دو خارپشت، سه پلنگ، دو آهو، چهار سهره جنگلی و یک گورکن بر اثر برخورد با خودروهای عبوری در جاده میان گذر پارک ملی گلستان از بین رفتهاند .
این تلفات نتیجه طرحهای عمرانی اجرا شده در این منطقه است، وقتی از مسیر جاده میگذریم، دیوارهای بتنی چند متری را میبینیم که نه تنها چهره پارک را دچار آسیب کرده است و پارک را به دو نیم تقسیم کرده بلکه عبور و مرور حیوانات را نیزمختل کرده است، این دیوارههای بد منظر را وزارت راه در حدود سالهای 81-84 برای جلوگیری از بروز سیلاب احداث کرده است. دیوارههای بتنی دوطرف جاده، ارتباط جانوران مابین قسمتهای شمالی و جنوبی پارک شده، و شاهد جدایی کامل اکولوژیکی، ادامه مرگ گونههای جانوری در تصادفات جادهای شده است .
جاده میانگذری که تبدیل به جاده اکوتوریستی خواهد شد
جریان احداث جاده میانگذر هم خواندنی است، با کش و قوسهای فراوانی که از زمان ریاست فاطمه جوادی در سازمان محیط زیست و با مخالفت کارشناسان و دوستداران و میحط زیست آغاز میشود .
رئیس وقت سازمان محیط زیست آغاز به تعریض جاده میکند، در فاصله سال 85 تا 86 مجوز تخریب و تعریض دوباره پارک ملی گستان از سوی محمدی زاده رئیس سازمان محیط زیست صادر میشود، جادهای که به تصویب هیات دولت مجاز از تعریض 7/6 دهمی به 6/11 دهم متر بوده است، در جریان این تعریض غیر قانونی، درختان حاشیه جاده خشک شدند و با کوچکترین جرقه آتشی شعله ور میشود. طی این مدت این جاده 50 تا 60 متر تعریض شد که با فشاررسانهها در سال 87، چهار بانده شدن پارک به تعویق میافتد .
اما ماجرای تعریض پارک با تغییر دولت هنوز به پایان نرسیده است و وزارت راه مسرانه در صدد تعریض آن است، نشانههای تعریض و در نهایت 4 بانده شدن جاده میانگذر را میتوان در مصالحی که در کنارههای جاده متصل به منطقه پارک قرار گرفته است و همچنین صاف کردن کنارههای جاده دید .
این مصالح از سال 80 در کنار جاده دپو شدهاند. قسمتی از جاده که در خارج از پارک ملی قرار دارد بر اساس طرح ملی «تبدیل جادههای بیرون شهری به آزاد راه» در حال چهار بانده شدن است .
به گفته مدیر کل محیط زیست استان گلستان، در قسمت شرقی پارک ملی گلستان، یعنی از منطقه «میزابایلو» به سمت جنوب جاده و خارج از محدوده پارک ملی، دو باند دیگر به جاده اضافه شده و به پارک ملی متصل میشود .
وی تاکید می کند: این تعریض فقط تا ابتدای ورودی پارک صورت خواهد گرفت و به هیچ وجه به داخل پارک کشیده نمیشود. با این وجود متاسفانه وزارت راه قرار بود که 11 متر جاده منتهی به پارک را تعریض کند اما اکنون شاهد آن هستیم که تا 20 متر هم این تعریضها صورت گرفته است و ترافیک بسیار شدیدی را به داخل پارک هدایت میکند .
علی رغم آنکه اسماعیل مهاجر معتقد است، جادهای که از درون پارک ملی به عنوان یک سرمایه ملی میگذرد دیگر جایی برای تعریض ندارد اما دوستداران محیط زیست با چشمانی نگران به عملیات تعریض مینگرند .
مهاجر بر این باور است که ساخت جاده میانگذر از پارک ملی گلستان از همان آغاز اقدام اشتباهی بوده به این علت که جاده در حریم رودخانه ساخته شده است بارها به خاطر سیل از بین رفته و دوباره وزارت راه آن را بازسازی کرده است. بر همین اساس با سیاستگذاری دولت یازدهم و تلاش مسئولان استان گلستان خروج جاده از پارک در دستور کار جدی قرار گرفته است و تا پایان امسال این جاده به قسمت شمالی منطقه کشیده خواهد شد .
مدیر کل محیط زیست استان گلستان خبر از جایگزینی جاده فعلی و تبدیل شدن جاده آسیایی به جادهای اکوتوریستی میدهد که باعث رونق و توسعه روستاهای این منطقه است که بر اساس این طرح سرعت مجاز حرکت، خدمات دهی و امکانات اقامتی تفریحی پارک ملی گلستان تعریف خواهد شد و با کنترل و مدیریت محیط زیست از ادامه وقوع فاجعه زیست محیطی در گلستان جلوگیری خواهد شد .
گزارش از سمیرا خباز