وقف برای محیط زیست؛ سنت فراموش شده

گروه اجتماعی خبرگزاری «نسیم» - سمیرا خباز : سال گذشته خبر تلف شدن 44 راس بز اهلی متعلق به یک چوپان لرستانی توسط پلنگ و خودداری چوپان جوان از آسیب رساندن به پلنگ در رسانه‌ها سروصدای زیادی ایجاد کرد.

چوپان لرستانی برای ساخت پاسگاه محیط بانی کمک کرد

این برخورد زمانی پررنگ تر شد که سازمان محیط زیست نسبت به پرداخت خسارت این چوپان اقدام کرد اما او خسارت را نپذیرفت و از مسئولان وقت خواست این خسارت 110 میلیون ریالی را صرف احداث پاسگاه محیط بانی در زادگاهش کنند.

این چوپان اعلام کرد هیچ خسارتی از دولت نخواهد گرفت و تنها خواسته وی از مسئولان ایجاد امکانات حفاظتی و احداث یک پاسگاه محیط بانی جهت حفاظت از طبیعت زادگاهش است .

نوروز حیدری چوپان فداکار لرستانی گفته است: در طبیعت منطقه زندگی ما حیوانات کمیابی از جمله سمندرلرستانی، ماهی کور، پلنگ و کاراکال زندگی می‌کنند ولی حتی یک پاسگاه محیط بانی هم نداشته و این منطقه به خوبی حفاظت نمی‌شود.

مدیرکل محیط زیست لرستان نیز پس از این بخشش اظهار کرد: من به عنوان مدیرکل محیط زیست لرستان دغدغه‌های نوروز را با جدیت پیگیری خواهم کرد و امیدوارم با حمایت دولت اولین پاسگاه محیط بانی منطقه هشتادپهلو را در سال جاری احداث کنیم.

این یک نمونه هوشمندانه کمک به محیط زیست ایران است، که این روزها جسته و گریخته در گوشه و کنار کشور شاهد تکرار آن هستیم.

وقف احسانی ماندگار به طبیعت کشور

رفتار مناسب با طبیعت و حفظ این امانت،کاشت درخت واحیای زمین، پرهیز از آلودن منابع آبی وخاکی، احیای رودخانه‌ها ودشت‌ها و مراتع مصادیق مورد تاکید در آیات و روایات دینی و از مواریث گذشتگان ماست. آنچنان که نیاکان ما آلودن آب را گناهی بزرگ می‌پنداشتند و برای مسبب آن مجازاتی درخور در نظر می‌گرفتند.

همچنین در احکام عملی دین مبین اسلام نیز رسیدگی به آب، غذا، دارو و درمان ونیازهای حیاتی حیوانات، ستم نکردن به حیوانات، پرداختن زکات چارپایان سه گانه، ذبح روبه قبله ودرمجموع تدوین مجموعه‌های از حقوق و وظایف انسان‌ در تعامل با عموم جانوران از دیگر محورهای مورد نظر در اندیشه مذهبی اسلام است.

از همین رو درگذشته‌ای نه چندان دور نیاکان و اجداد ما به تبعیت از همین آداب وآیین و با اختصاص بخشی از اموال واملاک خویش در قالب وقف به حفظ حقوق حیوانات اهتمام ورزیده و برای نگهداری از جانوران زاد بوم خویش برنامه بلند مدت داشته‌اند .

در حال حاضر نیز خیران در هر شهر و دیاری می‌توانند به سلامتی محیط ‌زیست جامعه خود کمک شایانی کنند.

همانطور که خیران شهرستان ملایر در راه‌اندازی ایستگاه سنجش آلودگی رودخانه گاماسیاب وارد شدند و یا در خراسان موقوفه‌ای داریم که برای تامین غذا برای سگ‌های کور است، این حاصل نگاه لطیف ومهربانانه واقفی است که میراث ماندگاری را ازخود برجای گذاشته تا این حیوانات از گرسنگی تلف نشوند.

سوق دادن وقف و نذورات به سمت حفظ طبیعت سرزمینمان

محمد درویش مدیر دفتر مشارکت‌های مردمی سازمان محیط زیست در گفتگو با «نسیم» در این باره گفت: باید به سمت سوق دادن وقف و نذورات محیط زیستی پیش برویم.

وی ادامه داد: البته این امر منوط به فرهنگسازی در میان مردم است، کم و بیش در برخی استان‌ها خبرهایی از تقبل هدایای محیط زیستی شنیده می شود، برای مثال خیرین محیط زیستی که در استان‌های لرستان و خوزستان وقوف فرهنگی در زمینه محیط زیست داشته اند.

درویش اظهار کرد: مردم می‌توانند وصیت کنند که دارای هایشان صرف کارهای عام المنفعه‌ای مثل ساخت مدرسه محیط زیستی، درختکاری و تولید محصولات ارگانیک شود.

وی تاکید کرد باید برای مردم جا بیانداریم که مفهوم وقف و کمک‌های عام المنفعه تنها کمک به کودکان سرطانی، بی سرپرستان و کودکان خیابانی، ساخت مسجد و... نیست. بلکه می‌توان برای بهبود شرایط محیط زیستی سرزمینمان هم کمک کنید.

مدیر دفتر مشارکت‌های مردمی سازمان محیط زیست تلاش برای نجات گونه‌های از خطر انقراض، انجام کاری برای بهبود کیفیت هوا و خاک را هم از مفاهیم کارهای عام المنفعه و وقوف دانست.

وقف املاک و مستغلات از سوی طبیعت دوستان واقعی بهترین راهکار برای نجات محیط زیست کشور

کوشان مهران فعال محیط با اشاره به اینکه یکی از بزرگترین دشواری‌ها در پیگیری امور فرهنگی و اجتماعی فقدان و عدم مدیریت منابع مالی است به «نسیم»، گفت: بسیاری از فعالیت‌های ملی و فرامرزی محیط زیستی جهان با کمک مالی افراد و شرکت‌ها و دولت‌ها صورت می‌گیرد ولی داشتن یک منبع مالی پایدار بهترین راهکار برای بقا و پویایی این فعالیت‌ها است تا به دلیل وابستگی به کمک‌ها و عدم درآمدزایی، ناگزیر به پیروی از سیاست‌های پرداخت کنندگان کمک نقدی می‌شوند.

این فعال محیط زیست اظهار کرد: با در نظر گرفتن حقایق ملموس تاریخی و فرهنگی ایران برای یاری رساندن به محیط زیست کشور در کنار فعالیت‌های غیر انتفاعی و پرداخت کمک‌های نقدی است.

وی در ادامه افزود: بهترین راهکار وقف املاک و مستغلات از سوی طبیعت دوستان واقعی بدور از حاشیه سازی برای داشتن منابع مالی همیشگی و بدور از نوسانات است. در کنار هزینه کرد درآمدهای دست یافته از این اوقاف برای تغذیه دستی به هنگام ضرورت (دانه ریزی، پخش علوفه و یا حتی تامین گوشت و طعمه برای گوشتخوارانی همچون پلنگ در زیستگاه‌های حساس) و آموزش و انتشار کتاب و بروشور و پشتیبانی از سایت‌ها و وبلاگ‌های آموزشی می‌تواند حائز اهمیت باشد.

مهران، یکی از چالش برانگیز ترین دشواری‌های حفاظت از زیستگاه‌ها را وجود مستثنیات درون مناطق حفاظت شده دانست و تصریح کرد: وجود بسیاری از این مستثنیات باعث افزایش شدید تخلفاتی همچون زمین خواری، شکار، قاچاق و چرای غیر مجاز و تغییرکاربری زیستگاه‌ها شده است و در صورت در دست داشتن منابع مالی کافی و دور زدن چرخه بی حاصل بوروکراسی دولتی می‌توان این قبیل مستثنیات را خریداری کرد.

نگاه آخرت گرایی در فرهنگ دینی ما موجب شده تا مردم ایران وقف را وسیله‌ای برای احسان ماندگار خود قرار دهند، اما تا به حال برای سوق دادن مردم به وقوف محیط زیستی تلاشی نشده است.

با شروع حرکت‌هایی از سوی هنرمندان و قشر فرهیخته جامعه مانند هدیه یارانه دریافتی‌شان برای حفظ محیط زیست و نگاه تیزبین چوپان لرستانی به طبیعت پیرامونش نشانگر حساس شدن جامعه نسبت به طبیعت کشور است، در این برهه زمانی می‌توان از این ظرفیت برای فرهنگسازی و سوق دادن وقوفات و نذورات مردمی به سمت محیط زیست سود جست.