نشست "بررسی آثار و پیامدهای ریزگردها بر سلامت و محیط زیست" در خبرگزاری «نسیم»
درویش: سمنها به تثبیت مناطق زیست محیطی ناپایدار کمک کنند/ ندافی: ذرات معلق حاوی اورانیوم نیستند اما طول عمر افراد را کاهش میدهند/ درویشی، استاد دانشگاه: مناطق تحت تسلط داعش کانون ریزگرد شده است
گروه اجتماعی خبرگزاری «نسیم»: نشست بررسی "آثار ریزگردها بر سلامت و محیط زیست" با حضور محمد درویش مدیر دفتر مشارکتهای مردمی سازمان محیط زیست، دکتر کاظم ندافی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران و مدیرکل پیشین دفتر سلامت محیط و کار وزارت بهداشت و علی درویشی بلورانی عضو هیات علمی گروه سنجش از دور و GIS دانشگاه تهران و رئیس پژوهشکده ژئوانفورماتیک دانشگاه تهران در خبرگزاری «نسیم»، برگزار شد. در ابتدای این نشست، درویشی با بیان اینکه چند کلمه یا اصطلاح مثل ریزگرد که کلمه صحیحی نیست این روزها در دهانها میچرخد گفت: اصطلاح ریزگرد، همه آلودگیها را مثل آلودگیهای شهری را در بر میگیرد. و در واقع ذرات معلق است و اصطلح صحیح آن گردوغبار است یا طوفان گردوغبار است. اما چون سازمان محیط زیست از ۱۲ سال گذشته از این کلمه استفاده کرد دیگر این کلمه جا افتاده است که از لحاظ عملی صحیح نیست. و غلط مصطلح است در صورتی که زمینه این دو با هم فرق میکند، چیزی که از عراق و زمینهای کشاورزی و کانونهای بحران میآید اینها طوفان گردوغبار است، وقتی از عراق این گردو غبارها بلند میشود به آن طوفان میگویند، اما وقتی بر روی شهر اهواز میایستد دیگر طوفان نیست و فقط گردوغبار است. این استاد دانشگاه معتقد است: ما با کانونهای متعدد گردو غبار در عراق و سوریه مواجهیم، کانونهایی که در عراق و سوریه هستند و در ایران موجودند. کانونهای ریزگرد در عراق چند نوع متفاوت هستند: زمینهای کشاورزی شخم خورده هستند که به دلیل خشکسالیها و کمبود منابع آب در عراق و سیاستهای مدیریت غلط منابع آب ما زمینهای کشاورزی داریم که خودشان پتانسیل را به صورت بالقوه و بالفعل ایجاد گرد و غبار میکنند.
وی افزود: دومین نوع کانونها، خشک رودها هستند که در فصلهایی از سال آب دارند ولی در فصلهایی از سال آب ندارند، به دلیل سیاستهای دولت ترکیه در مهار آب، و آبهای مرزی خودمان و عراق ما اسم اینها را خشک رود میگذاریم. سومین دسته کانونهای گرد و غبار پشت سدهای خشکیده مثل سد اسد، قادسیه، دریاچههای خشکیده داخل عراق هستند. و درنهایت به کانون نوع چهارم گردو غبار اشاره کرد و گفت:، تالابها و زمینهای باتلاقی که قبلا آب داشتند و الان خشکیدهاند و گرد وغبارشان قابل حمل است، علاوه بر اینها ما یک کانون دیگر را به این داستان اضافه میکنم که آن، مراتع تخریب یافتهای هستند که به خاطر خشکسالی و کم آبی در غرب آسیا حتی پوشش گیاهی تنکی هم که داشتند از بین رفته که گرد و غبار تولید میکنند. این استاد دانشگاه تاکید کرد: باید تفاوت بین طوفانهای شن (sand storm) که قطرشان بالای ۶۰ میکرون است در صورتیکه ذرات گردو غبار (dust storm) زیر ۲۰ میکرون، ده میکرون، ۵ میکرون و حتی یک دهم میکرون هستند و حتی ساعتها میتوانند بر روی هوا معلق بمانند و طوفانهایی که در مناطق امیدیه، حمیدیه، فکه و حتی ایلام میبینیم با باد جا به جا میشود. چطور گردو غبار از عراق و دیگر کشورهای همسایه به ایران میآید؟ درویشی به حرکت ذرات با اندازه و قطرهای متفاوت در محیط پرداخت و تصریح کرد: ذرهای که حرکت میکند به ۳ صورت حرکت میکند، ذره اگر بزرگ باشد و باد به آن بخورد غلط میخورد، برخی ذرهها پرش دارند، ذراتی که ما تحت عنوان ذرات معلق میشناسیم که در جوهای بالا قرار میگیرند، اینها میتوانند ۵ سال هم روی آسمان بمانند و میتوانند در مقیاس کره زمین جا به جا شوند، یعنی ما ذراتی از صحرای آفریقا داشتیم که سر از چین درآورده است. وی افزود: اینکه این ذرات چگونه از عراق وارد ایران میشوند، تحت تاثیر ۲ عامل و الگوی جوی است، ما یک نوع الگوی جوی داریم که به آن تابستانه میگوییم که از بهار شروع تا اواسط تابستان ادامه دارد که به انها باد بهار میگوییم و از سوریه و عراق شروع میشود و در کوریدوری به نام غرب آسیا میآید و عراق را رد میکند به خوزستان میرسد و کویت و عربستان تا عمان میرود و عمده طوفانهای گرد و غبار ما اینها هستند. اینها هم وقتی که ما شانس بیاوریم تلاطم جوی نداشته باشند و روی زمین حرکت کنند، زاگرس جلویشان را میگیرد و از پشت زاگرس رد میشود و میرود تا سمت خوزستان و از ایران خارج به سمت کویت و از آنجا به عربستان میرود.
ذراتی که در فصول سردتر هستند، با اغتشاشات جوی به صورت صعودی بالا میروند و وقتی وارد ایران میشوند دیگر زاگرس هم به دلیل ارتفاع بالایشان نمیتواند جلوی آنها را بگیرد و تا تهران میآید. ولی الگوهای زمستانه چرخشی هستند، و طوفانهای اخیر اهواز از نوع چرخشی زمستانی هستند، یعنی الگوی جویشان طوری است که دور خودش میچرخد و از هندیجان ماهشهر بیشتر گرد و غبار را برداشت بر روی آسمان هاواز ریخت، پس اهواز تحت تاثیر جبهههای تابستانی است و هم جبهههای زمستانی است. آیا گرد و غبار در انتقال بیماریها تاثیر دارد؟ مدیرکل پیشین دفتر سلامت محیط و کار وزارت بهداشت به دستگاههای اندازه گیری گرد و غبار موجود در کشور اشاره کرد و گفت: وقتی پدیده گرد و غبار شکل میگیرد ما دستگاههای اندازه گیری داریم که به سادهترین روش میتوانیم این ذرات را اندازه گیری کنیم. وی ادامه داد: شاید تا دو، سه دهه قبل، روش سنجش ذرات در هوا همین روش بود اما بعدها گفتند همه این ذرات سلامت انسان را تحت تاثیر قرار نمیدهد و تنها برخی از انها وارد ریه و قسمت تحتانی دستگاه تنفسی میشود و ایجاد مشکل میکنند، از همین رو محققان به این نتیجه رسیدند که ذرات با قطر کمتر از یا مساوری ۱۰ میکرون مهماند و سنجش pm۱۰ ابداع شد و با کاملتر شدن بررسیهای سلامت مشخص شد از میان این ذرات، ذرات ریزتری که همان pm۲. ۵ها هستند مخاطرات بیشتری بر روی سلامت انسان دارند. ذرات 2.5 میکرونی با ورود به قسمت تحتانی ریه با جریان خون مبادله میشوند. میتوانند طول عمر افراد را کاهش دهند و بر روی سیستم گردش خون، بیماران تنفسی و ریوی اثرات مقطعی و مسلم داشته باشند. ندافی تصریح کرد: ذرات pm۲. ۵ رفتاری مانند گاز دارند و میتوانند مثل گاز جا به جا شوند، این ذرات به راحتی ته نشین نمیشوند و تنها با بروز پدیدههای مثل بارش ویا برخورد با کوهها متوقف میشوند در غیر اینصورت ممکن است ماهها در فضا معلق باشند و از بین نروند.
وی تاکید کرد: تعداد قابل توجهی از باکتریها و قارچهای موجود در گردو غبار قابل سنجشاند، و با آنالیز آنها متوجه شدیم که اینها همان باکتریها و قارچهای موجود در طبیعت هستند و بیماریهای قارچی و میکروبی از طریق گرد وغبار را منتقل نمیکنند، ولی خود ذرات ۲. ۵ میکرونی با ورود به قسمت تحتانی ریه با جریان خون مبادله میشوند و با وجود اینکه ترکیبات این ذرات طبیعی است میتوانند تحریک کننده باشند (بخصوص برای کودکان، کهنسالان، بیماران قلبی و ریوی) و حتی میتوانند طول عمر افراد را کاهش دهند و بر روی سیستم گردش خون، بیماران تنفسی و ریوی اثرات مقطعی و مسلم داشته باشند، در واقع اثرات این ذرات بیشتر از آن است که بخواهد آلودگی ثانویهای را منتقل کند. ذرات آلوده اورانیوم ضعیف در این گرد و غبار موجود نیست وی درخصوص وجود اورانیوم در این ذرات که ازسمت عراق به ایران میآیند نیز اظهار کرد: تا به حال در بررسیهای انجام گرفته چه در سازمان انرژی اتمی و چه دیگر محققین در ذرات گرو غبار اورانیوم پیدا نشده، و هیچ گزارش موثقی از وجود ذرات آلوده اورانیوم ضعیف در این گرد و غبار موجود نیست. ندافی ادامه داد: آنالیزهای کامل گرد و غبار در طول یک سال گذشته توسط ما نشانگر آن است که ۲۸در فلز سنگین و تمامی کاتیون و آنیونهای موجود در گردوغبار، فلزات سنگینی وجود ندارد و از این آنالیزها تنها به عنوان منشاشناسی گرد و غبار کمک گرفته میشود و برای همین منظور و استفاده از نتایج این آنالیزها در دانشگاه تهران برنامهای شکل گرفته است که ۱۰ ایستگاه جدید در خوزستان در این زمینه ایجاد کنیم. با وجود خشکسالیها، آینده بسیار بدی را پیش رو داریم علی درویشی استاد محیط زیست دانشگاه تهران در ادامه نشست به امکان شدت بروز و ظهور گردو غبار در کشور پرداخت و گفت: هر جا بستر مناسب برای ایجاد گرد وغبار فراهم باشد این پدیده بروز پیدا میکند، اما اینکه ما چیزی به نام طوفانهای فراگیر گردو غبار در کشور را داشته باشیم تنها تحت تاثیر جریانهای غالب جوی مثل جریانهای مدیترانهای، بادهای شمال و... امکان دارد. وی اظهار کرد: ما آینده بسیار بدی را پیش رو داریم؛ چراکه در یک دوره خشکسالی قرار گرفتهایم و زمینهای کشاورزی رها شده بسیار در کشور میتواند کانون گرد و غبار باشند. در عراق اوضاع بسیار بدتر است، و در قسمت شمالی عراق که در تصرف داعش نیز هست، به دلیل کاهش عمق آب حوضه فرات، پتانسیل ایجاد گردو غبار و حرکت به سمت ایران را دارد.
ماهیت کانونهای گردو غبار در حال تغییر است این استاد دانشگاه در خصوص کانونهای جدید گردو غبار در کشور نیز گفت: ماهیت کانونهای گردو غبار در گذشته در کشور استاتیک بوده و این ماهیت به سرعت در حال تغییر است. اگر این شرایط خشکسالی که البته مقطعی است ادامه پیدا کند از میان ۸۰۰ دشت کشور که حدود ۶۰۰ دشت خشک شدهاند، وضعیت بحرانی دارند امکان دارد کانونهای جدید گرد و غبار باشند. جا به جای فصول ریزش بارندگی و افزایش دما از نتایج تغییر اقلیم در کشور است درویشی در پاسخ به این سوال که نقش تغییر اقلیم و فرآیندهای طبیعی و انسان در بروز این پدیده چقدر است اظهار کرد: تغییر اقلیم به این سادگیها رخ نمیدهد، این یک فرآیند است که در کل زمین حکم فرماست، و بالانس در کل کره زمین برقرار استف در حدود ۱۰ سال پیش میانیگین بارش ما ۲۵۰ میلیمتر بوده و امروز هم همینطور است اما آنچه که ناشی از تغییر اقلیم، تغییر کرده است جا به جایی فصل ریزش و بارندگی است و ما در فصولی که نیازمند بارندگی هستیم باران نیم آید، علاوه بر این میزان تبخیر و دمای هوا افزایش یافته است. وی با بیان اینکه ایران کشور خشک و نیمه خشکی است و بروز یک خشکسالی طبیعت آن را در هم میکوبد گفت: سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹ اوج طوفانهای گرد و غبار بوده است و امسال هم ما وارد یک دوره جدید شدهایم. وی در ادامه به برداشت آبهای زیرزمینی در میان سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۹ در حوضه دجله و فرات اشاره کرد و افزود: سطح آبهای زیرزمینی غرب حوزه دجبه و فرات با برداشتهای بیرویهای که به اندازه سطح آب بحر المیت بوده است به حدی بوده که یک وضعیت بحرانی را به وجود آورده است. این استاد دانشگاه در خصوص نقش انسان و دستکاریهای آن در نظان طبیعت نیز اظهار کرد: در ۱۰۰ سال گذشته سه بار دستکاریهای انسان موجب خشم طبیعت شد، در دهه ۲۰ دشتهای مرکزی آمریکا، در دهه ۵۰ در چین و آخرین بار مابین سالهای ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۳ در عراق بوده است که صدام با خشک کردن تالابها و دستکاری در طبیعت موجب خشک شدن زمینهای وسیعی در کشورش باعث ایجاد گردو غبارها شد اما این بار دیگر آبی برای بازگشت و جبران وجود ندارد، چراکه دولت ترکیه براساس پروژه GAP و ایجاد ۲۲ سد در بالادست دجله و فرات جلوی ورود آب را به عراق گرفته است. مردم خوزستان باید یاد بگیرند چطور با این پدیده کنار بیایند درویشی سیاستهای سدسازی را خطرناک دانست و گفت: باید یاد بگیریم ما جزئی از طبیعت هستیم نه میراث دار آن؛ وی همچنین با پیش بینی اینکه ممکن است برای چند سال این وضعیت در کشور وجود داشته باشد گفت: مردم خوزستان باید یاد بگیرند چطور با این پدیده کنار بیایند. تا به حال برای کشورمان برنامه عملی برای مقابله با گردو غبار نداشتهایم وی با یادآوری این نکته که دولت عراق برای مقابله با گردوغبار از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۰ برنامههایی داشت تا به صورت پایلوت ۱۱ پروژه را تعریف کرد، و ۳۶ پروژه مدیریت منابع آب را مشخص کرده بود که البته با بروز مشکلات داخلی انجام نشد گفت: متاسفانه ما تا به حال برای کشور خودمان برنامه عملی آنچنانی نداشتهایم، شاید در مناطقی مجبور به مالچ پاشی، در جاهایی باید الگویهای کشت را عوض کنیم و به فکر چانه زنی برای گرفتن حقابه تالابها باشیم و ترکیه را مجبور کنیم حقابه تالابهای پایین دست دجله و فرات را تامین کند.
اجتناب خروج از خانه، و کاهش ترددها استفاده از ماسکهای P۱ و P۲ که توانایی گرفتن بیش از ۹۵ درصد ذرات معلق را دارند، راههای خود مراقبتی در ادامه این نشست کاظم ندافی با بیان اینکه علاوه بر ارزیابی اثرات زیست محیطی باید ارزیابی اثرات سلامت را هم داشته باشیم تصریح کرد: در گذشته آنچنان که باید بر اساس اصول عمل نکردیم و باید مراقب باشیم دوباره از این اصول تخطی نکنیم، برای مثال مالچ پاشی، بخصوص استفاده از مالچ نفتی باید با مطالعه انجام شود. وی در خصوص راه حلهای حفاظت فردی و خود مراقبتی نیز گفت: آخرین استراتژی ما در برخورد با عوامل محیط خود مراقبتی است و وزارت بهداشت برای این منظور یک دستورالعمل تهیه کرده است. ندافی با برشمردن برخی از اصول این خودمراقبتی که عبارتند از: اجتناب خروج از خانه، و کاهش ترددها، انجام ندادن ورزشهای سنگین در زمان بروز پدیده گرد و غبار و استفاده از ماسکهای P۱ و P۲ که توانایی گرفتن بیش از ۹۵ درصد ذرات معلق را دارند و همچنین ادامه داد: برای تغییر سبک زندگی مردم ساکن در مناطق در معرض گردو غبار هم باید تدابیری اندیشیده شود مثل: ایجاد پنجرههای دوجداره، سیستم تهویه غیر از کولر آبی، و قرار دادن پوشش برای محصولات غذایی و تمییز کردن منزل از گرو غبار پس از بروز پدیده را ذکر کرد. تعطیلی در زمان اضطرار یک تصمیم محلی و استانی است مدیر کل پیشین دفتر سلامت محیط و کار وزارت بهداشت در خصوص شرایط تعطیلی در زمان بروز گرد و غبار گفت: در قانون مقابله شرایط اضطراری اگر کمیته استانی تشکیل شود و شرایط اضطراری تشخیص دهد، ان کمیته میتواند تصمیم بگیرد. در شرایطی که این پدیده به صورت حاد وجود داشته باشد از لحاظ ایمنی و سلامت این توجیه را دارد که ما تعطیل بکینم چون سلامت مردم حائز اهمیت است بخصوص اینکه قشر آسیب پذیر را طیف وسیعی را تشکیل میدهند. گردو غبار اثر مخربی بروی پوشش گیاهی گندم میگذارد درویشی درباره اثرات گردو غبار بر روی حیات وحش نیز گفت: تحقیقی که بروی محصولات گردوی الشتر نشان داد به طرز چشمگیری محصولات کاهش پیدا میکند و در پروژه تحقیقاتی دیگری که انجام دادیم متوجه شدیم که اثر مخربی بروی پوشش گیاهی گندم میگذارد و علاوه بر این در حال بررسی اثرات این پدیده بر روی سیستم بینایی، قلب و عروق و.. هستیم. وی افزود: در حال حاضر معاونت علمی فناوری ریاست جمهوری با هماکار ی سازمان جنگلها یک طرح پایلوت سد هکتاری برای تثبیت بیلوژیک پوشش گیاهی و خاک در شرف انجام است و امیدوارم قبل عید کار شروع شود. این استاد دانشگاه در پایان به ایجاد یک سامانه ملی پایش ماهواره پدیدههای دینامیکی زمین اشاره کرد و تصریح کرد: این پدیده شامل رطوبت خاک، آبهای زیرزمینی، سطحی پوشش گیاهی و دما بارش است که اگر مانیتور شود میتوانیم برنامه ریزی کنیم چه اتفاقی خواهد افتاد. وی ادامه داد: ما سیستم پایش ماهوارهای پدیده دینامیک سطح زمین را نداریم در کنار این سازمان هواشناسی در حال ران کردن سیستمهای پایش جوی و مدلسازیها است ولی زیرساخت درستی نداریم و ضمن اینکه سیستمهای پایش زمینیمان همان سیستمهای پایش pm۱۰ و pm۲. ۵ که سازمان محیط زیست دارد تجمیع نمیشود تا تبدیل به دیتا شود، مثل سیستمهای هواشناسی کشور که دادههایشان را ۳ سال یکبار بیرون میدهد تا تبدیل به اطلاعات بکنند. ما در این شرایط باید محیطمان را پایش کنیم و بسترهای ماهوارهاش فراهم است، و نیازمند زیرساخت هستیم تا اطلاعات در اختییار همه قرار دهد.
سهم داخلی گردوغبار بیش از آنچیزی است که تا به حال برآرود شده است محمد درویش مدیر دفتر مشارکتهای مردمی سازمان محیط زیست نیز در ادامه نشست با بیان اینکه متولی گردو غبار سازمان جنگلها است که باید پاسخگو باشند اظهار کرد: برخلاف گمانه زنیهای گذشته که مشخص میکرد تنها ۵ درصد از منشا ریزگردها داخلی و ۹۵ درصد آن خارجی است با واقعیت تطابق ندارد و این نسبت باید تغییر کند، هرچند که همچنان همه متفق القول هستند که چیزی که به نام گرد وغبار در کشور رخ میدهد ناشی از فعل و انفعالات اکولوژیکی منطقه غربی ایران، میان رودان شده و همچنین بخشهایی از شمال غربی عربستان، جاهایی که برای تولید گندم از آبهای فسیلیاش استفاده کرد و بعد هم با پایان آبها این اراضی رها شد که هم در عربستان و هم عراق منشا تولید گردو غبار در منطقه است. وی افزود: در حال حاضر تصمیم بر این است در یک اقدام ضربتی نخست گرد وغبار در داخل کشور تثبیت شود، منتها نخست آن قسمتهایی که پتانسیل تثبیت دارد چراکه ما نمیتوانیم در اراضی کشاورزی با خاک پوشهایی مثل مالچ وارد عمل شویم، مالچ در اراضی با جنس شنزار و ماسه زار کاربرد دارد، پس کاری که میتوانیم بکنیم این است که حقابه هورالعظیم هورالحمار و هورالهویزه را تامین کنیم. باید سند آمایش سرزمین را تهیه کنیم و تحت هیچ شرایطی به جز تامین آب شرب مجوز طرحهای انتقال آب بین حوزهای و سدسازی را ندهیم دروش معتقد است: حتی اگر همه اینکارها را هم بکنیم، مشکل ریزگرد در ایلام، خوزستان، هرمزگان، کرمانشاه، وجود دارد. کاری که ماباید بکنیم این است که در دراز مدت سند آمایش سرزمین را تهیه کنیم و چیدمان سرزمین را متناسب با ظرفیتهای اکولوژیکی تغییر دهیم، تحت هیچ شرایطی به جز تامین آب شرب مجوز طرحهای انتقال آب بین حوزهای و سدسازی را ندهیم، حتی سد به بهانه تامین انرژی برقابی هم الان صرفه اقتصادی ندارد، چراکه ما میتوانیم از طریق استحصال انرژیهای نو خورشیدی، باد، و... را با روشهای ارزانتر و تامین کنیم. استراتژی دولت ترکیه را که آب را یک کالای اقتصادی میداند خطرناک است مدیر دفتر مشارکتهای مردمی سازمان محیط زیست اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران باید به تعهدات خود مطابق برنامه اقدام ملی که به عنوان سومین عضوی که به کنوانسیون جهانی مقابله با بیابانزایی پیوست ارائه کند بعدا در یک اقدام فرامنطقهای، سازمان ملل متحد از کشورهای عضو UNCCT از دیگر کشورهای عضو بخواهد که انها هم به تعهدات خود عمل کنند. وی استراتژی دولت ترکیه را که آب را یک کالای اقتصادی میداند خطرناک دانست و گفت: سرچشمه دجله و فرات به عنوان مهمترین منابع آبی که تعادل اکولوژیکی را در منطقه میان رودان تامین میکند در کشور ترکیه است و ترکیه این حق را به خودش داده تا با افزایش ۵ برابری قدرت تنظیم آبش حقابه دجله و فرات را به یک سوم کاهش دهد و سبب شده دولت عراق در طول دو سال ۲۰۰۸-۹ بیش از ۲ هزار حلقه چاه عمیق در بغداد، نجف و کربلا حفر کند. درویش افزود: این کار بیسابقه است چراکه در طول یکصد سال اخیر کل چاهها در عراق ۲۲۰۰ حلقه بوده و این دو سه ساله ۲ هزار چاه دیگر زده و باعث افزایش خشکی در منطقه شده است. وی تاکید کرد: ما اگر میخواهیم برای مردمان افق روشنی را ترسیم کنیم باید با احتیاط و صداقت کامل بگوییم که باید کمربندها را ببندند و خودشان را برای انطباق با شرایط جدید آماده کنند چون ما به راحتی نمیتوانیم مشکل ریزگردها را بخصوص آن قسمت که از خارج از کشور میآید را حل کنیم. مردم خوزستان و قسمتهای غربی کشور باید با توصیههای بهداشتی انجام شده الگوی زندگیشان را تغییر دهند. درویش با بیان آسیب پذیری حیات وحش از این پدیده گفت: کشور ما با بحران تغییر اقلیم روبرو است که قرار بود ۷۶ درجه سانتیگراد افزایش پیدا کند که آمارها نشان میدهد در ایران این دما ۲ درجه است، با توجه به اینکه هر درجه افزایش دما ۱۶ درصد نیاز آبی را افزایش میدهد یعنی ما ۳۲ دردصد افزایش نیاز آبی داریم.
وی خاطر نشان کرد: گرد و غبارها توانستهاند خط برف را در ارتفاعات افزایش دهند، برف را تیره کردند و میزان جذب انرژی گرمایی را افزایش دادند و برفی که تا خردادماه طول میکشید آب شود و به تدریح آب در اختیار پایین دست قرار بگیرد، در اواخر اسفند آب میشود در قالب سیلهای مهیب بروز کند که از تشدید کننده تغییر اقلیم است، ابعاد گردو غبارها به مراتب وخیمتر ازآنچیزی که فکر میکینم سازمان ملل از کشورهای عضو از جمله ترکیه، عربستان، سوریه بخواهد تا چیدمان توسعهای خود را بر اساس شرایط اکولوژیکی تغییر دهند نماینده سازمان محیط زیست در این نشست گام اول برای مقابله با گردو غبار را ورود دانشگاهها و ارائه یک طرح دقیق برای مقابله دانست و گفت با آماده کردن این طرح و ارائه به سازمان ملل این سازمان میتواند مطابق وظیفه اصلیاش از کشورهای عضو از جمله ترکیه، عربستان، سوریه بخواهد تا چیدمان توسعهای خود را بر اساس شرایط اکولوژیکی تغییر دهند، ترکیه حق ندارد به آب که یک کالای زیستی است به عنوان کالای اقتصادی نگاه کند. باید به مردم بگوییم: نمیتوانیم کابوس ریزگردها را از سرتان برداریم ولی به سمت کاهش آن پیش میرویم وی با اشاره به سخنان دو روز گذشته مقام معظم رهبری درجمع فعالان حوزه محیط زیست کشور اظهار کرد: تاکیدی که رهبری بر قوه قضاییه به جرم انگاری در حوزه محیط زیست داشتند، میتواند به دیپلماسی ما کمک کند اگر میخواهیم در یک افق درازد مدت به مردم بگوییم درست است نمیتوانیم کابوس ریزگردها را از سرتان برداریم ولی به سمت کاهش آن پیش میرویم. وی در خصوص وظیفه سازمان محیط زیست برای جلب مشارکتهای مردمی و حل بحرانهای محیط زیستی ازجمله مهار گردو خاک تصریح کرد: سازمان محیط زیست درخواست ۶۰ میلیارد اعتبار را از مجلس کرد که در ابتدا رد شد به بهانه تقویت سمنهای محیط زیستی نتایج سال آینده مجلس تغییر کند، و با فشارهای وارد شده به مجلس با حذف لفظ سمنها محیط زیستی تصویب شد. درویش ادامه داد: مقام معظم رهبری در سخنان دو روز گذشتهشان از مردم خواستند خودشان به میدان بیایند و نگاه ایشان به مردم و سرمایه اجتماعی اینچنین است، ولی ما این نگاه را نداریم اینهمه قوانین دست و پاگیر ریشه در تفکری کاتولیکتر از پاپ در کشورمان دارد وباید حل شود، مردم باید وارد عمل شوند.
شبکه سمنها میتوانند بستر لازم را برای تثبیت حدود ۱۷۰ هزار هکتار ماطق ناپایدار در غرب کرخه و محور ماهشهر و هندیجان را فراهم کند این مقام مسئوول برنامه مشخص سازمان محیط زیست برای مشارکت مردمی را، ایجاد شبکه سمنهای کشور عنوان کرد و افزود: ۳۱ استان صاحب شبکه سمنها شدند تا نمایندگان واقعی را انتخاب کنند و بتوانند اتحادیه ملی سمنهای محیط زیستی کل کشور را تشکیل دهند. این شبکه میتوانند بستر لازم را برای تثبیت حدود ۱۷۰ هزار هکتار مناطق ناپایدار در غرب کرخه و محور ماهشهر و هندیجان را فراهم کنند کاری که نه سازمان جنگلها و دولت به تنهایی نمیتواند انجام دهد. درختکاری در مناطق جنوب کشور مشکلی را حل نمیکند درویش پیشنهاداتی مانند درختکاری در منطاطق تحت تاثیر گردو غبار را مناسب نخواند و گفت: حتی اگر کل خوزستان را درختکاری کنیم مشکل حل نمیشود، ما در داخل کشورهای خود در منشا کانونهای بحرانی در منشا میتوانیم با تامین حقابه و تغییر الگوی کشت، و احیای تالابها سهم بزرگی از مشکل حل خواهد شد.
.........................
گفتگو از: شاهرخ صالحی کرهرودی، سمیرا خباز و ناصر جعفرزاده