بورسِ کاغذفروشی در مصلای تهران
خرده یادداشتهای «نسیم» از نمایشگاه کتاب/ اینجا در مصلای تهران اما یک کاغذفروش عمده، از ظهیرالاسلام کوبیده و بلند شده آمده تا رو در رو و مستقیم با ناشر به گپ و گفت بنشیند
گروه فرهنگی خبرگزاری «نسیم»، محمدصادق علیزاده- آن قدر در طول مسیر با رفیقِ همراه در مورد مسائل کاری و نمایشگاه حرف زدهایم که وقتی خانمِ سخنگویِ قطار، رسیدن به ایستگاهِ بهشتی را یادآوری کند، عاقله مردِ کوتاه قدِ کنارمان بفهمد که قصدِ مصلا را داریم و نمایشگاه کتاب. موقع بیرون آمدن هم محض اطمینان بپرسد عازم نمایشگاه هستیم یا نه که با جواب مثبتمان، همراهمان شود. هنوز از ایستگاه زیرِ زمین، بیرون نیامدهایم که دو زاریمان میافتد، عاقله مرد کاغذفروش است و مقیمِ راسته کاغذفروشها در ظهیرالاسلام و او هم دو زاریاش میافتد که همسفرانِ سفرِ کوتاهِ درونشهریاش، دستی دارند در عوالم رسانه و خبر و نشر. از یکی دو سال قبل، سرِ پیگیری بحث کاغذ، آن قدرها چَپَم پر هست که سرِ گپ و گفتمان باز شود و جدیام بگیرد.
از وضعیت بازار و قیمت کاغذ میپرسم. قیمت را میگوید. هنوز پایین نیامده نسبت به یک سال قبل حتی و روی همان بندی حول و حوش هشتاد و نود هزار تومان در نوسان است؛ خودش اما معتقد است نسبت به یکی دو روز قبل پایین آمده! صحبت به واردات که میکشد انگاری نمک پاشیده باشند روی جگر شرحه شرحهاش: «وارد کنندههای گردن کلفت، همهشان سَر و سِرّی با دولت و حکومت دارند و از توی خود سیستم هستند! اصلا میدانی مشکل ما چیست؟! مشکل این است که دولت ما خودش کاسب است! مشکل این دولت و آن دولت و قبل و بعدی هم نیست! همهشان همیناند.»
خودش وارد کننده هم هست. از کیفیت کاغذهای وارداتی میپرسم و قیمتشان. ظاهرا تولید کنندههای اروپایی هم درجهبندی دارند و همین کاغذ را با همین حدودِ کیفیت و همین حدودِ قیمت هم عرضه میکنند. تا پیش از جدی شدن تحریمها، امکان اینکه از کشورهای اروپایی هم با همین قیمتها وارد کند هم وجود داشته. تحریمها که شدت میگیرد، طرف مقابل از فروش جنس خودداری میکند. هزینه دور زدن هم بالاست و برایِشان صرفه اقتصادی ندارد. لاجرم کشیده شدهاند به بازارِ جنوبِ شرقِ آسیا و اندونزی و چین و هند و کره و الخ! از ایستگاه زدهایم بیرون و پیاده به سمتِ شبستان گز میکنیم. از مینیبوسها و ونها هم خبری نیست. هوا هم آرام آرام دارد وجه تابستانی خودش را به رخ میکشد. گرما دارد خیمه میزند روی مصلا.
صحبت را میکشانم به کارخانههای کاغذِ داخل و بازدید یکی دو سال قبل از کاغذ مازندران و تولید داخل و سهمش در تامین بازار. حرفهایش غیرشعاریتر و به واقعیت آنچه که دیدهام نزدیکتر است: «کل کارخانههای داخلی را اگر روی هم بگذاریم شاید به زحمت بتوانند 10 درصد بازار را تامین کنند! ظرفیت و کشششان این قدر نیست که بتوانند همه را جوابگو باشند! بحث دیگرش هم تنوع محصولاتشان است. تنوعشان خیلی کم است. الان یک کارخانه در مازندران داریم که کاغذ روزنامه تولید میکند و یکی هم پارس است در خوزستان که هم تولیدش پایین و هم تنوعش! بحث دیگر هم شبکه خاص فروش خودشان است و جز آنها کسی نمیتواند به آن چرخه وارد شود. همه هم میدانند که مشتریهای پارس، فلانی و فلانی و فلانی هستند!»
حسب حدسی که زدهام باید عمدهفروشِ بازار کاغذ باشد. ادامه صحبتهایش حدسم را به یقین تبدیل میکند وقتی حرف میکشد به دلیل حضورش در نمایشگاه: «تا قبل از این گرانیها، من خودم تامینکننده و وارد کننده عمده بودم. مشتریهایم هم از من خریده عمده داشتند. جنس با یکی دو واسطه به دست مصرف کننده میرسید. خودم مستقیماَ با مصرفکننده ارتباط نداشتم. این گرانیهای دو سه سال اخیر سیستم را کلا به هم ریخت. الان هم خودم آرام آرام شروع کردهام با مصرفکننده ارتباط برقرار کردن! روی همین حساب هم گذرم به نمایشگاه خورده!» توی ذهنم دو دو تا چهار تا میکنم که این گرانیها خوب بوده یا بد! قیمت تمام شده را بالا برده و این طبعا به زیانِ مصرف کننده است اما خب از آن طرف ظاهرا دارد تعداد واسطهها بین تولید کننده/وارد کننده را با مصرف کننده کاهش میدهد و طبعا کاهش واسطه خودش میتواند مانعِ افزایش قیمتهای بعدی باشد.
رفقا و دوستانم در رسانهها هنوز دارند بر سر نمایشگاهی یا فروشگاهی بودن نمایشگاه کتاب تهران بحث میکنند. اینجا در مصلای تهران اما یک کاغذ فروش عمده، از ظهیر الاسلام کوبیده و بلند شده آمده تا رو در رو و مستقیم با ناشر به گپ و گفت بنشیند. دوستِ کاغذ فروشِ ما که موقع جدا شدن شمارهمان را هم گرفت، پی این است که از فرصت و بسترِ نمایشگاه استفاده کند برای رایزنیهای اقتصادی و تجاریاش. امری که هم به نفع اوست و هم به نفع ناشر چرا که مستقیم و بلا واسطه با هم مرتبط شدهاند بدون حق دلالی و واسطهگری و امثالهم! رفقا و دوستانم در رسانهها هنوز دارند بر سر نمایشگاهی یا فروشگاهی بودن نمایشگاه کتاب تهران بحث میکنند اما دوستِ کاغذ فروش ما حالا دارد نشانیِ یکی از سالنها و ناشری را میپرسد که صحبتهای مقدماتی را ظاهرا تلفنی با هم کردهاند و ناشر، دیدار حضوری را به نمایشگاه موکول کرده بود. مردم میروند و میآیند با نایلونهای پر از کتاب. این سو تَر اما یک کاغذ فروش، قرار کاری خود را با ناشر در نمایشگاه کتاب تهران گذاشته است و راهی یک جلسه کاری است.