از اهدای شاهنامه به عروسها تا فراگیری شاهنامه در روسیه
میرجلالالدین کزازی، استاد ادبیات فارسی و شاهنامهپژوه در گفتگوی تفصیلی با «نسیم» به بررسی ادبیات ایران و روسیه پرداخت و گفت: رویکرد به شاهنامه و تلاش در شناختن و شناسانیدن آن در این سالیان فزونی گرفته است
گروه فرهنگی «نسیم»؛ در زیست نامه سایتش خودش را این گونه معرفی میکند:
میرجلال الدین کزازی در دی ماه ۱۳۲۷ در کرمانشاه در خانواده ای فرهیخته و فرهنگی که بنیادگذار آموزش نوین در این سامان است، چشم به جهان گشود .
خوگیری به مطالعه و دلبستگی پُرشور به ایران و فرهنگ گرانسنگ و جهانی آن را از پدر که مردی آزادمنش و فراخ اندیش و مردم دوست بود به یادگار ستاند، دوره دبستان را در مدرسه آلیانس کرمانشاه گذرانید و از سالیان دانش آموزی با زبان و ادب فرانسوی آشنایی گرفت.
سپس دوره دبیرستان را در مدرسه رازی به فرجام آورد و آنگاه برای ادامه تحصیل در رشته زبان و ادب پارسی که در چشم او رشته و دانشی است گرامی و سپند، به تهران رفت و در دانشکده ادبیات فارسی و علوم انسانی دانشگاه تهران دوره های گوناگون آموزشی را سپری کرد و به سال ۱۳۷۰ به اخذ درجه دکتری در این رشته نائل آمد.
او از سالیان نوجوانی نوشتن و سرودن را آغاز کرده است و در آن سالیان با هفته نامه های کرمانشاه، همکاری داشته و آثار خود را در آنها به چاپ می رسانیده است. او اینک عضو هیأت علمی در دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی وابسته به دانشگاه علامه طباطبایی است. او افزون بر زبان فرانسوی که از سالیان خُردی با آن آشنایی یافته است، با زبانهای اسپانیایی، آلمانی و انگلیسی نیز آشناست و تاکنون دهها کتاب و نزدیک به دویست مقاله نوشته است و در همایش ها و بزمهای علمی و فرهنگی بسیار در ایران و کشورهای دیگر سخنرانی کرده است .
چندی را نیز در اسپانیا به تدریس ایرانشناسی و زبان فارسی اشتغال داشته است. او گهگاه شعر نیز می سراید و نام هنری اش در شاعری "زروان" است. ترجمه او از "انه اید" اثر "ویرژیل" برنده جایزه بهترین کتاب سال شده است و تألیف او "نامه باستان" نیز که در نُه جلد به چاپ رسیده است، حائز رتبه نخستین پژوهشهای بنیادی در جشنواره بین المللی خوارزمی .
به منظور مهمان ویژه شدن ایران در نمایشگاه کتاب مسکو و حضور کزازی در این نمایشگاه به سراغ او رفتیم تا از ادبیات روسیه ، شاهنامه و ... با او گفتگو کنیم.
در مغولستان، برترین کابینی که به عروس داده میشود نسخهای از شاهنامه بوده است
کزازی در خصوص آشنایی روس ها با شاهنامه گفت: آشنایی روسها با شاهنامه بیشتر است، زیرا پارهای از سرزمینهای روس بخشی از ایران بزرگ فرهنگی بودهاند و شاهنامه یکی از ارجمندترین و بنیادینترین شاهکارهای ادبی این سرزمینها شمرده میشده است.
وی افزود: دوستی تاجیک به من میگفت که در تاجیکستان، حتی در مغولستان، برترین کابینی که به عروس داده میشود نسخهای از شاهنامه بوده است، به همانسان که ما در بخشهایی از ایران کنونی هم میبینیم که عروس هنگامی که به خانه بخت میرود به نشانه شگون و نیکبختی شاهنامهای را به همراه میبرد. از اینروی دانشوران روسیه یا در روزگاری از تاریخ این سرزمین، شوروی، زمینهای آمادهتر داشتهاند که با ادب ایرانی و پارسی و از آن میان به ویژه با شاهنامه بیش از دیگر مردمان آشنایی بجویند.
فراگیری شاهنامه در روسیه بیش از دیگر متنهای پارسی بوده است
کزازی با بیان اینکه شاهنامه به زبان روسی هم برگردان شده است گفت: بهترین برگردان شاهنامه به روسی هم همان است که بانوی ابوالقاسم لاهوتی، سخنور نامدار ایرانی، که زنی روس بوده است به یاری و همکاری شوی خویش به دست داده است. دیگر این است که یکی از بنیادینترین و نامدارترین ویرایشهای شاهنامه که سالیانی بسیار برترین پایگاه پژوهشهای شاهنامهشناختی در ایران بوده است همان است که دانشوران روس به دست دادهاند به تلاش پیگیر برتلس، دانشمند و ادبدان شوروی، که گروهی را راه مینموده است در این کار باریک و دشوار.
رویکرد به شاهنامه و تلاش در شناختن و شناسانیدن آن در این سالیان فزونی گرفته
این پژوهشگر و استاد ادبیات فارسی با اشاره به فراگیری شاهنامه در روسیه گفت: فراگیری شاهنامه در روسیه بیش از دیگر متنهای پارسی بوده است، تیرههای گونهگون در روسیه میزیند. بخشهایی گسترده از این کشور از ایران گسستهاند و هرچند از دید سیاسی، امروز پارهای از ایران زمین شمرده نمیشوند از دید تاریخی و فرهنگی بخشهایی از جغرافیایی پهناور هستند که بسیار فراختر و دور مرزتر از جغرافیای سیاسی کنونی ایران است. کزازی در خصوص وضعیت شاهنامه پژوهی در ایران گفت: رویکرد به شاهنامه و تلاش در شناختن و شناسانیدن آن، دست کم در چندی، در این سالیان فزونی گرفته است. برای اینکه ما چونی را بررسیم نیاز به بررسی و کند و کاوی باریک و دیریاز خواهیم داشت اما اگر شما شمار کتابهایی را که در این سالیان در زمینه شاهنامه چاپ شده است یا چاپهایی که از شاهنامه به شیوههای گوناگون در دسترس نهاده آمده است پایه بگیرید پرداختن به شاهنامه شتاب و گسترشی افزونتر از گذشته داشته است.
شاهنامه چاپ مسکو چندی است که آن ارج را، از دست داده است
وی در خصوص شاهنامه چاپ مسکو گفت: شاهنامه چاپ مسکو چندی است که آن ارج و ارزش بسیار و بیمانندی را که روزگاری داشته، از دست داده است زیرا که ویرایشهای سنجیدهتری بر پایه برنوشتههای نویافته، از شاهنامه انجام گرفته است؛ اما این بدان معنا نیست که ویرایشگر یا پژوهنده شاهنامه یکسره از شاهنامه چاپ مسکو بینیاز شده است و آن را میباید به کناری نهاد. شاهنامه چاپ مسکو هنوز هم یکی از پایگاهها و آبشخورهاست در هر پژوهشی که به هر شیوه درباره شاهنامه انجام میگیرد.