چگونه روسیه هم مجبور به اعمال ممیزی کتاب شد؟

گروه فرهنگی «نسیم»، زهرا جعفری- روسیه، پهناورترین کشور دنیا با نزدیک به 170 میلیون نفر جمعیت که هر بخش آن می تواند سوژه ای برای مطالعه و تحقیق باشد؛ از جمله کتاب و نشر. طبق آمار اتاق کتاب روسیه، 5 هزار و 727 موسسه نشر در سال 2013 در سراسر فدراسیون روسیه فعال بوده اند، این آمار شامل تمام مراکز نشر اعم از مراکزی می‌شود که دست کم یک عنوان کتاب منتشر کرده باشند .

مراکز فعال نشر در طول یک سال حداقل 12 کتاب یا بروشور به چاپ رسانده اند، یا اینکه مجموعه شمارگانشان بالاتر از 12 هزار نسخه بوده است (به طور میانگین هزار نسخه در طول ماه).

شاخص‌های کمی چاپ و نشر در روسیه نشان می‌دهد که در سال 2013 نزدیک به 120 هزار و 512 عنوان کتاب با شمارگان 541 میلیون نسخه به چاپ رسیده است . مقایسه این آمار با ارقام منتشر شده در سال 2012 نشان می‌دهد که مجموع رشد شمارگان 30/1 درصد است .

رشد 30/1 درصدی شمارگان کتاب درسال 2013 از این جهت در روسیه اهمیت داشته است که این آمار در سال‌های 2009 تا 2012 روندی نزولی داشته است. البته باید گفت در سال 2014 تعداد کل کتاب‌های چاپی تا 112 هزار و 126 عنوان کاهش پیدا کرد. یعنی 7 درصد نسبت به سال 2013 کاهش داشته است .

همچنین در سال2013 شمارگان متوسط هر کتاب به نسبت سال 2012، 2.8 درصد کاهش داشته است و اگر در بازه زمانی 2008 تا 2013 این آمار را بررسی می‌کنیم، شمارگان متوسط کتاب 27.1 درصد افت پیدا کرده است. اما نکته مهم این است که تعداد کتاب منتشره به ازای هر نفر در سال 2013 نسبت به سال پیش از آن تغییری نکرده است. با این حال بررسی این روند از سال 2008 تا 2013 نشان می‌دهد که 30 درصد روند نزولی داشته‌اند.

تا سال 2010، چاپ هر نوع کتابی در روسیه آزاد بود و نویسندگان بدون اینکه ممیزی توسط اتاق کتاب روسیه داشته باشند می توانستند هر نوع کتابی را که می خواهند چاپ کنند.

اما این نبود ممیزی و آزادانه چاپ کردن هر کتاب مشکلاتی را در این کشور به دنبال داشت و باعث شد بعضی از نویسندگان که اهداف خاصی را دنبال می کردند به دنبال چاپ کتاب هایشان باشند.

بیشتر این کتاب ها درون مایه ترویج خشونت و یا افراطی گری داشتند و همین مسئله مشکلات فراوانی را در سطح این کشور به وجود آورد.

بر این اساس؛ آژانس فدرال چاپ و نشر روسیه با رصدی که در بازار نشر انجام داد؛ نویسندگانی را که با موضوعات ترویج خشونت و افراطی گری می نوشتند شناسایی کرد و بعد از تهیه یک لیست به تمام ناشران اعلام کردند که این افراد به هیچ وجه نمی توانند کتاب چاپ کنند.

حتی اگر کتاب های این نویسندگان ممنوع القلم عاری از این موضوعات گفته شده باشد باز هم نمی توانند آن کتاب را چاپ کنند، چون اسم شان در لیست نوسندگان ممنوع است حدود 5 سال است که این طرف از سوی دولت در روسیه انجام شده است و براساس آمار اعلام شده، میزان خشونت بعد از این کار تا 70 درصد در این کشور کاهش پیدا کرده است.

مسئولان آژانس فدرال چاپ و نشر روسیه معتقدند که چون آمار کتابخوانی رد این کشور بسیار آمار بالایی است برای همین یک کتاب می تواند تاثیرگذاری زیادی داشته باشد زمانی که هر نوع کتابی چاپ می شد؛ و کتاب ها مروج خشونت بودند تحت تاثیر این کتاب ها خشونت در جامعه زیاد بود اما با تصمیم به موقع توانستند جلوی ترویج خشونت و افراطی گری را بگیرند.