"جلال" هیچ وقت وسط لحاف نخوابید!

گروه فرهنگی خبرگزاری « نسیم »، علیرضا ملوندی- هشتمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد دیروز با شناخت برگزیدگان و اهدای جوایز به کار خود پایان داد و گران ترین جایزه ادبی کشور هم به منتخبان داوران رسید.

علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، روز گذشته در اختتامیه این جایزه اظهار داشت که "نگاهی به طیف‌های متنوع برگزیده در این جایزه، نشان می‌دهد که جایزه ادبی جلال، چون خود جلال، با سعه صدر و گستره دید به جامعه ادبی و پدیدآورندگان داستان می‌نگرد و در فضای فرهنگی کشور، دربند یا درگیر تک‌صدایی نیست و در این جشن ملی ادبی به همه ذائقه‌ها، توجه نشان داده است."

نگاهی به توزیع جوایز و نحوه انتخاب اساتید دوره آموشی "آل جلال" هم نشان دهنده صدق سخن جنتی بود، مسئولین این دوره "جلال" تصمیم گرفته بودند که همه را راضی نگه دارند تا از هر سو بانگ "حبذا" نثار برگزار کنندگان شود.

مدت ها است که منتقدین بیان می کنند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و در این مورد خاص، بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان که متولی برگزاری جایزه جلال آل احمد است سعی کرده اند به قول معروف "وسط لحاف" بنشینند و هوای همه را داشته باشند "لاَ إِلَی هَـؤُلاء وَلاَ إِلَی هَـؤُلاء " تا کسی دلخور نشود و چند صباح مدیریت نیز بی دردسر و شیک پشت سر گذاشته شود؛ هر چند که این مساله غالبا از سوی مسئولین تکذیب می شود اما این بار وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی خود به تصریح همکلام منتقدانش شد و گفت که هوای همه ذائقه ها را دارد.

اما غالب مدیران فرهنگی یک روی سکه این گونه اداره امور را می بینند، یعنی راضی نگه داشتن همگان اما سکه مدیریت "میان نشینانه" روی دیگری نیز دارد؛ ناراضی بودن همگان!

دو سال و اندی که از عمر دولت یازدهم گذشته نشان داده که علی جنتی و مدیران تحت امرش در این تصورند که اگر به همه جریان های فرهنگی "سهمی" از سرمایه های مادی و معنوی جمهوری اسلامی که به امانت در اختیارشان قرار گرفته بذل و بخشش کنند دیگر چالشی نخواهند داشت و مقبول المله می شوند و در انتهای دوران مدیریتشان نیز از آنها به عنوان مدیرانی "محبوب" یاد خواهد شد در صورتی که دقیقا پاشنه آشیل و خطای راهبردی همینجاست.

جریان روشنفکری نشان داده که به معنای دقیق کلمه، جریانی "تمامیت خواه" است؛ هرگز از جمهوری اسلامی راضی نخواهد شد مگر آن که تماما پیرو اندیشه منورالفکری شود و جبهه بر آستان این جریان بساید و هیچ گاه نیز از مدیرانی که یکی به نعل می زنند و یکی به میخ راضی نبوده اند، شاید برای مدتی به خاطر منافع سکوت کرده اما پس از آن که جایگاهش تثبیت شده با وقاحت جلو آمده و سهم بیشتری طلب کرده است.

برای بررسی صحت این گزاره کافی است سری به حوزه کتاب یکی از خبرگزاری های دولتی بزنیم تا نمونه های فراوانی از تاختن چهره های روشنفکری بر وزارت ارشاد دولت اعتدال ببینیم؛ آن هم وزارت ارشادی که در نهان و آشکار بارها به روشنفکران ادای احترام کرده و به خاطرشان هزینه های زیادی را متحمل شده و حتی منتقدین خود را با عباراتی نظیر "سیاست باز" و "بولتن های فرهنگی خود بصیرت پندار" نواخته است.

از سوی دیگر جریان دلبستگان به انقلاب اسلامی نیز این شیوه مدیریتی را هرگز نپسندیده و به آن منتقد بوده اند زیرا اصولا مسئولین فرهنگی در جمهوری اسلامی اجازه ندارند که در عرصه فرهنگ هوای همه را داشته باشند، مدیران فرهنگی "باید" تنها از "جبهه" حمایت کنند و آن هم جبهه "هواداران فرهنگ انقلابی و اسلامی" است و نباید منابع مادی و معنوی نظام اسلامی به هیچ عنوان خرج تقویت جریانی غیر از این جبهه شود؛ مساله ای که کاملا در تضاد با مدیریت "هوای همه دار" است.

البته برای پاسخ به انتقادات جریان مومن به انقلاب همیشه راه توجیه با مغلطه ای تکراری باز است، "آنهایی که مورد حمایت قرار گرفته اند در جمهوری اسلامی مشغول به کار هستند و اگر مشکلی داشتند قوه قضاییه با آنها برخورد می کرد!" این مسئولین البته هیچ گاه نمی گویند که آیا "محکوم نشدن در دادگاه" مساوی با "شایسته حمایت بودن" است؟ گاهی نیز برای توجیه حمایت از همه، دایره ارزش های انقلاب چنان گشاد و باز می شود که هر کسی که صراحتا علیه نظام دست به قلم نشده، در جبهه فرهنگی انقلاب جای می گیرد.

برگزار کنندگان جایزه "جلال"، امسال هم تمام مساعی خود را به کار بستند تا از ابتدای جبهه فرهنگی انقلاب تا انتهای جبهه روشنفکری را کنار خود داشته باشند اما تجربه نشان داده که دست آخر هیچ یک را در کنار خود نخواهند داشت و تنها حاصل این "میانه لحاف نشستن" ها، خرج شدن سرمایه های نظام اسلامی برای فربه شدن جریانی است که بارها نشان داده نه اهمیتی برای جلال و جایزه اش قائل است و نه ذره ای از آرمان ها و باورهایش عقب نشینی می کند.