یادداشت «نسیم آنلاین» بر کتاب "سیمیندخت وحیدی"؛
"این قوم ناگهان"؛ صداقتِ شاعرانه در اشعار مذهبی
"این قوم ناگهان"، اشعار سیمیندخت وحیدی است و توانسته با صمیمیتِ موجود در شعرش، آن را به زبان مخاطبِ خود نزدیک کند.
گروه فرهنگی « نسیم آنلاین »؛ معرفی کتاب شعر از بانوی شاعری که سال های متمادی در راه انقلاب و اعتلای فرهنگ ایثار و شهادت تلاش کرده و به آموزش کودکان و نوجوانان این سرزمین همت گماشته است، کمی دشوار مینماید. امّا شیرینیِ این کار در این است که میتوانیم به این بهانه، از این زحمات اندکی قدردانی هم کرده باشیم.
«این قوم ناگهان» مجموعه شعری از «سیمیندخت وحیدی»، بانوی شاعر متعهد و نام آشنای سرزمین ماست. سیمیندخت وحیدی متولد ۱۳۱۲ در شهر جهرم است. او که در سالهای پیش از انقلاب به خاطر فعالیت های انقلابی اش همیشه مورد تعقیب بوده، بعد از انقلاب هم با همکاری با حوزه هنری، صداو سیما و آموزش و پرورش به تلاش های فرهنگی هنری خود در راستای ارزش های دینی و فرهنگی ادامه می دهد. حاصل تلاش های شاعرانه ی او چندین دفتر شعر ارزشمند است.
«این قوم ناگهان» که شامل چهار دفتر «غزل و قصیده»، «مثنوی»، «اشعار نو و سپید» و «چند رباعی و دو بیتی» میشود، توسط اتشارات سوره ی مهر به چاپ رسیده است. مضامین طرح شده در این دفتر هم مذهبی، اجتماعی و سیاسی هستند و دامنهی وسیعی را در بر می گیرند. ما در این مجموعهی گزیده، ابعاد مختلفی از شاعرانگیِ سیمیندخت وحیدی را می بینیم. اشعار این مجموعه چه از نظر قالب و چه از لحاظ محتوا تنوع دارند.
بانو وحیدی در زبان شعری و نحوهی سرایش، شاعری نوکلاسیک محسوب میشود. زبانِ شعری او گرچه تناسب و شباهت عمیقی به زبان شاعران کلاسیک دارد، امّا خالی از عناصرِ امروزیِ زبانِ شاعرانه نیست. او توانسته است با صمیمیتِ موجود در شعرش، زبان شعرش را به زبان مخاطبِ خود نزدیک کند.
خیابان ما رد پایی ندارد
برای تنفس هوایی ندارد
پر از رنج و درد و دروغ و گرانی است
برای صداقت، فضایی ندارد
(ص۵۳)
البته در برخی ابیات زبانی کاملاً کلاسیک، با واژههایی کهن مثل خامه، می، دخت و... که دیگر کاربردی ندارند، نیز دیده می شود:
تشنه ام یک جرعه می نوشان مرا
تا نمانم پیش یاران سر به زیر
شعر بانو وحیدی روان و جاری است. وزن در آنها به دقت رعایت شده است و با وسواس به کار رفته است. موسیقی در این اشعار، چه درونی و چه بیرونی، کاملاً کارکرد دارد و رخ مینماید.
شور مولاناست در من، من نمی دانم کی ام
آتشم افتاده در تن، من نمی دانم کی ام
پاره کردم پرده هایی را که پیش چشم بود
آه! ای فردای روشن، من نمی دانم کی ام
(ص۶۱)
در قافیه و ردیف هم بانو وحیدی نسبت به زمان سرایشِ اشعار نوآوری داشته است و ردیف های تازه و بدیعی را به کار گرفته است. ردیف هایی چون باور کن، مرده ام یا زنده ام، می لرزی، بخوان، بی تو، گریه کن با من، بی پایان، تو گل هرگز و...
اشعار بانو وحیدی نشانی از ادبیات کلاسیک ایران بر پیشانی دارد که نشان دهنده ی غواصیِ این شاعره در اقیانوسِ وسیعِ ادبیات این سرزمین است. تصاویری که شاعر در مقابل دیدگانِ مخاطب قرار میدهد، همگی ساده و صمیمی هستند. پیچیدگیهای عجیب و غریب در شعر او جایی ندارند و هرچه اتفاق میافتد، جذب مخاطب به سمت و سوی صداقتِ شاعرانه است.
ای کاش به هر حال تو را داشته باشم
چشمان تو را در همه جا داشته باشم
ای کاش به هر کوچه زند بال نگاهم
امید تماشای تو را داشته باشم
(ص۷۳)
سیمیندخت وحیدی در استفاده از عناصر زیبایی شناسانه ی شعر استادانه عمل کرده است. او از طبیعت در شعر خود بهره گرفته است و در اکثر تشبیهات بلیغ خود یک جزء طبیعی را بکار گرفته است. آفتاب، گل، بهار و... . استعاره و خصوصاً استعارهی مصرحه نیز در اشعار این مجموعه به وفور به کار گرفته شده است. در بیت زیر «غربت آباد بی اعتباری» کنایه از دنیاست:
در این غربت آباد بی اعتباری
فقط مایه ی اعتبارم تو هستی (ص۳۹)
شعرهای اجتماعی بانو وحیدی هم قابل توجه اند: شعری که در نقد جماعت شاعران دارد، شعری برای زلزله ی بم با این مطلع ( صدا که می شنوی بی قرار می لرزی/ زمین شکسته ازین ناگوار می لرزی) (ص۱۴۶)
شاعر در شعری به اسم «اما دریغ...» که بار طنز نیز دارد بعد از شمردنِ برخی درجاتِ والای شاعران، دست به انتقاد میبرد و کاستیها و زشتیها را نشان میدهد:
گویند عارف اند و حکیم اند شاعران
مثل مسیح و نوح و کلیم اند شاعران
مثل چراغ در شب تاریک روشن اند
مانند آفتاب کریم اند شاعران
.... تا آن جا که ادامه میدهد
امّا دریغ آن چه که من درک کرده ام
روی زمین بلای عظیم اند شاعران
با یکدگر همیشه ی ایام در ستیز
در ادعا چو ابر عقیم اند شاعران
(ص ۱۵۰)
شعر مذهبیِ بانو وحیدی نیز به استواریِ اشعار دیگرِ این مجموعه است. بانو وحیدی شاعری به تمام معنا مسلمان است. او در فضای فرهنگ اسلامی نفس کشیده و نوشته است. افق دید او آن قدر وسیع است که از هر سمتی که می رود به خداوند می رسد. گویی جهان و پدیده های هستی را آن گونه می بیند که در آموزههای پیامبر گرامی اسلام (ص) و ائمهی اطهار علیهم السلام آمده است.
ای آفتاب روشن عرش خدا علی (ع)
ای دست پر صلابت خیبر گشا علی (ع)
ای آسمان آبی بی مرز و انتها
ای بی کران کرانهی لطف خدا علی (ع)
دست تو چشمه سار سخای محمدی است
چشمت زبان ترجمه ی هل اتی علی(ع)
مثل تو هیچ کس به عدالت بها نداد
مولای عدل صبر و سکوت و سخا علی(ع)
می پیچد از صدای یتیمان منتظر
نام تو در همیشه ی شب های ما علی(ع)
گل چیست در تجلی زیبای روی تو؟
جز تو که داشت این همه لطف و صفا علی(ع)
...