فضاهای جدید شعری را مدیون نیما یوشیج هستیم

به گزارش « نسیم آنلاین »، سه شنبه 27 اردیبهشت 1395، در کارگاه شعر مصطفی علیپور که با حضور شاعران جوان و مشتاقان ادبیات فارسی در حوزه هنری برگزار میشود، شعر نیما یوشیج و ویژگیهای آن بررسی شد.

مصطفی علیپور با بیان این که نظریه‌های نیما بر همه جریانهای شعری از جمله غزل تاثیر گذاشته است، گفت: اغلب غزلهایی که بعد از دوره نیما سروده شد، شباهتی به غزل پیش از او ندارد. و موضوعاتی که در این غزلها شاعران به آنها اشاره میکنند، جنبه های حسی، شهودی و کشف لحظه های ناب در غزل بعد از نیما به قدری متفاوت است که میتوان آنها را از غزل سنتی جدا کرد. این شاعر کشورمان اشاره کرد: به عنوان مثال در اشعار حسین منزوی که غزلسرای بزرگ بعد از نیماست میتوان این تفاوت را به خوبی دید یا در اشعار هوشنگ ابتهاج که زبان شعری او تلفیقی از سنت و مدرنیسم است، میتوان دید که با چه زبان نو و چه مضامین تازه ای شعر میسراید و میگوید: نشود فاش کسی آنچه میان من و توست/ تا اشارات نظر نامه رسان من و توست ... وی همچنین با اظهار این که خلق هر نوع فضای جدید در شعر را مدیون نیما هستیم، تاکید کرد: تئوریهای نیما در زیبایی شناسی، زبان و ... اگرچه به دلایل مختلف از جمله مرگ نیما به تمامی در اشعار خودش پیاده نشد، اما مسیری را برای شاعران باز کرد که بتوانند بدون محدودیتهایی که در قالبهای کلاسیک وجود داشت، سخن بگویند. خالق مجموعه اشعار «در چهارراه بهارنارنج» و «در پیراهن اردیبهشت» افزود: نیما معمولا چیزی را به چیز دیگری تشبیه نمیکرد و از این اتفاق که در شعر کلاسیک بسیار رخ میداد دوری کرد. کاری که او کرد این بود که چیزی را خودش خلق میکرد. نیما برای مخاطب، منظره سازی کرد و میتوان گفت مخاطبان شعر نیما، مانند گردشگرانی هستند که در اشعار او با یک منظره مواجه میشوند. علیپور ادامه داد: عده‌ای میگویند این تغییر ساختار در اشعار کلاسیک، به این دلیل بوده است که نیما وزن و نحو را نمیشناخته، در حالی که اینگونه نیست. او با آشنایی کافی به سنتهای ادبی، عامدانه آنها را به هم ریخت تا بدعت ویژه ای در شعر فارسی ایجاد و فضا را برای سخن گفتن شاعران بازتر کند. در ادامه این نشست، علی داودی نیز درباره اشعار نیما بیان کرد: شعر نیمایی به دلیل موسیقی که در خود دارد، هم میتواند برای مخاطب عام قابل توجه باشد و هم محدودیتهای قالب کلاسیک را برای شاعر نداشته باشد. این شاعر افزود: شعر نیمایی که امروزه با آن مواجهیم، با شعر نیمایی زمان خود نیما بسیار متفاوت است چرا که حالا شاعران ما تجربه و پشتوانه سالها شعر سپید و شعر ترجمه را نیز با خود دارند و این تجارب را به دستاوردها و پیشنهادهای نیما برای شعر مدرن اضافه کرده اند. وی همچنین گفت: شعر نیمایی ظرفیت‌های زیادی دارد اما در ارتباط برقرار کردن با آحاد مردم فراموش و کم‌رنگ شده و از یاد خیلی‌ها رفته است. شعر سپید از شعر نیمایی امکانات کمتری دارد اما اغلب شاعران این روزها خود را به شعر سپید محدود می‌کنند. داودی در ادامه، اشعاری از کتاب «گاهی حواست نیست» را که در قالب نیمایی سروده و از سوی انتشارات شهرستان ادب منتشر شده، برای حاضران خواند که از این اشعار میتوان به سروده‌های زیر اشاره کرد: برج‌ها برای کیست؟ برج‌ها که پله پله می‌روند ناکجا برج‌ها برای سرکشی به کیست؟ ...... از شناسنامه‌ام صفحه‌های بیخودی سیاه را پاک کرده‌ام من گذشته‌ای ندارم و نداشتم من که خویش را به چرخ دنده‌ها سپرده‌ام خویش را هلاک کرده‌ام اینک این منم مرده‌ام من که مرد عصر آهنم ...