گزارش «نسیم آنلاین» از بزرگترین مرکز آرشیو کشور؛
"آرشیو ملی ایران"؛ ساختمانی به وسعت تاریخ
درهای سازمان آرشیو ملی روز گذشته برای اولین بار به روی خبرنگاران باز شد تا در جریان روند نگهداری اسناد قرار بگیرند؛ اسنادی که از دل تاریخ آمدهاند ...
گروه فرهنگی « نسیم آنلاین »، زهرا جعفری- اینجا آرشیو ملی ایران است، ساختمانی به وسعت تاریخ ... درهای این سازمان برای اولین بار به روی خبرنگاران باز شد تا در جریان روند نگه داری اسناد قرار بگیرد .
پس از انقلاب مشروطه، اقدامهایی برای به کاربردن روشهای نوین بایگانی انجام گرفت. در سال 1309 تاسیس مرکزی برای حفظ اسناد دولتی در جلسه هیات وزیران به تصویب رسید. سرانجام در جلسه هفدهم اردیبهشت ماه 1349 مجلس شورای ملی، قانون تاسیس سازمان اسناد ملی ایران به تصویب رسید و به دولت ابلاغ شد.
از سال 1349 تا 1381سازمان اسناد ملی ایران به عنوان یک سازمان مستقل فعالیت می کرد؛ در سال 1381 این سازمان با کتابخانه ملی، ادغام شد و سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران تشکیل گردید .
آرشیو ملی ایران فرایند شناسائی، فراهم آوری، نگهداری، سازماندهی واطلاع رسانی اسناد ملی ایران را بر عهده دارد .
اولین مکانی که اسناد برای نگه می رود گروه آسیب شناسی وآزمایشگاه است؛ آزمایشگاه به دو بخش شیمی و بیولوژی تفکیک شده است.
انجام نمونه برداری از اسناد آلوده دریافت شده ؛ کشت بیولوژیک نمونه ها و تشخیص نوع آلودگی های قارچی استفاده از محلول های رنگی و ایجاد بانک اطلاعاتی از موارد فوق، بازدید ادواری از مخازن آرشیو جهت کنترل شرائط نگهداری اسناد ،کنترل آلودگی مخازن و انجام نمونه برداری از هوا واسناد آلوده در مخازن و همکاری مستمر با گروه آسیب زدائی و مرمت اسناد، اجرای پروژه های تحقیقاتی پیرامون عوامل بیولوژیکی آسیب رسان (قارچ ها، باکتری ها و حشرات)به اسناد و کتب و طبقه بندی این عوامل از نظر فراوانی و پراکندگی جغرافیائی در سطح کشور و ارائه راههای مقابله و پیشگیری با آن از جمله فعالیت هایی است که در این آزمایشگاه انجام می شود.
آزمایشگاه بعدی، آزمایشگاه شیمی است؛ انجام فعالیت های تخصصی بر روی اسناد آسیب دیده به منظور لکه برداری، برطرف نمودن الحاقات اضافی سند و یا مرمت های غیر اصولی ، تعیین pH و اسیدزدائی جهت استحکام بخشی اسناد در حال اضمحلال، اجرای پروژه های تحقیقاتی پیرامون اصلاح ساختار فیزیکی و شیمیائی اسناد و کتب آرشیوی آسیب دیده موجود در مخازن و سایر مراکز اسنادی ،آرشیو ها و کتابخانه ها، پژوهش پیرامون عوامل فیزیکی و شیمیائی آسیب رسان به اسناد و اقلام آرشیوی به منظور کشف راههای مقابله و پیشگیری از عوامل فوق و چگونگی اصلاح و ترمیم آسیب های وارده با تکیه بر تحقیقات داخلی و بین المللی، تدوین و نشر نتایج تحقیقات انجام شده د ر زمینه عوامل آسیب رسان شیمیائی به ساختار اسناد و کتب و چگونگی استفاده از مواد شیمیائی در امر حفاظت و مرمت اسناد به منظور ارتقاءکیفی فعالیت ها.
اسناد بعد از آزمایشگاه وارد گروه آسیب زدائی و مرمت می شوند؛ این گروه شامل سه بخش: تنظیف و ضدعفونی ، بخش مرمت اسناد و بخش صحافی سنتی و مرمت جلد است .
در بخش ضدعفونی به علت وجود آلودگی فراوانی که در مخازن و بایگانی اکثر سازمان ها به علت فقدان شرائط ایده ال و استاندارد مشاهده می گردد ، اسناد به مرور زمان با توجه به شیوع انواع قارچ و حشرات دچار خسارات شد یدی می شوند کارشناسان بخش ضدعفونی با روش های متداول و استاندارد به آفت زدائی منابع آرشیوی و کتابخانه ای سازمان و سایر دستگاه ها حسب درخواست بر طبق مقررات می پردازند .
در بخش مرمت میزان تخریب اسناد و آثار دست نوشته به دلیل عدم رعایت شرائط استاندارد نگهداری و یا نا آگاهی کارکنان مرتبط با منابع آرشیوی و کتابخانه ای ،افزایش قابل ملاحظه ای یافته است .کارشناسان متخصص در بخش مرمت فیزیکی در راستای حفظ اسناد ملی و تاریخی ،به احیاء و بازسازی اسناد ،مواد آرشیوی و کتاب های آسیب دیده در مخازن سازمان و سایر دستگاه ها می پردازند البته این امر با استفاده از روش های مختلف ،با توجه به جوهر مورد استفاده ،جنس کاغذ و درصد تخریب اسناد و کتب با دقت و ظرافت بسیار زیادی صورت می گیرد ؛ و در صورت لزوم ،جلد های آسیب دیده مرمت می شوند.
بزرگترین سندی که تاکنون در این گروه مرمت گردیده طوماری به طول 21 متر و کوچکترین آن یک جلد قرآن کریم به ابعاد 2×5/1 سانتی متربوده است
بعد از بخش های مرمت و آزمایشگاه، مخازن نگه داری اسناد مورد بازدید قرار گرفت؛ مخزن انتخاب شده مخزنی بود که به گفته مسئولان این سازمان از مهم ترین مخازن آرشیوی بود؛ که در آن تابلوهای نقاشی، نقشهها، اسناد دولتی و غیر دولتی نگه داری می شود.
حفظ امنیت در این مکان، یکی از اصولی است که به منظور پیشگیری از آتشسوزی، سیل و آبگرفتگی و سرقت لحاظ شده است. به همین منظور، دربهای این بخش از فولاد بوده و دیوارها سنگی است. همچنین پاکتهایی که در آنها بخشی از اسناد نگهداری میشود، ضد حریق است و لولهکشیهای این بخش به صورت کامل روکار در نظر گرفته شده است. به گفته عباس فاتحی، مدیر کل اطلاعرسانی و ارتباطات آرشیو ملی، در مخزن، سیستم اطفای حریق هوشمند نصب شده و به محض کمترین تحرک، به صورت خودکار اقدام میکند. اولین کار در مواقعی مانند آتشسوزی، خروج تمامی کارکنان از بخش مورد نظر است، زیرا این سیستم به صورت خودکار گاز co2 ایجاد میکند.
در این بخش آثار متعدد از سدههای مختلفی وجود دارد؛ هم آثاری که به لحاظ هنری ارزشمند هستند و هم آثاری که از نظر اطلاعات تاریخی نیز حائز اهمیتاند. از جمله این آثار میتوان به نقشههایی از ایران اشاره کرد که نام خلیج فارس در آنها ذکر شده است. علاوه بر این، یکی از تابلوهای دیدنی در این مجموعه، تابلویی است مربوط به روبان دوزی پروین اعتصامی که از سوی خانوادهاش به این مجموعه اهدا شده است.
بخش نگه داری تمبرها، یکی دیگر بخش های جذاب مخازن است؛ عمده تمبرهای مخزن به دوره پهلوی باز میگردد؛ از تمبر ویژه هزاره فارابی و هفتصدمین سالروز سعدی گرفته تا تمبر ویژه ازدواج محمدرضا پهلوی با ثریا.
اما به گفته کارشناس این بخش، یکی دو تا از تمبرها نیز قدمت بیشتری دارند و به دوره احمدشاه باز میگردند. در مجموع در این بخش تعداد چهار هزار و 400 قطعه تمبر نگهداری میشود.
مخازن زیادی برای نگه داری اسناد وجود دارد اما درب همه آنها به دلایل امنیتی باز نمی شود؛ اما می توان از پشت درهای بسته هم گذر تاریخ را دید؛ اینجا آرشیو ملی ایران است، ساختمانی به وسعت تاریخ ...