آمارهای مقایسهای حوزه نشر
کجای قفسه جهانی کتاب ایستادهایم؟
"کتاب یار مهربان ماست"، "کتاب یکی از بهترین ابزارهای حفظ هویت فرهنگی و کسب دانش بشری است"، کتاب و کلی حرفهای خوب و تکراری دیگر. کتابها از چند هزار سال پیش وجود داشتند، از چند قرن پیش...
به گزارش « نسیم آنلاین » ، وضعیت اقتصادی ناشران خوب نیست، تیراژ کتابها پایین است، مردم لااقل تا وقتی مجبور نشوند حاضر نیستند برای کتاب دستشان را به جیبشان ببرند، نویسنده خوب کم داریم و کتاب شایسته کم به چاپ میرسد، شرکتهای توزیع کتاب... انگار باز هم این حرفها را شنیدهایم. ایران یکی از پرچمداران علم بهویژه پس از اسلام در جهان بوده است. این مهم از طریق نوشتن کتب فراوان انجام شده است. پس کتاب و کتابت چیزی نیست که در فرهنگ ایرانی جای نداشته باشد؛ اینکه چه شده است این همه حرف تکراری میزنیم از وضعیت بحرانی کتاب و باز هم کاری انجام نمیگیرد، در این یادداشت محل صحبت نیست؛ در اینجا هدف «شناخت» نسبت به وضعیت موجود کتاب و کتابخوانی در ایران است. یکی از راههای شناخت وضعیت، مقایسه وضع موجود با دیگر کشورها و فرهنگهاست. آیا واقعاً وضعیت کتابخوانی در کشورمان شرمآور است؟ تا چه حد؟ قصد این گزارش پژوهشی، نمایش وضعیت موجود است با انتخاب برخی از شاخصهای مهم در این حوزه و مقایسه وضعیت کشورمان با کشورهای پیشرفته دنیا. معتقدیم باید خودمان را با بهترین کشورها در این حوزه مقایسه کنیم، چراکه پیشینه چند هزارساله در کتاب داریم و زمانی بیشتر کتابخانههای بزرگ دنیا در کشور عزیزمان بوده است.
چقدر از سهم بازار برای کتاب است؟قبل از هر چیز نیاز است بدانیم که نگاه مردم دنیا به کتاب چگونه است و این رسانه ارزشمند در مقابل سایر رسانهها ازجمله فیلم، تلویزیون، موسیقی، بازی ویدئویی و ... چه سهمی از بازار را به خود اختصاص داده است. جالب است بدانید که در سال 2014 کتاب بیش از 151 میلیارد دلار از سهم بازار را به خود اختصاص داده که بیش از سایر رسانهها بوده است:
سهم کشورها در بازار کتاب چقدر است؟اما در این میان سهم کشورها در بازار کتاب چگونه است؟ در سال 2014 ایالات متحده آمریکا کماکان بزرگترین بازار کتاب جهان را از آن خود کرده است؛ بازاری که پس از آمریکا، چین، آلمان، ژاپن، فرانسه و انگلیس در رتبههای بعدی ایستادهاند. این شش کشور روی هم رفته 60 درصد از بازار جهانی کتاب را در اختیار دارند. اگر 14 کشور دیگر به آنها اضافه کنید، 20 کشور نخست مجموعاً 84 درصد از بازار کتاب جهان در اختیارشان است. آمریکا با 26 درصد از سهم بازار جهانی کتاب رتبه نخست را به خود اختصاص داده است. چین با 12 درصد، آلمان با 8 درصد، ژاپن با 7 درصد، فرانسه با 4 درصد و انگلیس با 3 درصد در رتبههای دوم تا ششم ایستادهاند و سایر کشورها درمجموع 39 درصد از بازار کتاب را در اختیار دارند. سهم ایران از ارزش کل بازار کتاب در جهان، یکصدم ایالات متحده آمریکاست؛ یعنی چیزی حدود 350 میلیون یورو در سال یا به عبارتی حدود 0.25 درصد از کل بازار. از سوی دیگر تعداد عناوین چاپ نخست یا ویرایش مجدد کتب در ایران طبق آخرین آمار 42518 عدد است؛ این تعداد هرچند نسبت به کشور چین و آمریکا چیزی حدود 10 درصد و نسبت به انگلیس حدود 20 درصد است اما نسبت به کشورهایی چون فرانسه، ژاپن و آلمان آمار نسبتاً قابل قبولی است. اگر این آمار را به نسبت جمعیت هر کشور بسنجیم، وضعیت ایران بهتر نیز خواهد شد. جایی که ایران با شاخص 531 عنوان کتاب به ازای هر یک میلیون نفر جمعیت، در رتبه 22 دنیا میایستد. در این شاخص کشور انگلستان با شاخص 2875 مقام نخست را دارد.البته مشکل اصلی در تعداد عناوین کتب منتشره نیست؛ موضوع اصلی شمارگان کل کتابهاست، جایی که طبق شواهد و قرائن موجود شمارگان هر عنوان کتاب ایرانی حدود هزار نسخه است و در موارد انگشتشماری به بیش از 100 هزار نسخه میرسد؛ در حالیکه کتابها به واژه در کشورهایی نظیر آمریکا، آلمان و ژاپن شمارگان چند میلیونی دارند و طبق شواهد و قرائن، میانگین چند ده هزار نسخه از هر کتاب فروش میرود. در این باره آمار رسمی قابل استنادی یافت نشده است اما فعالان حوزه کتاب به این مهم واقفند.
منبع: صبح نو