یادداشت «نسیم آنلاین» بر رمان "فقط با یک گره"
وقتی داغ تحقیر بر داغ مظلومیت افغانستانیها مینشیند
محمد میلانی بعداز اینکه این تصاویر خشنی که از مردان افغانی در ذهن مخاطب خود جای میدهد. به سراغ مردان ایرانی میآید و از میان قشرهای مختلفی که در ایران وجود دارد. مرد معتادی را توصیف میکند که به خاطر اعتیاد خودزن لال خود را به پیرمرد هوس بازی میفروشد؛ یعنی درست نقطه مقابل آن افغانستانی که زن اش را به خاطر عکس انداختن میکشد.
گروه فرهنگی « نسیم آنلاین »- قصه مظلومیت مردم افغانستان مخصوصاً شیعیانش قدمتی تاریخی دارد. اینکه مقصر چه کسانی هستند که امروز نگاه حقارت آمیز به آنها میشود بحث جدایی میطلبد. اینکه ما در دفاع مقدس چندین هزار شهید افغانستانی داشتیم و کمتر کسی از ما از سرنوشت این عزیزان وزندگیشان خبر ندارد مطلبی است که به خاطر غفلت از آن باید خود را سرزنش کنیم. اینکه چه جواب قانعکنندهای در قیامت برای این برادران مسلمان خود آماده کردهایم که چرا تا به امروز در کمتر کتاب و فیلمی به زندگی آنها حتی اشارهای نکردهایم. اینکه این روزها در شرایطی که در شهرهای مختلف شهدای مدافع حرم افغانستانی تشیع میشوند چرا ما بهجای پرداختن به این جانفشانیهای این عزیزان به بحثی دامن زدهایم که استکبار جهانی به دنبال این بوده و هستند؛ و این ملت مظلوم را به بهانههای مختلف تحقیر کردهاند. مطالبه امروز من درباره رمانی است که نشر بوتیمار آن را در 500 نسخه و 380 صفحه سال 94 وارد بازار نشر کرده است. فقط با یک گره عنوان این رمان است که محمد میلانی بهعنوان اولین رمان خود آن را برای داستان یک نوجوان افغانستانی به نام اسماعیل که قصد دارد به همراه دوست اش برای کار به تهران بیاید انتخاب کرده است. در این رمان بهظاهر محرومیت ملت افغانستان به تصویر کشیده شده است و به همین بهانه بدترین مسائل به این ملت شریف نسبت دادهشده است. جالب اینجاست محمد میلانی مدعی است این رمان را از یک داستان واقعی الهام گرفته که این کار را بدتر کرده است.
فقط با یک گره داستان نوجوان 16 ساله است که در هرات به همراه خانوادهاش زندگی میکند. او حافظ کل قرآن است. اسماعیل به همراه دوست اش شمایل تصمیم میگیرد برای کار به تهران بیاید. آنها برای رسیدن به لب مرز حرکت میکنند ولی دریکی از قهوهخانههای بین راه در دام افرادی از طالبان میافتند و بعد از کتک خوردن شدید موفق میشوند از دست آنها فرار کنند.
آنها که قصد دارند غیرقانونی وارد ایران بشوند. چند روزی لب مرز منتظر میمانند تا بالاخره با کاروان 100 نفرِ ای که قاچاقچی به نام چوبک راه انداخته از راههای سخت و کوهستانی به سمت ایران حرکت میکنند. در بین راه سردی هوا و برف و باران در کنار سخت بودن راه جان خیلی از همسفرهای آنها را میگیرد و حتی خود اسماعیل دومرتبه تا لب مرگ پیش میرود ولی بخت با او یار میشود وزنده میماند. آنها بعدازاینکه به ایران میرسند توسط رابط ایرانی تا کرمان میآیند. شب را در کرمان در یک گاراژ استراحت میکنند. ولی در این شب اسماعیل با پیرمرد صاحب گاراژ درگیر شده و او را به قتل میرساند.
شمایل و یک همسفر دیگر به نام فخرالدین پیرمرد را خاک میکنند و تنها شاهد ماجرا را که بهنوعی خودش هم در این ماجرا مقصر بوده را ساکت میکنند. آنها فردا آن روز با نیسانهایی که مخصوص حمل مرغ و گوشت است عازم اصفهان میشوند. در این سفر شمایل و اسماعیل به خاطر ازدحام همسفرهای دیگر خود در دو ماشین جدا به سفر میروند. در این سفر کوتاه اسماعیل برای بار سوم تا دم مرگ میرود ولی بازهم نجات پیدا میکند. ولی شمایل فوت میکند. فخرالدین مرگ شمایل را از او پنهان میکند و برنامه را طوری میچیند که اسماعیل به هرات و افغانستان برگردد.
میلانی با روایت این داستان خطی و استفاده خرده ماجراهای متعدد قصهای جذاب را تعریف کرده که میشود گفت او با این رمانش تصویری از مردم افغانستان در ذهن مخاطب خود شکل داده است. بهطوریکه هر خوانندهای بعد از خواندن این رمان یک تصویری تازه از این مردم مظلوم در ذهن اش تصور میکند. محمد میلانی بارها و بارها سکس پنهان و آشکار را در رمان خود آورده و با زیرکی خاصی با معصیت خواندن آن میخواهد علت توصیف کردن آنها را توجیه کند.
«زنعمو فائزه هم عطر داشت؛ اما همه هیبتش به زبانش بود. عطر تنش میان حرفها و رفتارهایش گم بود. برخلاف عطر مادر که آرامم میکرد، عطر زنعمو فائزه تپش قلبم را زیاد میکرد. گونههایم سرخ میشدند و پاهایم میلرزیدند. یکبار در خفا، یکی از لباسهایش را بو کردم؛ گلویم گرفت. گرفت نمیتوانستم صحبت کنم. خوف از گناه امانم برید.»(ص 8)
«سبزی را به فائزه دادم. وقتیکه سبزی را از دستم میگرفت لبخندش در آن لحظه از زمانهای دیگر فرق داشت. دستم را هم گرفت. لمس کرد و خندید و گفت:
-مرد خانه ما، خسته نباشید!
قلبم تند میزد. دوست داشتم دستم را بیشتر لمس کند. ولی همان لحظه دلم میخواست بازوانم را لمس کند.(ص 16)
مادرم برخواست که برقصد. دست بهارک را گرفت و بلندش کرد. باهم میرقصیدند؛ اما انگار فقط مادرم میرقصید. همه به مادرم با حسرت نگاه میکردند. حتی من»!(ص 18)
فائزه بیشتر جلوی چشمم میآمد. ولی من مثل شکری نبودم. من گناه کرده بودم. فکر فائزه آزارم میداد. من هم بعضی وقتها بدم نمیآمد. مدام نگاهش میکردم. خیره میشدم. وقتیکه به بهانه سبزی گرفتن از دستم، دستش را لمس میکردم من هم لذت میبردم. چند بار هم من دستش را گرفتم. خوب بود ولی نفسم بند میآمد.(ص 123)
میلانی در ادامه چهره خشک و خشن از مردم افغانستان در این رمان معرفی کرده که وقتی مخاطبی آن را میخواند غیر از تنفر از این افراد قضاوت دیگری در مورد آنها نمیکند. چهره خشنی که نویسنده معرفی کرده بازهم بوی سکس پنهان دارد؛ و این بار خشونت را با این سکس تلفیق کرده است.
«برقع مادر را از پشت پاره کرد. دستهای اش را پشت گردن مادر، دیدم که با همان دودست لباس اش را هم درید...لباس مادر دریده شده بود...جلابه از سر مادرم به درکرده بودند. کمرش را دیدم. عریان بود. آنکه خنجر در دست داشت با دست دیگر سینهبند مادر را گرفته بود و میکشید.»(ص 24)
«یک مادر و دختر بودند. شوهر به زن و دخترش شک کرده. گفته برجستگی سینههایشان از پشت برقع مشخص است. فکر میکرده مردان روستا ریشخندش میکنند. سینههای زن و دخترش را بریده و جنازه نیمهجانش را کنار جاده آتش زده تا عبرت زنان روستا باشند».(ص 58)
«سعی میکردم به قدرت فکر کنم. این زوری تصویر مردی که بر روی زنی نشسته، سینههای اش را میگیرد و با چاقو از بیخ میبرد، خونی که میجهد و جیغ و ناله و تقلای زن زیر مرد و رگهای آویزان از پستانها، دختری که میآید به دادوفریاد مادر برسد و خودش بر زمین میزنند سینهبندش را میدرند تا سینههای او را هم شبیه سینههای مادرش کنند آزارم نمیداد.»(ص 59)
«به زن اش و ایاز، همان مردی که برای ژورنالهای خارجی عکس میگرفت، شک کرد. زنش را تا صبح در خانه شلاق زد که چرا ایاز عکسش را گرفته. میگفت فردا کست را همه دنیا میبینند پس فاحشه شدی».(ص 60)
محمد میلانی بعداز اینکه این تصاویر خشنی که از مردان افغانی در ذهن مخاطب خود جای میدهد. به سراغ مردان ایرانی میآید و از میان قشرهای مختلفی که در ایران وجود دارد. مرد معتادی را توصیف میکند که به خاطر اعتیاد خودزن لال خود را به پیرمرد هوس بازی میفروشد؛ یعنی درست نقطه مقابل آن افغانستانی که زن اش را به خاطر عکس انداختن میکشد.
«آخه نرهخر! من چی بهت بگم. چند بار بهت گفتم بی شرف. بی وجدان این قدر حریص و لش نباش. کثافت بی آبرو. حیوون جلو چشِ بچه ها آخه؟ تف به قبر بابات.
پیرمرد لگدی به پهلوی مرد زد و در حالی که آن مرد ناله می کرد گفت:
-واسه من زرزر نکن مادر به خطا پولش رو میگیری دهن گشادی می کنی. بدبخت منو زنت نباشیم خرج عملت را باید بری بدی تا در بیاری، نره خر ...
اَن آقا میگم پیش بچه ها نه، می فهمی. توله سگ عرق خور هر وقت و هرجا که می رسی باید زیپ رو بکشی پایین؟
...
-روزی پنجاه هزار تومان بهت میدم که هم خرج عملت رو بدی هم خرج این زن و دو تا بچه ای که از تو پس انداخته. بعد واسه من غیرتی میشی کراکی؟...
- اون کرو لاله. نه چیزی به کسی میگه؛ نه چیزی می شنوفه، اما این بچه ها که صدای ناله های تو و مادرشون رو که می شنوفن کثافت. به خاطر این میگم بچه نباشن. به خاطر این میگم بچها نباشن. به خاطر اینه که میگم یه ذره مردباش. زنمه می فهمی؟ زنمه.»(ص 322-323)
نکته بعدی که در رمان میلانی میبینیم باران فحش و ناسزا است. در سایر قسمتهای کتاب همزبان فحش و ناسزا بسیار فراوان است. فحشهای جدید و عجیب غریبی که عین نقلونبات در دیالوگهای شخصیتهای میلانی مشاهده میشود. «سگ افغانی، گه خوردی، الاغ، سرت داخل خشتک خودت باشه، حرام زاده، ولد الزناو...»
توصیف نابه جا و کثافتکاری هم ازجمله مواردی است که به افتخارات میلانی در این رمان به آن اشاره کرد؛ که همگی دارد به یکقدم خدمت میکند تصویر افراد بیفرهنگ، کثیف، از مردم مظلوم افغان.
«روی زانویم ننشستم. ایستاده کارم را کردم. معذب بودم ولی مجبور شدم».(ص 54)
روزهای سرد که کار میکردیم. بیش از ده دفعه به خرابهی انتهای گذر میرفت و سراپا کارش را میکرد وبرمی گشت.(ص 75)
این موارد فقط گوشهای از توصیفات میلانی از جامه افغان است. میلانی آنها را اهل استمناء (ص 11) عرقخور (شخصیت قدرت)، تریاکی (راننده مینیبوس) لواط کار (افراد قهوهخانه و شکری) زناکار (پسرخاله زن غلام حضرت) دزد (افراد چوبک) معرفی میکند. میلانی شخصیتی به نام چوبک خلق کرده که بهراحتی دروغ میگوید، آدم میکشد، دزدی میکند و درنهایت به بهانه نجات بچهای کثیفترین عمل را انجام میدهد. میلانی بیشرمانه آن را توصیف کرده است.
«نمیتوانستم باور کنم. اول روی برگردانم شروع کردم استغفرالله گفتن. ولی هیچکسی مثل من برنگشت. تازه زمزمه هم در جماعت افتاد. با اکراه برگشتم. دیدم چوبک همچنان مشغول است. آلت پسر در دانش بود. مدام مک میزد. مک میزد و آلت را از دهانش درآورد. دست اش را چال میکرد و بیضههای پسر را در مشت میگرفت.»(ص 242)
کودکان افغانستانی از دید میلانی افرادی هستند که بهزور پدر و مادر خود سراغ قرآن و ادعیه میروند. درست مثل اسماعیل، اسماعیل حافظ کل قرآن است خیلی از ادعیه را از حفظ است. او مدام میخواهد ذکر بگوید. ولی بهراحتی گناه میکند، فکر آن را میکند، دلش برای گناه کردن تنگ میشود. میلانی با تقدسی که برای شخصیت اسماعیل قرار داده به او حق میدهد که بهراحتی آدم بکشد؛ و بعد با یک فاتحه سروته قضیه را جمع کند.
میلانی طوری در رمان آورده که انگار اکثریت مردم افغان قصد مهاجرت برای کار به ایران و شهرهای اطراف دارند؛ مردمی که هر ذلتی را برای فرار از کشورشان تحمل می کنند!