یادداشت «نسیم آنلاین» بر کتاب "کتمان"؛

شاعری که با زبان حماسی شعر "اعتراضی" می‌گوید

کدخبر: 2062107

محمدرضا طهماسبی شاعری توانمند و دارای طبعی روان است و با زبان حماسی شعر "اجتماعی-اعتراضی" می‌گوید.

گروه فرهنگی « نسیم آنلاین »؛ کتاب «کتمان» مجموعه غزلی از محمدرضا طهماسبی است که توسط نشر شانی در هفتاد و نه صفحه در قطع رقعی منتشر شده است. این کتاب شامل سی و هفت شعر است. هرچند این کتاب به اسم مجموعه غزل چاپ شده است اما قالب های دیگری مانند قطعه و قصیده نیز به چشم می خورد اما عموم قالب ها غزل محسوب می شوند. محمدرضا طهماسبی شاعری زبان آور است که اشعارش یادآور دوره ی سبک خراسانی است و از فخامت خاصی برخور دار است که در شعرهای نسبتا حماسی او این جنبه نمود بیشتری پیدا می کند.

اشعار این مجموعه عموما حالتی اجتماعی-اعتراضی دارند اما غزل های عاشقانه، آیینی، اخوانیه و .... نیز به چشم می خورد. محمدرضا طهماسبی شاعری توانمند است که دارای طبعی روان است. اشعار او از جهت تکنیک های زبانی بسیار قدرتمند و پخته دیده می شود. می توان گفت زبان طهماسبی زبان قصیده است که در بعضی غزل هایش بسیار عالی توانسته از این مهارتش در جهت تغزل بهره ببرد. برای نشان دادن توجه خاص شاعر به زبان چند بیتی از این مجموعه مثال می آورم:

«کدام شعله ی پنهان چنین گداخت تو را / که بر زبان تو حرفی به جز زبانه نبود»

«دولت لاتان ببین و عزت عُزّی / تخت خدا، بین که زیر پای هبل شد

حضرت خفاش گشت والی خورشید / شام ابد جانشین صبح ازل شد...»

همانطور که می بینید مراعات نظیری که در بیشتر ابیات این مجموعه می توان مشاهده کرد به اشعار این شاعر رنگ و بویی خاص داده و باعث شده تا ابیات استحکام یابند تا به سختی بتوان کلمه ی دیگری را جایگزین آن کرد.

از اشعار همین مجموعه می توان پی برد که طهماسبی به ادبیات کهن فارسی مسلط است چرا که به استقبال بعضی از آن اشعار رفته و تضمین هایی بر قدما دارد و نیز تلمیحات بسیار زیبایی دارد. می توان گفت تضمین هایی که در این مجموعه اتفاق افتاده است تضمین های موفقی محسوب می شوند. در شعر شماره نوزده تضمین های بسیار زیبایی به حافظ زده که قابل توجه هستند:

«ای غم برو به میکده گریان و دادخواه / کز دست من خلاص تو آنجا مگر شود»

طهماسبی به استقبال بعضی از شاعران معاصر نیز رفته که استقبال های موفقی محسوب می شوند:

«سینه ات شد شبیه سلولی، که نفس ها در آن به هر خس خس / خط کشیدند روی دیوارش، سرفه سرفه شماره ات کردند» که در این شعر به استقبال شعر «خواب دیدی شبی که جلادان...» عباس احمدی رفته است.

«شرف به اشرفیی داد و دین به دیناری / خوشا به کاسب و دلال امتیاز فروش» که در این شعر به استقبال شعری از علیرضا قزوه از کتاب صبح بنارس رفته است.

اشعاری در این مجموعه وجود دارند که در آن ها طنز تلخی دیده می شود و طهماسبی از ظرفیت های طنز نیز در اشعارش استفاده کرده: «بیا به مجلس ختم من و بلند بگو: / نثار قاتل او فاتحه مع الصلوات»

در کل احساس می شود طهماسبی زبانی حماسی دارد که در قصیده هایش بسیار زیبا جلوه می کنند و در عین حال توانسته این زبان حماسی را در اشعار تغزلی اش نیز برای تغزل بیشتر به کار بگیرد.

طهماسبی با آن که شاعر زبان آوری است اما گاهی احساس می شود زبانش دچار دو گانگی است. این دوگانگی به دو شکل در اشعارش بروز دارد. گاهی این دوگانگی در شعری واحد است و گاهی در شعری زبانش یکدست است اما در مقایسه با اشعار دیگرش در یک مجموعه دوگانگی و فاصله ی زیادی دیده می شود. بخشی از این بر می گردد به تفاوت فضاهایی که در آن ها شعر سروده چرا که گاهی اشعارش اعتراضی است گاهی عاشقانه و گاهی طنز تلخی است که زندگی خود ارائه می دهد. از این جهت است که نمی توان زیاد به او خورده گرفت اما به هر حال از لذتی که می توان از شعر او برد را قدری می کاهد.

در این مجموعه با توجه به تعداد اشعار موجود در آن از اوزان مختلفی استفاده کرده و در اوزان کوتاه و هم در اوزان بلند توانسته موفق ظاهر شود اما این موفقیت در اشعاری با اوزان بلند بیشتر به چشم می خورد و این اقتضای زبان شعر او نیز هست. چرا که در غزلی با وزن بلند دست او باز تر است تا با آوردن کلمات بیشتر مراعات نظیر های خوبی به نمایش بگذارد.

از نکات بسیار خوب و برجسته اشعار این مجموعه که می توان اشاره کرد قابل تاویل بودن اشعار اوست. او در اشعار اعتراضی خود از موتیف های مختلفی استفاده کرده و با استفاده از استعاره ها و کنایه ها حرف خود را در لفافه گفته که باعث تاویل پذیری کار های او شده. هرکس که قدری آشنایی با سرایش و شاعری دارد درک می کند که این کار کار سهلی نیست و نیاز به طبع شاعرانه ی قویی دارد.

طهماسبی همچنین از قافیه ها و ردیف های متنوع و متفاوتی استفاده کرده که به کارهای او رنگ خاصی بخشیده. برای مثال به چند مطلع از اشعار او اشاره می کنم:

«حواله قرص مهت را به قرص خواب دهند / دهند سرمه به خورد هر اعتراض فروش» (البته این مطلع یکی از قطعه های این مجموعه است.)

«چه کرده ای که چنین گشته بی بها سکه؟ / چه گفته ای که فتاده ز چشم ما سکه؟»

«من که این نیستم این کیست که در عکس من است؟ / ظاهرا که منم آری به نظر عکس من است».

ارسال نظر: