اخبار آرشیوی
نشست بررسی ادبیات اسارت/۱- مرتضی سرهنگی: رمان جنگ، امروز هوویی به نام خاطرات دارد/ اسرای ایرانی و عراق در طول جنگ حدود شش میلیون نامه رد و بدل کردهاند؛ ۱۲ هزار از این تعداد را جمعآوری کردهام/ خاطرات زنان اسیر، مغفول مانده است
به گزارش خبرنگار «نسیم»، مدیر دفتر ادبیات مقاومت حوزه هنری در بخشهای دیگری از این نشست که عصر شنبه در محل بنیاد ادبیات داستانی برگزار شد، ضمن اعلام این مطلب افزود: - هر جنگی در زمانی معین آغاز میشود اما دامنه مطالعاتی آنها تا قرنها ادامه می یابد. 25 سال از پایان و 32 سال از آغاز جنگ میگذرد اما ما هنوز نشستهایم و در خصوص گونه ادبیات اسارات صحبت کنیم. تاریخ تولد ادبیات اسارت، با تاریخ آزادی اسرای جنگ برابر است. این ادبیات یک ادبیات مرکب است. خاطرات اردوگاهی ما از سه طریق به دست میآید. نخست، یادداشتهای روزانه است. دو عنوان کتاب از یادداشتهای روزانه این اسرا داریم. این یادداشتها روی کاغذد سیگار، کاغذهای باطله و کاغذ سیمان نگاشته شده است. خودکارشان را هم داخل خمیردندان پنهان میکردند. کاغذ سیگار خود یک موضوع در ادبیات ایران است و دهخدا هم از کاغذ سیگار برای یادداشت کردن استفاده میکرده است. - اولین بار در یک از روستاهای آمل با یادداشتهای یک اسیر ایرانی برخورد کردم. جواد محمدپور در آن روستا الان یک دندانپزشک است. "پایی که جا ماند"هم از یادداشتهای روزانه است. 10 سال طول کشید تا این کتاب آماده چاپ شود.
من به نویسنده گفتم در جبهه به فکر خودت باشی، در 16 سالگی به فکر ما بودی و مطالبی را نوشتی و سوغات برای ما آوردی. راه دوم نیز خودنگاشتههای جنگ است که اسرا بعد از ازادی شروع نوشتن خاطرات خود میکنند. سومین راه هم گفتگوی شفاهی با اسراست که از طریق گفتگو و مصاحبه،خاطرات فرد تدوین و به کتاب تبدیل میشود. ادبیات اسارت، یک ادبیات تجربی است که باید آن دنیا را تجربه کرد و بعد از بازگشت شروع به نوشتن کرد. با این حال بعضی از اسرای جنگ نمیتوانند خاطرات خود را نوشته و بیان کنند. باید سراغ اینها هم رفت. امروز رمان جنگ، هوویی به نام خاطرات جنگ دارد. گرچه مستقل از هم هستند و هر کدام بر مخاطب خاص خود تاثیر دارند ولی امروز به این صورت است. گاهی احساس میشود به خاطرات رغبت بیشتری وجود دارد. البته داستان نیز از این قاعده مستثنی نیست. - از سال 62 با اسرای عراقی ارتباط داشتم. ما از 19 کشور اسیر داشتیم. خبرنگار بودم و با اینها ارتباط داشتم. حاصل اینها چند جلد کتاب شد. این خاطرات مانند نفت خام است. انشاالله ارتش را برای انتشار این خاطرات قانع کنیم. انسانیترین وجه جنگ، ادبیات اسارت است. خاطرات زنان اسیر ایرانی، مغفول مانده است.
یکی از این خاطرات زنان اسیر، خاطران معصومه آزاد است. در دنیا، کاری با ادبیات اسارت میکنند که چهره یک ملت در سیمای سرباز اسیر دیده میشود. در حوزه ادبیات و سینما هم این چهره مطرح شده و مورد بهرهبرداری قرار میگیرد. در حال تاسیس دفتری برای اسرای جنگی ایران و عراق هستیم تا به موضوعات پژوهشی خاطرات و ادبیات این اسرا میپردازد. اسرای ایرانی و عراقی حدود شش میلیون نامه برای خانوادههای خود رد و بدل کردهاند. حدود 12 هزار از این تعداد را جمعآوری کردهام. در حین جنگ،کتاب عکس چاپ کردیم و این در دنیا سابق ندارد. در تصاویر بچههای جنگ ما، اسلحه موضوعیت ندارد.