رمان "درد" نوشته صادق كرمیار مورد نقد و بررسی قرار گرفت
كرمیار: ننوشتن خاطرات توسط فرماندهان از معضلات اساسی نگارش در مورد جنگ است
|
به گزارش «نسیم»، باشگاه كتاب فرهنگ سرای انقلاب اسلامی در هشتمین نشست خود به نقد و بررسی رمان «درد» تازه ترین اثر صادق كرمیار پرداخت و میزبان جمعی از مخاطبان این اثر بود. در این نشست كه عصر روز سی ام اردیبهشت برگزار شد، صادق كرمیار، نویسنده اثر، حمید آخوندی، نویسنده و تهیه کننده و محمد مهین خاكی، عضو تیم گردآوری خاطرات کتاب و جانباز دفاع مقدس حضور داشتند. در ابتدای این نشست حسن جوهرچی، هنرمند سینما و تلویزیون در دکوری متفاوت و با نوای ساز ویلون به خوانش بخش هایی از این رمان پرداخت. در دکور این نشست ویلچیری معلق در فضا و در کنار ده ها سیب سرخ آویزان از بالا مقابل سن به چشم می خورد. این نشست با پاسخ های صادق كرمیار به پرسش های حمید باباوند، مجری- كارشناس برنامه در مورد نگارش این کتاب و فعالیت ادبی خود آغاز شد. نویسنده رمان«درد» در ابتدا گفت: فکر نمیکردم که تعداد زیادی برای ادبیات در این نشست حضور پیدا کنند یعنی اگر برای سینما این ازدحام جمعیت بود، قطعا تعداد آنها اندک به شمار میرفت اما برای ادبیات زیاد است که این نشانگر توجه ویژه و تازه ای به ادبیات داستانی است. زمانی که آقای آخوندی گفت که در مورد بچههای اطلاعات عملیات کتابی را بنویسم فکر نمیکردم که کاری جدی بیرون بیاید چرا که در این حوزه خاطرات زیادی ارائه نمیشود. سریالی که کتاب شد! صادق کرمیار با اشاره به جلساتی که با بعضی از رزمندگان حوزه «اطلاعات عملیات» در مرحله تحقیق و پژوهش رمان درد برگزار کرده بود، گفت: آن چیزی که من از این جلسات نوشتهام همان چیزی است که به من گفته شده. بخش دوم اطلاعاتی که در این کتاب استفاده کردهایم از خاطرات برخی از فرماندهان بوده است که تعداد زیادی از آنها از گفتن خاطرات خود پرهیز داشتند و دلیل این پرهیز را ما هنوز کشف نکردهایم. تنها کسی که در این بین به ما اطلاعات خوبی از جنگ و حوزههای مختلف ارائه کرد آقای رشید بود که این اطلاعاتی که به ما ارائه شد را ما میتوانیم در حوزههای مختلف به کار ببریم. وی با اشاره به سریالی که قرار بود از این نوشتارها ساخته شود گفت: قصد داشتیم که سریالی 26 قسمتی را در سال 84 بسازیم اما با مشکلاتی اساسی برخورد کردیم تا اینکه در سال 91 قرار بر این شد که برای هدر نرفتن زحماتمان این کار را تبدیل به کتاب کنیم. نویسنده کتاب نامیرا تصریح کرد: بحث فیلمنامه و کتاب دو مقوله جدا از هم هستند چرا که فیلمنامه نسخهای برای کارگردان است که از طریق آن بتواند فیلم بسازد. فیلمنامه اثری هنری نیست بلکه به کارگردان کمک میکند که اثر خود را بسازد و این محصول فیلمنامه است که بسیار مهم است و همینطور باید توجه کرد که آن فیلمنامه را چه کسی میسازد چرا که فیلمنامه زمانی که ساخته میشود باید مخاطب را جذب کند و مخاطب از آن لذت ببرد به این دلیل که فیلم مانند داستان نیست که خواننده را در کنار خود نگاه دارد. خاطرات فرماندهان دفاعمقدس پاسخگوی بسیاری از سوالات نویسنده کتاب درد افزود: قرار بود که بعد از ساخت فیلم، مستندی نیز از مصاحبههایی که در دفتر آقای آخوندی گرفته شده بود نیز ساخته شود که آن هم میسر نشد. اسنادی که به ما برای نوشتن این کتاب داده بودند از اسناد سوخته بود ولی ما دوست داشتیم که از اسناد منتشر نشده نیز برای این کتاب استفاده کنیم. کرمیار با اشاره به بخش های عنوان نشده خاطرات جنگ گفت: یکی از معضلات اساسی نگارش در مورد جنگ این است که فرماندهان اصلی جنگ خاطرات خود را نمینویسند خاطراتی که مستند به وقایع واقعی جنگ هستند. فرماندهان تیپها و لشکرها همواره از مظلومترین افراد بودهاند چرا که نه در آن زمان میتوانستند از خود سخن بگویند و نه در این زمان کارهای گذشته خود را میتوانند بیان کنند. ممکن است که این اطلاعات قابل انتشار نباشد اما حداقلیترین کاری که میتوان برای آنها انجام داد این است که این اطلاعات را جمعآوری کرد اما منتشر نکرد چرا که هر روز یکی از این فرماندهان را از دست میدهیم و اطلاعات این فرماندهان مربوط به جنگ ماست که نیازمند این است که همواره حفظ شود. چرا که این اطلاعات میتواند به بسیاری از سوالها در مورد دفاع مقدس پاسخ کاملی را ارائه کند. این یک رمان کاملا تخیلی است صادق کرمیار در پاسخ به پرسش یکی از مخاطبان درباره زاویه دید رمان درد گفت: به نظر من روایت سوم شخص در این کتاب بسیار خوب بود اگر بخواهیم که روایت اول شخص را برای این کتاب به کار ببریم روایتهای باز و گسترده را از دست میدهیم چرا که روایت اول شخص از یک زاویه به موضوع نگاه میکند و روایت سوم شخص از چند زاویه و همین باعث آشکارتر شدن موضوع میشود چرا که بحث اطلاعات در جنگ ایران و عراق توانایی ارائه در چارچوب اول شخص را ندارد. خالق رمان نامیرا افزود: دوست داشتم که حس تعلیق را در این کتاب به کار ببرم چرا که اگر تعلیق در این کتاب وجود نداشته باشد خواننده نیز از داستان خسته شده و تا پایان 400 صفحه این کتاب نخواهد رفت من در این کتاب سعی کردهام که شخصیتها را با نامهای غیر واقعی اما داستانهای واقعی ذکر کنم. این یک رمان کاملا تخیلی است و سعی کردهام که تخلیل بر واقعیت غلبه داشته باشد. درحوزه دفاع مقدس بیش ازتولیدات بصری، تاریخ شفاهی نوشتاری تولید کرده ایم مهین خاکی در پاسخ به سوال یکی از مخاطبان درباره طرح خاص جلد کتاب درد گفت: جلد این کتاب مانند نقشههای گروهیهای اطلاعات عملیات است. من تا روز رونمایی این جلد را ندیده بودم و همین که این جلد را دیدم یاد نقشهها و کالکهای دفاع مقدس افتادم. وی تصریح کرد: خاطرات جنگ به این دلیل که بسیاری از جوانان کنونی آن فضا را درک نکرده اند برای افراد جذاب است. گرچه مدتی است که خاطرات جنگ منتشر میشود اما رمانهای جنگ بسیار کم منتشر میشود. خاطرات به دلیل شکل بیان خود، واقعیات را به همان صورتی که رخ داده بیان میکنند اما رمان همان جعل واقعیت است. این داستان این ویژگی را دارد که نگاه گوینده خاطرات جنگ را تحلیل کرده و این نگاه به تعمیق این داستان کمک میکند. ما در حوزه دفاع مقدس بیش از اینکه تولیدات بصری داشته باشیم تاریخ شفاهی نوشتاری تولید کردهایم. البته گروههایی وجود دارند که تاریخ شفاهی را جمعآوری میکنند اما در موضوع گروههای حساس دفاع مقدس تاکنون کاری انجام نشده است. عضو گردآوری خاطرات رمان درد در ادامه به نکته جالبی اشاره کرد: از دفاع مقدس روایتهای گستردهای نقل شده است که بسیاری از آنها به واقعیت نزدیک نیست و ما باید تلاش کنیم که با ارائه آثار مستند به واقعیت نزدیک شویم. واقعیتی غیر قابل حذف نیست محمد مهین خاکی، درباره نام واقعی شخصیت های این رمان خاطر نشان کرد: هیچکدام از شخصیتهای داستان که در این کتاب آمده است با نام واقعی خود ذکر نشده است اما این واقعیت جنگ است که برخی از شخصیتهای سیاسی کنونی از فرماندهان سابق جنگ بودهاند و این واقعیت قابل حذف نیست. وی در مورد شخصیتهای مهم لشگری و كشوری مانند آیتالله هاشمی، محمدباقر قالیباف و محسن رضایی در متن کتاب گفت: رفتار این شخصیتها در این کتاب عین واقعیت ذکر شده است و ممکن است که اگر ما روند این خاطرات را فقط به شکل بیان سخنان در این کتاب ذکر میکردیم کتاب خستهکننده میشد. حوزه اطلاعات و عملیات جنگ بخش مغفول مانده دفاع مقدس حمید آخوندی، نویسنده و تهیه کننده سینما در ادامه این نشست گفت: ما حدودا 18ساله بودیم که اتفاق عجیبی مانند دفاع مقدس روی داد و بعد از آن ما تا پایان جنگ در مناطق جنگی و به خصوص خرمشهر حضور داشتیم. در میانه جنگ زمانی که وارد حوزه ستادی شدم با بخشهای مختلفی از این ارگانها آشنا شدم که در فیلمهای دفاع مقدس هیچ اشارهای به آنها نشده است و یکی از این بخشهای مغفول مانده جنگ حوزه «اطلاعات و عملیات» است. وی درباره فیلمنامه ای که تبدیل به رمان درد شد، خاطر نشان کرد: در سال 82 به شبکه 2 پیشنهاد دادیم که فیلمی را با موضوع اطلاعات و عملیات بسازیم و آنها نیز این موضوع را پذیرفتند و تصمیم گرفتند که با پرداخت 50 درصد هزینه در ساخت این فیلم مشارکت کنند. موسسه حفظ و نشر آثار دفاع مقدس نیز بخش دیگر هزینههای این فیلم را به عهده گرفت. ما مرحله به مرحله فیلمنامه را تحویل بنیاد میدادیم اما در انتها در مرداد 84 مشکلاتی پیش آمد و جلوی روند انتشار فیلم را گرفتند. این تهیه کننده سینما با اشاره به بخشی از داستان این فیلمنامه گفت: در عملیات والفجر 8 باید از رودخانه اروند عبور میکردیم که یکی از وحشیترین رودخانههای جهان به شمار میرفت و حالت جذر و مد شدیدی داشت که عبور از آن امکانپذیر نبود ولی رزمندگان ما توانستند این کار را به سهولت انجام دهند و از سوی دیگرحضور شخصیتهایی مانند هاشمی رفسنجانی، قالیباف، رضایی كه در آن زمان كاندیدای ریاست جمهوری بودند باعث شد که در زمینه نگارش فیلمنامه به مشکلاتی برخورد كنیم. ما حاضریم که روند ساخت سریال «درد» را از سر بگیریم اما کمک میخواهیم آخوندی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه فیلمنامه این خاطرات را دوست دارید یا رمان آقای کرمیار را، گفت: قطعا من فیلمنامه این کتاب را بیشتر دوست دارم چرا که برای اجرای آن با انگیزه و انرژی وارد شدیم. کتاب را باید در حوزه کتاب مورد بررسی قرار دهیم. من بارها در مصاحبهها و در مراسم رونمایی رمان درد هم گفتهام که اگر کسی باشد که ما را در ساخت این سریال کمک کند حاضریم که کار را دوباره از سر بگیریم. وی افزود: موضوع مهم اطلاعات و عملیات در جنگ ما مغفول مانده و بعد از آن بحث اسارت نیز در سینما و تلویزیون ما دیده نشده است. ما قصد داریم که سریال 28 قسمتی را به نام «دولت مخفی» از چند ماه دیگر از یکی از شبکههای تلویزیونی پخش کنیم و این سریال یکی از اولین کارهایی است که در این حوزه انجام شده است. این رمان رفت و آمدی به دیروز و امروز مملكت دارد حسن جوهرچی بازیگر سینما و تلویزیون و از میان مخاطبان نشست به نکاتی درباره این رمان اشاره کرد و گفت: این جماعت سالهای سال است که در حوزه دفاع مقدس کار میکنند و من در مقام بازیگر برای آقای آخوندی و کرمیار فیلمهایی بازی کردهام. ما فیلم دفاع مقدسی زیاد داریم فیلمسازان مطرحی نیز در این حوزه کار کردهاند اما انسانهای با تجربهای مانند آقای آخوندی و کرمیار کم داریم که در حوزه موضوعات پیچیده و خطرناک جنگ کار کرده باشند. وی با اشاره به کتاب درد گفت: من این کتاب آقای کرمیار را بسیار دوست دارم و چیزی غیر از این هم از آقای کرمیار انتظار نداشتم که انسانهای متفاوت و متضاد را در این کتاب جای دهد. با مطالعه این رمان خواهید فهمید که مضمون اثر در جریان تاریخی به جلو و عقب میرود یعنی رفت و آمدی به دیروز و امروز مملکت دارد که همیشه برای مخاطب جذاب خواهد بود. امیدوارم که این کتاب به چاپهای 50 و 100 برسد. در پایان این نشست، باشگاه کتاب فرهنگ سرای انقلاب اسلامی با حضور عبدالمطهر محمدخانی، رئیس فرهنگ سرای انقلاب اسلامی از صادق كرمیار، نویسنده «درد» و منتقدان این اثر تقدیر کرد و میهمانان این مراسم تابلو یادبود نقد و بررسی کتاب «درد» را امضا کردند. در پایان مخاطبان و مهمانان این نشست با منتقدان عکس یادگاری گرفتند و سیب های دکور به مخاطبان نشست اهداء شد. |