نمایشگاه كتاب در قبضه ناشران دانشگاهی و كمك آموزشی
نیمی از فروش نمایشگاه به ناشرانی تعلق دارد كه سهمی در افزایش سرانه مطالعه ندارند
گروه كتاب و ادبیات «نسیم»- به گزرش خبرنگار «نسیم»، موسسه خانه کتاب، هفته گذشته آماری اجمالی از میزان فروش هر یک از بخشهای نمایشگاه و ناشران پرفروش را اعلام کرد. هرچند این آمار صرفا به تراکنشهای مالی صورت گرفته از دستگاههای کارتخوان نمایشگاه باز میگردد اما دقت در همین گزارش هم نکات جالبی را متذکر میشود.
حسب این گزارش مبلغ کل تراکنشهای بیست و هفتمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران در طول 10 روز برپایی این رویداد فرهنگی، 472 میلیارد و 521 میلیون و 967 هزار و 122 است. همچنین تعداد کل تراکنشهای بانکی صورت گرفته در طول 10 روز برپایی بیست و هفتمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، یک میلیون و 354 هزار و 231 تراکنش بوده است. بیشترین میزان تراکنش بانکی با مبلغ 65 میلیارد و 539 میلیون و 756 هزار و 691 ریال در بیست و هفتمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران در روز پنجشنبه (18 اردیبهشتماه) یعنی نهمین روز از برپایی این رویداد فرهنگی صورت گرفته است. همچنین کمترین میزان تراکنشات بانکی با مبلغ 10 میلیارد و 219 میلیون و 141 هزار و 231 ریال، در نخستین روز برپایی این دوره از نمایشگاه کتاب تهران رُخ داده است.
بر حسب همین گزارش، در میان بخشهای مختلف نمایشگاه، بیشترین آمار فروش به ناشران دانشگاهی تعلق دارد که با فروش بیش از 19 میلیاردتومانی خود، گوی سبقت را از سایر ناشران ربودهاند. با اضافه کردن فروش حدود 2 میلیارد و 400 میلیون تومانی ناشران آموزشی، مشخص میشود که نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران به تسخیر ناشران «آموزشی و دانشگاهی» درامده است. جهت مقایسه بهتر میان بخشهای مختلف، آمار فروش هر یک از آنها بر حسب درصد استخراج و نمودار ستونی آنها ترسیم شده است.
تامل در نمودار فوق، واقعیات معناداری را پیش روی مسئولان فرهنگی و به خصوص مسئولان نمایشگاه کتاب میگشاید. حدود نیمی از فروش 47.5 میلیارد تومانی نمایشگاه کتاب(45.5 درصد) صرفا به ناشران «آموزشی و دانشگاهی» اختصاص پیدا کرده است. نگارنده این سطور منکر اهمیت این دسته از ناشران نیست. هر ناشری در جایگاه خود مورد احترام ومحصول نهایی نیز شایسته ارج و قرب است.
سخن آنجاست که اگر برای رویداد پردبدبه و کبکبهای نظیر «نمایشگاه بینالمللی کتاب» کارکردی فرهنگی قائلیم که در شعارهای هر ساله مسئولان نسبتی مستقیم با فرهنگ و سرانه مطالعه دارد، پس لاجرم باید بستری برای هماهنگی بیشتر میان شعار و واقعیت فراهم شود. مقصود، خدشه به فعالیت این دسته از ناشران را ندارد اما نباید از این واقعیت نیز غافل شد که محصول این بخش از ناشران نسبت چندانی به سرانه مطالعه و فرهنگ کتابخوانی ندارد. واقعیتی که دقیقا در نقطه مقابل شعارهای هر ساله نمایشگاه قرار دارد.
نکته دیگر آنکه دمیدن صرف بر فروش میلیاردی نمایشگاه و آن را خون تازهای در رگهای کمجان صنعت نحیف نشر توصیف کردن، نباید مسئولان را از این واقعیت غافل کند که تقریبا نیمی از این میزان فروش سهم ناشرانی میشود که چرخه اقتصادیشان در سایر روزهای سال نیز برقرار است. این بخش از ناشران همواره محل رجوع دانشجویان و دانشآموزان بوده و مشتری و مخاطب دائمی خود را دارند.