یک عضو انجمن قلم به انتقاد از چاپ کتاب "دوازدهم" پرداخت

کدخبر: 908365

رضا رسولی، عضو هیات مدیره انجمن قلم ایران در یاداشتی به انتقاد از کتاب "دوازدهم" نوشته علی موذنی پرداخت

به گزارش «نسیم»، رضا رسولی، عضو هیات مدیره انجمن قلم ایران در یادداشتی که در سایت سازمان بسیج هنرمندان (سیمرغ) منتشر شد به انتقاد شدید از مجوز دادن به کتاب "دوازدهم"، توسط وزارت ارشاد پرداخت.
متن کامل این یادداشت در ادامه تقدیم می شود:
از کودکی تا کنون،یعنی از آن زمان که اولین کتاب زندگانی ام-زندگی نامه جناب حر ریاحی- را به کمک مادرم خواندم،به یاد ندارم که هیچ گاه به اندازه امروز، از بازخوانی و بازنویسی یک کتاب،به این اندازه، احساس کراهت وحتی حالت اشمئزاز داشته باشم.اما امروز، در روز شهادت حضرت اسدالله الغالب،حیدرکرار،علی ابن ابیطالب،با حالی دردناک،خجالت زده و شرمنده و صرفا از سرتکلیف این سطور را می نگارم.
در این نوشتار،با نهایت شرمندگی،نگاهی خواهم داشت به برخی از سخیف نگاری های رمان دوازدهم که ظاهرا درباره وجود مبارک حضرت ولی عصر(عج)نوشته شده است.
*جنگ اول:
غالبا در مواردی که یک اثر ادبی یاهنری ،به لحاظ محتوای آن مورد نقد قرار می گیرد و جامعه فرهنگی و افکار عمومی متوجه می شوند که در قالب یک اثر که ادعای دینی بودن دارد،مطالب زشت،بی ارزش ،و وهن آلودی گنجانده شده ،اولین کاری که نویسنده و ناشرانجام می دهند این است که نویسنده نقد، (در اینجا یعنی بنده حقیر) را به کم سوادی، بی اطلاعی از جریان تولید آثار ادبی -هنری و نا آشنایی با حوزه ادبیات و ابزار و لوازم داستان نویسی متهم می کنند!
برای پیش گیری از این اتفاق احتمالی، باید عرض کنم که بیش از دو دهه است که در فضای ادبیات می خوانم و می نویسم و نتیجه آن شده است ده ها داستان کوتاه،مقاله فرهنگی و نقد ادبی منتشر شده در مطبوعات،ده جلد کتاب که یکی از آنها درحوزه مطالعات فرهنگی،یکی اش نمایش نامه و بقیه داستان بلند،مجموعه داستان و زندگی نامه است و اتفاقا یکی از آثارم -کتاب زیارت آفتاب- مجموعه داستانی است با موضوع تشرفات به حضور حضرت ولیعصر(عج)و بارها دبیر جشنواره های گوناگون ادبی و هنری بوده ام؛ دو دوره نیز عضو هیات مدیره انجمن قلم ایران و دو تحقیق منتشرنشده با عناوین "فرآیند خلق یک اثر داستانی" و "جریان شناسی ادبیات داستانی کشور"را نیز درکارنامه خود دارم... بگذریم؛ س ادبیات را می شناسم و از اقتضائات خلق یک اثر ادبی باخبرم.
***
اما درباره رمان "دوازدهم" نوشته علی موذنی. این اثر در فروردین 1393-یعنی بهار همین امسال- توسط انتشارات "عصر داستان" از واحدهای بنیاد ادبیات داستانی ایرانیان که یکی از ادارات تابعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است،در 308 صفحه و شمارگان 1200 نسخه و با قیمت 500/14 تومان منتشر شده است.
علی موذنی متولد 1337 از نویسندگان پرکار و شاخص حوزه ی ادبیات است، از وی تاکنون بیش از 15 جلد مجموعه داستان و رمان و بیش از 6مجموعه فیلم نامه و نمایش نامه منتشر شده است.
در این نوشتار اساسا بنا ندارم نقد کامل ساختاری و محتوایی این کتاب را داشته باشم؛ آن را می سپارم به فرصتی دیگر.گر چه،هم به لحاظ ساختار ادبی،اعم از زاویه ی دید، صحنه پردازی،روایت داستانی،شخصیت پردازی، توصیف،تعلیق ،گفتگوها ،فراز و فرود،گره افکنی و گره گشایی نکات متعددی برای گفتن وجود دارد اما صرفا می خواهم درخصوص برخی سخیف نگاری های این اثرسخن بگویم؛چرا که نمی توان تصور کرد کتابی به نام حضرت صاحب عصر(ع) و درباره ایشان باشد ولی شان برخی منسوبین حضرت، از جمله وجود مبارک بانو ملیکا خاتون مادر بزرگوار آن حضرت در آن مخدوش شده باشد از این گذشته، این کتاب را یکی از ادارات وزارت فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی، با پول بیت المال منتشرکرده است که درجای خود محل تعجب وتاسف شدید است.
***
"دوازدهم"، از زبان یک نویسنده،که مدرس فیلم نامه نویسی است روایت می شود که دوست تهیه کننده اش به او پیشنهاد نگارش فیلم نامه ای با موضوع حضرت ولی عصر(عج) می دهد. اغلب فصل های این اثر،در خصوص مسائل و ماجراهای مربوط به مراودات و یا تمرین برای نگارش آن فیلم نامه بین نویسنده، دوست تهیه کننده و شاگردان کلاس نویسندگی او می گذرد و بخش هایی نیز که که مثلا کار تحقیقی شاگردان است، آن فیلم نامه مورد نظر را در زمان شهادت حضرت امام حسن عسگری(ع) و ماجراهای جعفر کذاب و رفتار خلیفه وقت روایت می کند . در لا به لای کتاب نیز چند مورد از تشرفات تاریخی به حضور حضرت ولی عصر(عج) و همچنین یکی دو مورد تشرف اعضای کلاس نویسندگی ذکر می شود.
اما آن چه مورد نظر است،برخی از توصیف های ناشایست این اثر می باشد که به جهت روشن گری افکار عمومی و تنبه دادن متولیان چاپ و نشر، بازخوانی می شود.
1- نوع رفتار،گفتگوها و اختلاف نظرهای بانو فاطمه،عمه ی امام زمان، با برادر ناخلفش جعفرکذاب، که بعد از شهادت امام حسن عسکری(ع)، ادعای جانشینی آن حضرت و امامت را دارد ،خیلی سطحی و بی مایه درحد اختلاف های خانوادگی است که درجامعه ی ما برسر ارث و میراث صورت می پذیرد! گفتگوها و رفتارهای سبکی که حتی خود نویسنده اثر، متعرض آن می شود!
نویسنده درجای جای این اثر، به عنوان فیلم نامه نویسی که درحال نگارش و تکمیل فیلم نامه خود است در ادامه ی روایت داستانی اش،نکاتی را به عنوان یادداشت می نویسد.
درصفحه 238 می خوانیم:
"اما آیا رفتار فاطمه باجعفر رفتاری برازنده است؟ آیا از او به عنوان خواهر امام که پیداست که در دامان تعلیمات گهربار پدر و برادر بار آمده، انتظار ملایمت بیشتری نمی رود؟"
و دیگر این که به تعبیر خود نویسنده "فاطمه،که دختر امام است، خواهر امام است،عمه امام است،هیبتی عظیم به او می بخشد. هر یک از این سه مقام به تنهایی می تواند شخصیت او را به ارج و قربی والا درذهن مخاطب برساند" ص268
براساس توصیفی که از بانو فاطمه در این رمان آمده، رفتار او هیچ تناسبی با شان ایشان ندارد و به گونه ای عمل می کند و سخن می گوید که گویی خواننده درحال تماشای یکی از سریال های درجه ج تلویزیون است!
2- مقام مادر، به خودی خود آنقدر والا و بالاست که درستایش آن هرچه بگوییم،کم گفته ایم و آن قدر خدا و رسولان و امامان و اولیاء الهی،در این باب سخن گفته اند، که هرعقل سلیم و نفس تمیزی،به والایی این مقام سر تعظیم فرود آورد.
حال تصور کنید مقام مادری را که والده منجی جهان آفرینش یعنی حضرت مهدی صاحب الزمان(عج) است هرچه از عزت و کرامت و شانیت او بگوییم ،کم گفته ایم.
اما متاسفانه در این کتاب،که به نام حضرت ولی عصر(عج) و درباره ایشان است،گاهی از حداقل ها نیزدریغ شده است.
ضمن این که ما،حتی وقتی می خواهیم نگاه و گفتار دشمنان اهل بیت(ع) را بیان کنیم، حق نداریم هر چه آنها می اندیشند یا گفته اند و یا شاید بگویند را روایت کنیم.در این جا، با وجود عدم میل باطنی،به چند تعبیر و توصیف ناشایست درباره وجود مبارک بانو ملیکا خاتون ام عزیز حضرت مهدی صاحب الزمان(عج) اشاره می کنم.
-ص111/ ملیکا با اطمینان خاطری که جعفر را به آتش کشید گفت چنان که در نماز برجنازه پدرش چنین گفت!
جعفر[همان جعفرکذاب]:توکیستی دهانت را ببند ،کنیزک بی مقدار!
واین آخرین باری نیست که دراین کتاب مادر امام ،با تعبیرتوهین آمیز کنیزخطاب می گردد!
-ص197/ "خواست در پی ملیکا برود تو، که فاطمه دوید و در آستانه در ایستاد. جعفر،فاطمه را پرت کرد،محکم،طوری که فاطمه خورد به طاهره و هر دو به زمین افتادند.صدای جیغ و گریه دوباره اوج گرفت.جعفر پیش از ورود به اتاق به سربازی اشاره کرد. سرباز جلو دوید تا راه را برای ورود احتمالی هر کسی به اتاق ببندد. جعفر در را پشت سر خود بست. جعفر به سوی بانو ملیکا رفت. گفت کجاست؟
بانو ملیکا از اوفاصله گرفت. پرسید.کی؟
جعفرگفت:مطمئن باش ملاحظه ی تو یکی را نمی کنم،چون خواهرم نیستی!
بانو ملیکا گفت :اگرفکر می کنی دراین خانه است ،پیدایش کن!
جعفرگفت: توراقبلا این جا ندیده بودم واقعا زن برادر من بوده ای؟
چهره بانو ملیکا از اندوه درهم شد.گفت :دیرنیست که به او بپیوندم.
جعفر خریدارانه به او نگاه کرد.گفت:حیف نیست؟ تو به این دنیا باشی ،خوش تر است!
ملیکا روی برگرداند .با نفرت گفت: هزاران شیشه عطر هم که مصرف کنی،باز بوی ابلیس می دهی!
جعفر پوزخند زد و با تمسخر گفت:باورکنم؟ که تو راستی راستی از نوادگان امپراتوری؟
بانو ملیکا گفت:شاید باشم.شاید هم نه!
جعفر به اونزدیک شد.گفت: این راجلوی فاطمه نمی شود گفت اما غمزه ات را دوست دارم!"
فرض می کنم که پدر من، به عنوان یک انسان معمولی، دیروز از دنیا رفته است و کسی،هرکس که می خواهد باشد، مادرم را که هنوز درعده ی وفات همسر خود می باشد، در یک اتاق تنها و در بسته با مردی نامحرم، این چنین توصیف می کند...شک ندارم که گلویش راخواهم جوید که باچنین تعابیری، صحنه خواستگاری برای مادرم توصیف کرده است...
اساسا معلوم نیست علی موذنی این صحنه را بر اساس کدام کتاب یا روایت مستند تاریخی توصیف کرده است. اما هرچه هست ،شرم آور است چنین توصیفاتی درباره مادر مولایمان...
3-ص217/صحنه ای که اشواق ،از زنان پیش کار کاخ خلیفه آمده است تا بانو ملیکا خاتون را نزد خلیفه ببرد.
قراراست امشب شرفیاب شوید. دستور داده اند شما را آماده کنم.
-آماده چی؟
-آماده دیدار با خلیفه معظم.
ملیکا لم داد.گفت: من آماده ام.
-باید به سر و وضعیتان برسم.
-استحمام کردم کافی است. چادرم را هم شسته ام گذاشته ام توی آفتاب خشک بشود.
اشواق به لباس های روی تخت اشاره کرد. گفت:یعنی نمی خواهید یکی از این لباس های زیبا را که مطمئنم همه برازنده شمایند، بپوشید؟
-آن ها که لباس های من نیستند.
- اگربخواهید مال شما می شوند و مبادا فکر کنید قبلا پوشیده شده اند؛ اصلا.
-ببین اشواق ،عزیزم،من اگر پذیرفتم استحمام کنم ،به خاطر خودم بود نه به خاطر دیدار با خلیفه. بنابر این اگر چادر تمیزی داشته باشید،سر می کنم و گر نه صبر می کنم چادر خودم خشک بشود!
اشواق گفت:شما برای من به دلایلی که برای خودم محفوظ است،محترمید،اما فراموش نکنید که در چه موقعیتی هستم؟
ملیکا گفت:تو برایم تشریح کن که درچه موقعیتی هستم؟
اشواق گفت:درموقعیتی که باید ترحم خلیفه را نسبت به خودتان برانگیزیدکه دوباره به سیاهچال برتان نگرداند!
و انگار خود متوجه شده باشد که حرف تندی زده،گفت: البته این چیزها به من مربوط نیست؛ من وظیفه ای دارم که در صورت تمایل شما انجامش می دهم و گر نه ....
-همان که گفتم.
بسیارخوب .می گویم چند نوع چادر برایتان بیاورند تا هرکدام را که پسندتان افتاد...
ملیکاگفت: اگر همین الان چادری بیاورند،نمازم را خواهم خواند.
اشواق گفت: پس می خواهید زودتر وضو بگیرید تا بتوانیم کار آرایش را شروع کنیم؟
ملیکا با تعجب به اونگاه کرد.
اشواق پرسید،با شگفتی،یعنی آرایش هم نمی خواهید بکنید؟
ملیکا فقط لبخند زد.حالا بعد از سال ها می فهمید که آن قدر از این جور مراسم دورشده که دیگردر نظرش بیشتر رویا می آیند.گفت،با لبخند: منظورت این است که من خودم را برای نامحرمان زیبا کنم؟
اشواق در ماند که چه بگوید. چه گونه باید خود را به او نزدیک کند،در چه راهی باید پیش برود که خوشایند ملیکا باشد مگر رام شود و حداقل تن به آرایش بدهد؟کنجکاو بود صورت او را با آرایش ببیند.
مطمئن بود چشم ها را خیره می کند و حسادت زن های حرمسرا را چنان برمی انگیزد که تا سم به او نخورانند،دست از سرش بر نخواهند داشت.برای همین گفت:نه برای دیگران برای خودتان!
ملیکا گفت،با بغضی که اشواق آن را دریافت،حتی اگر عزادار مردی نمی بودم که بهترین بود،باز هم...
نفس عمیق کشید.گفت:الان بهترین کمکی که به من می توانی بکنی،اشواق عزیزم،این است که بگذاری بخوابم تا شاید همسر مرحومم را درخواب ببینم!به بیداری که دیگرممکن نیست!
و معلوم نیست چرا علی موذنی با توصیف این صحنه های ساختگی و موهن،سعی در عرفی کردن تاریخ قدسی اسلام دارد!
و در آن دیالوگ بانو ملیکا خاتون می گوید:بگذار بخوابم شاید همسرمرحوم ام را درخواب ببینم!که انگار نه انگار این دیالوگ همسر امام معصوم است و گویی دیالوگ خانمی است که همسرش مثلا در تصادف رانندگی مرحوم شده است و نه امام معصومی که به دست خلیفه ی غاصب ظالم ازخدا بی خبر به شهادت رسیده است!
-صفحه ی 301و302/که خلیفه نیمه های شب بانو ملیکا خاتون را برای ملاقات احضار می کند و نویسنده معلوم نیست برای چه اصرار دارد که این ملاقات را دراتاق خواب خلیفه توصیف کند و خود او به این توصیف، دامن می زند:
"بانو ملیکا ازحضور دراتاق خواب خلیفه احساس ناخوشایندی داشت ."صفحه302
و باز یاد مادر خودم می افتم که اگر کسی درباره او،چنین توصیفی می کرد ... وحال این توصیف عرفی و احمقانه،درباره مادر کسی است که با انگشت اشارت او، بشارت های جهانی داده می شود و ما،نشسته ایم و فقط نگاه می کنیم که وزارت ارشاد جمهوری اسلامی در باره مادر مولایمان، این گونه سخن براند......
- ص302....بانو ملیکا ازحضور در اتاق خواب خلیفه احساس ناخوشایندی داشت. برای همین اشاره خلیفه را برای نشستن رد کرد گفت اگر می شود در سالن صحبت کنیم.
مشاورگفت با تحکم ،همین جا!
بانو ملیکا گفت:باهمان تحکم مشاور:پس ازمن لام تا کام سخنی نخواهید شنید!
مشاوربه خلیفه نگاه کرد که اجازه دهید پوزه این زن را به خاک بمالیم...
حتی نمی خوام به این فکر کنم که تعبیر زشت پوزه برای کدام موجود به کار می رود. اما دوست دارم نویسنده پاسخ دهد که چرا خود را مجاز دانسته حتی از زبان دشمن،چنین تعابیری غیرقابل تصوری را برای مادر حضرت به کار برد.
***
از این دست توصیف ها و تعابیر زشت،کثیف، نامتناسب، وهن آلود،کم و بیش در این کتاب وجود دارد که صرفا جهت روشن گری به ذکرچند مورد،که غلیظ تر از بقیه بود، اکتفا کردم.البته نبایدنکات مثبت و سایر تعابیر ارزشمند و بسیاری از توصیف های شایسته ی این کتاب را درباب حضرت ولی عصر،پدربزرگوار و مادر عظیم الشان ایشان نادیده گرفت ولی حقیقت این است که هرچه از خاندان اهل بیت و منسوبین این بزرگان سخن بگویم،حق مطلب را ادا نکرده ایم ولی در مقابل اجازه نداریم حتی یک کلمه وهن آلود یا ناشایست،درباره ایشان بر زبان آوریم.چرا که در این صورت،در نازل ترین نگاه ،هویت خود را زیر سئوال برده ایم چه این که بر اساس مصرحات دینی ما،حیثیت وجودی عالم ،متکی و وابسته به وجود مبارک معصومین علیهم السلام است.
واما دو نکته پایانی:
1-از اولین روزهای آغازین فعالیت دولت یازدهم ،وزیر ارشاد درموارد متعدد،موضوع نظارت برکتاب را از زوایای گوناگون مطرح کرده است.انتشار این سخیف نگاری ها که اتفاقا ازطرف یکی از ادارات تابعه وزارت ارشاد صورت گرفته، یکی از صدها دلیلی است که اثبات می کند نظارت بر چاپ وانتشار یک امرعقلی و اعتقادی است که باید توسط کارشناس های معتقد ومتدین، با جدیت دنبال شود.
2- درحال حاضر معاون فرهنگی وزارت ارشاد،یعنی کسی که مسئولیت دو وجهی دارد،هم مسئول نظارت برچاپ ونشرکتاب است وهم مدیرمستقیم ناشراین کتاب -آقای سیدعباس صالحی است.
ایشان دانش آموخته ی حوزه علمیه و از ریزه خواران مکتب اهل بیت است و که آن چه که از اعتبار دارد،از دولتی سر حضرت امام زمان است.
در این مجال نمی خواهم وی را به وجه اول شانیت او، یعنی مسئولیت اش در وزارت ارشاد متوجه سازم و از این حیث انتظاری را مطرح کنم.بلکه می خواهم در یک جمله ساده و صمیمی بگویم شما بچه سید و طلبه هستید و یک عمر از سفره حضرت ولیعصر(عج) متنعم بوده اید .پس آن چه می دانید و می توانید درباره این کتاب و ناشر آن و این نگاه و مفهومی به نام نظارت انجام دهید.
*صلح آخر:
صلحی نداریم با آدم های بی معرفتی که نمی دانند درباره ی چه کسی می نویسند که اگر می دانستند، لااقل حرمت مادرش رانگه می داشتند.
فقط می ماند ابراز شرمندگی به محضر مولایمان واینکه ....بقیه الله آجرک الله!
ارسال نظر: