حسامالدین آشنا: پروژه "تاریخ شفاهی ایران" پروژهای ملی به شمار میرود
مشاور رسانهای رئیس جمهور در مراسم رونمایی از "تاریخ شفاهی و تصویری ایران در عصر پهلوی" گفت: همت کتابخانه ملی برای انتشار این پروژه حاصل درک ملی است
به گزارش خبرنگار «نسیم»، حسام الدین آشنا، مشاور رسانه ای رئیس جمهور در مراسم رونمایی از مجموعه تاریخ شفاهی عصر پهلوی دوم که صبح امروز در کتابخانه ملی برگزار شد، گفت: تاریخ علم است و علمی بسیار سودمند میباشد و تاریخنگاران بزرگترین خادمان بشریت هستند زیرا به ما اجازه میدهند با گذشتگان زندگی کنیم بدون اینکه همزمان با آنها باشیم؛ منتهی مشکل در تاریخخوانان است زیرا علاقهای به خواندن تاریخ نداریم و همیشه دوست داریم از صفر شروع کنیم.
وی افزود: تاریخ پژوهی به دو دسته تقسیم میشود که در این حالت گاه موضوع و گاه فردمحور عمل میکنیم در فردمحوری گاه فرد و گاه دیگران برای او مینویسند مانند کتابهایی مثل معمای هویدا که نمونهای از فرد پژوهی توسط دیگران است این روش ضعفهایی دارد که برای عبور از این ضعفها تاریخ نگاری شفاهی ایجاد شد بین تاریخ شفاهی و مصاحبههای مورد نیاز برای تاریخ شفاهی و بازجویی و بازپرسی نسبت نزدیکی وجود دارد در بازجویی فرد مجبور است به سئوالات پاسخ دهد ولی در مصاحبههای تاریخ شفافی فرد مختار است به سئوالات پاسخ دهد.
آشنا با بیان اینکه در تاریخ شفاهی سئوالات به صورت دقیق مطرح میشود و بالطبع جوابها نیز دقیق و راهگشا است ادامه داد: در این پروژه پنهان کاری وجود ندارد و در آن شفافیت مواضع دیده میشود تاریخ شفاهی به ما امکان میدهد که مدیریت انتقالی در موضوعات داشته باشیم و هدفمند سئوال کنیم و به فردی که با آن مصاحبه انجام میدهیم اجازه دفاع و اقناع کردن مصاحبه کننده را بدهیم.
مشاور حقوقی رئیس جمهور تصریح کرد: برای انجام چنین پروژههایی در کشور مدعیهای فراوانی وجود دارد و زمانی که این قبیل پروژهها به نتیجه میرسند خیلیخا می ؤند که اگر امکانات داشتند آن را بهتر انجام میدادند؛ قطعا دهباشی که این کتابها را گردآوری کرده هزینههای فراوانی بابت به ثمر رسیدن این پروژه داده است. دهباشی بودن یعنی جسور بودن و جسور مرز بین حماقت و شجاعت است. دهباشی در این پروژه تمام عمر خود را بر پای این پروژه گذاشت؛ البتهگذاشتن عمر پای تاریخ شفاهی برای برخی تفریح است و برای برخی درآمد و برای برخی هزینه دارد و دهباشی در این بین هزینههای فراوانی برای این پروژه پرداخت.
وی افزود: دهباشی دو ماه از عمر خود را در زندانهای فدرال آمریکا گذراند و این هزینه کمی نبوده که او برای این پروژه پرداخت او به جرم ناکرده و ناروا به زندان رفت و نتیجه آن از دست دادن خیلی چیزها برای او بود هزینهای که او رای گردآوری این پروژه داد پذیرش هزینه اتهام در داخل بود او در مسیر گردآوری مطالب مورد نیاز برای درج در این کتابها به کشفیاتی دست پیدا کرد که برای ما تلخ و سخت بود. او در طول این پروژه کاشف این مسئله بود که کشورداری همواره با مسائل و چالشهایی رو به رو است و تفاوت حکومتها با هم به پاسخهایی بر میگردند که به این چالشها میدهند کسانی که حاضر نیستند در سطح ملی به اندازه ساخت یک ساختمان برای خود احساس مسئولیت کنند اینها کشور را به باد میدهند و هیچ ربطی به ادعایی که میکنند نیز ندارد.
آشنا ادامه داد: چشم دوم او این بود که ساختار بروکراسی کار خود را میکند و عوامل دولتی برای تغییر ساختار بروکراسی توانایی اندکی دارند از این رو این ساختار دولت است که بسیاری از روشها را به دولتمردان دیکته میکند در حقیقت اگر انقلاب کرده باشید ولی در ساختارها تغییری رخ نداده باشد آن انقلاب بیفایده است؛ علاوه بر آن سومین چشم دهباشی این بود که دسترسی به حقیقت در تاریخ بسیار دشوارتر از این است که پنداشته میشود.
مشاور حقوقی رئیس جمهور با بیان اینکه پروژه تاریخ شفاهی ایران پروژهای ملی است و عدم درک ملی باعث شد که انتشار آن این قدر طول بکشد، گفت: همت رئیس کتابخانه ملی برای انتشار این پروژه حاصل درک ملی است زیرا تا پیش از این این پروژه سه بار در آستانه انتشار قرار گرفت و هر بار به دلیل عدم درک ملی انتشار آن به تعویق افتاد، شبه مستندهایی که از شبکههای من و تو و بی بی سی فارسی پخش میشوند بسیار بسیار در برابر این گزارشها کوچک هستند و ما باید سطح خود را بالاتر بیاوریم و کاری ملی انجام دهیم امروز بیش از هر زمان دیگر به تاریخ شفاهی نیاز داریم و تا زمانی که مسئولان کشور زنده و سلامت و قابل مصاحبه هستند از آنها گزارش و مصاحبه تهیه کنیم.