ممیزی خوب، ممیزی بد
مد جدید روشنفکری در کشورمان مخالف با ممیزی است، مسالهای نوپدید در جهان که مختص منورالفکران و برخی مسندنشینان قدرت در ایران است/ «نسیم»، یک نمونه معروف ممیزی در قلب لیبرالیسم را بازخوانی میکند
گروه فرهنگی «نسیم»- «هیچکس در ممیزی بهتر از افکار عمومی نیست، دولت معتقد است باید دخالتش را در همه امور کاهش دهد و کار را به صاحبان آن رشته واگذار کند؛ همه ما و از جمله دولتمردان نیازمند به ارشاد صاحبان فرهنگ هستیم؛ صاحبان فرهنگ ما نیاز به ارشاد و گشت ارشاد ندارند و باید بگذرند و عبور کنند و دیگران را ارشاد نمایند و آنها نیز احترام فرهنگ و جامعه و دین را به خوبی حفظ خواهند کرد...نمیگویم ممیزی بر کتاب باشد یا نباشد، میگویم صد اصل برای ممیزی پیدا کردهایم، باید دو یا سه اصل قرار دهیم و اخلاق هم به عنوان یک اصل باشد؛ در ادامه مقدسات، ارزشها، امنیت و مصالح ملی هم اصلهای مهم باشد، صد اصل نمیشود؛ این خط قرمز، خط قرمز که میگویید، یا مثلث یا مربع یا ذوزنقه است، هزار ضلع که نداریم، آنقدر کثیرالاضلاع داشتهایم اما چقدر؟ ما باید نظارت کتاب را قدم به قدم به صاحبان امر واگذار کنیم تا آنها بیایند، ناشران و نویسندگان برجسته بیایند و آنها نظارت کنند.»
به گزارش خبرنگار «نسیم»، اینها یکی از عباراتی است که طی یک سال اخیر تلویحا یا تصریحا در مورد مساله ممیزی در تولیدت فرهنگی بر زبان مقامات اجرایی کشور جاری شده است، عباراتی که تلویحا یا تصریحا بنا دارند وجهه روشنفکرانه ای از مسئولین به نمایش بگذارند و بگویند که «ما با ممیزی و سانسور مخالفیم، تندروها نمی گذراند» و یا این که بگویند «ممیزی باید به خود اهالی فرهنگ واگذار شود»
نزدیکان رئیس جمهور و ایده حذف ممیزی قبل از انتشار کتاب
یکی از فکاهی های کشور ما این است که گاهی اوقات آنها که بر مسند قدرت نشسته اند، خود سعی بر گرفتن ژست اپوزیسیون دارند و در همین مورد ممیزی که محل بحث این نوشتار است، برخی می گویند ایده اصلی حذف ممیزی قبل از انتشار کتاب، متعلق به مشاور فرهنگی رئیس جمهور، یعنی دکتر حسام الدین آشنا است!
آشنا در برنامه دیروز امروز فردا، در خصوص ممیزی کتاب گفت: «پیش از انقلاب اسلامی ممیزی نشریات قبل از انتشار انجام می شد. یک انقلاب لازم بود تا در عرصه مطبوعات ممیزی پیش از انتشار برداشته شود. ممیزی کتاب، سازمان و تشکیلاتش در ساواک انجام می شد. انقلاب اسلامی تلاش زیادی کرد تا میزان دخالت مشروع دولت در حوزه فرهنگ را منطقی و همراه با دخالت نیروهای غیردولتی کند. مثلاً الان ما در وزارت فرهنگ نظارت بر فیلم داریم اما این نظارت فقط محدود به نظارت قوه مجریه نیست و از قوای مختلف در هیات نظارت حضور دارند . در هیات نظارت بر مطبوعات هم شاهد یک روند مختلط هستیم. اما مساله ای که با آن مواجه هستیم، دخالت بیش از حد دولت در همه نظام های جامعه از جمله نظام فرهنگی کشور است. تلاش برای مردمی تر کردن فرهنگ، اقتصاد و سیاست یکی از جهت گیری هایی است که به نظر می آید باید در دهه چهارم انقلاب اسلامی به دنبال آن باشیم.»
کتاب ممنوعه هیتلر بعد از چندین سال با ممیزی منتشر شد
اما در تمام دنیا ممیزی وجود دارد؛ آن هم ممیزی پیش از انتشار، نه شترگاوپلنگ من در آوردی به نام «ممیزی پس از انتشار!»؛ جدیدترین نمونه این مسئله هم، کتاب "نبرد من" نوشته آدولف هیتلر است که انتشار آن مطابق قانون از دهها سال پیش در آلمان ممنوع بوده است.
و علت مخالفت با انتشار آن هم، کینه و نفرتی بود که در آن تبلیغ می شد و این مسئله طبق قانون اساسی آلمان ممنوع است؛ یعنی نمونه تمام عیار یک ممیزی ایدئولوژیک، سانسور عقیده ای که بر خلاف باورهای رسمی حاکم بر جامعه لیبرالیستی آلمان است.
"بنیاد تاریخ زمان" که این کتاب را منتشر کرده است میگوید که با کار درازمدت پژوهشی و علمی از "نبرد من" نسخهای ویراسته و انتقادی فراهم آورده که نه تنها "زهر" کتاب را گرفته، بلکه بیمایگی آن را به خوبی نشان میدهد .
در تمام دنیا در ارتباط با انتشار کتاب نظارتهایی وجود دارد و به هر کتابی اجازه انتشار نمیدهند. به عنوان نمونه در برخی کشورها انتشار کتاب با موضوع هولوکاست ممنوع اس ت .
کسانی که قانون ممیزی به نفع شان نیست
اما در مورد ممیزی در ایران، چه چیزهایی ملاک قرار می گیرند تا اثری بتواند منتشر شود و چه چیزهایی اگر در کتابی وجود داشت، مانع آن می شود که یک اثر بتواند اجازه چاپ بگیرد؟ قانون ممیزی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی بیان می دارد که تبلیغ و ترویج الحاد و اباحهگری، انکار یا تحریف مبانی و احکام اسلام و مخدوش کردن چهره شخصیتهایی که از نظر دین اسلام محترم شمرده میشوند و تحریف وقایع تاریخی دینی که مآلاً به انکار مبانی دین منجر شود؛ ترویج خرافات و مخدوش کردن چهره اسلام؛ اشاعه فحشا؛ ترویج و تبلیغ روحیه خودباختگی در برابر فرهنگ و تمدن بیگانه و القای حس عقبماندگی و تبلیغ صهیونیزم و انواع دیگر نژاد پرستی مواردی است که نباید در مکتوبات وجود داشته باشد که به نظر هم منطقی می رسد، حکومتی بر پایه اسلام در جامعه ای با اکثریت مسلمان بر مسند کار قرار دارد و بدیهی است که مانع آن شود عده ای به انحاء مختلف بخواهند مبانی آن را سست کنند، امری که در سراسر دنیا مرسوم و متداول است.
در پایان هم به سخن بنیانگزار جمهوری اسلامی، در خصوص ممیزی اشاره می کنیم که فرمود: «نوشته هایی که می خواهد طبع بشود یک چند نفری که یقین دارید آنها آدمهای مستقیمی هستند و درراه مسیر ملت و کشور هستند و وابستگی به هیچ جا ندارند این نوشته ها را مطالعه کنند و درست دقت کنند در آن و بعد از این که دقت کردند در روزنامه ها و مجله نوشته بشود. اینطور نباشد که یک بخش بنویسند و منتشر کنند و بعد بفهمند که این نوشته ها بر خلاف بوده است. این امری است که لازم است. باید کتابهایی که نوشته می شود و همینطور چیزهایی که منتشر می شود اینها باید درست توجه بشود تا افراد مطلع، مدبر و کسانی که از مکتبها اطلاع دارند ومسیرآنها را می دانند اینها توجه بکنند و کتابها را مطالعه بکنند قبل ازانتشار. این هم صلاح خود شماست و هم به صلاح ملت است.»