روز اردیبهشتیِ مصلا با چاشنی بارانِ عصرگاهی
خُرده یادداشتهای «نسیم»، از حاشیههای نمایشگاه کتاب تهران/ کنار همه اینها اما نباید خلوتی دستگاههای خودپرداز داخل و بیرون شبستان و ایضا خلوتی خطوط ارتباطی دستگاههای کارتخوانِ درون غرفهها را از یاد برد
گروه فرهنگی خبرگزاری «نسیم»، محمدصادق علیزاده- چهارشنبه 16 اردیبهشت؛ یک روز بعد از افتتاحیه؛ اولین روزِ بازدید عموم برای علاقهمندان؛ موتور نمایشگاه هنوز گرم نشده است و این را از حجم جمعیت روز اول هم میشود فهمید. مردم هنوز آن قدرها نریختهاند توی مصلی که راهروهای شبستان تبدیل شود به ترافیک انسانی که راه را ببندد بر تنفس و تهویه هوا! روی همین حساب، محیط و فضای داخل مصلی به خصوص داخل شبستان، دلنشین و آرام است برای قدم زدن میان راهروها و سر کشیدن به ویترینهای خودساخته ناشران. بازدیدِ روز اول حُسن دیگری هم دارد. بسیاری از کتابهایی که به روزهای سوم و چهار نرسیده را میتوان در همین روز اول دشت کرد. غرفهداران هم سرشان خلوتتر است و طبعا این تاثیر میگذارد به نحوه تعاملشان با بازدیدکنندگان!
کنار همه اینها اما نباید از یاد برد خلوتی دستگاههای خودپرداز داخل و بیرون شبستان و ایضا خلوتی خطوط ارتباطی دستگاههای کارتخوانِ درون غرفهها را که در روزهای بعد، بدجور انسان را کلافه میکنند برای اندک تراکنشهای عادی. هوای دلچسبِ بهاریِ روز اول و نرم بارانِ عصرگاهی آن که فضا را به تمام معنا اردیبهشتی کرده بود را هم باید گذاشت کنار نعماتِ بازدیدِ روز اول! بارش باران برای لحظاتی هر چند اندک، طراوت را به ارمغان آورد. تو گویی این نمایشگاه اصولا نمایشگاه هر سال نیست. هرچند این باران و نسیم و باد قبل و بعدش، بینصیب نگذاشت برخی سازههای پفکیِ بیرون مصلی را و بیخکنشان کرد و در هوا معلق! ملت هم ایستادند به تماشا و فیلم و عکس گرفتن!
نشانیِ برخی رفقای شفیق را میگیرم. یکیشان در استودیوی سیاری که سیمای جمهوری اسلامی در نیمطبقه شبستان مستقر کرده، رفته روی آنتن و مشغول گپ و گفت با مجری و ایضا توضیحاتی در خصوص چند ناشر برگزیده امسال که از قضا یکی دو تایشان هم شهرستانی هستند. طلسم مالوفِ نادیده گرفتن ناشران شهرستانی انگار شکسته در نمایشگاه امسال. تا رفیق شفیق بیاید پایین از روی آنتن، سری میچرخانم میان غرفهها. به طور محسوسی از ساخت و سازهای برجگونه دکور برخی ناشرانِ گردن کلفت دولتی و نیمه دولتی کاسته شده. عموم ناشران دیگر عمومی هم بسنده کردهاند به همان دکورها و سازههای سال گذشته.
مهمان امسال نمایشگاه هم کشور عمان است. ملکِ کوچکی در حاشیه جنوبی خلیج فارس و دریای عمان که تعاملات مطلوبتری به نسبت هماتایان دیگرِ عرب خود با ایران دارد و شیعیان هم در آن دیار آزادی عملِ بیشتری دارند به نسبت دیگر حاشیهنشینان خلیج فارس. کتابچهای تمام رنگی و قطور چاپ و منتشر کردهاند در باب معرفی سرزمین خود به بازدیدکنندگان نمایشگاه کتاب. از نظام آموزشی و وضعیت رفاهی و شهری در آن میتوان نشانی یافت تا تواناییهای نظامی و استعدادهای فرهنگی و اطلس مردمشناختی منطقه! این مهمان ویژه نمایشگاه شدنها و ارتباطاتی از این دست چقدر مطلوب است و چقدر میتوان کمک کند به شناخت دیگر جوامع منطقه که یکدیگر را از دریچه و عینکی، غیر از تفارقهای جغرافیای سیاسی و فرقهای ببینند. نمونه مطلوبی از دیپلماسی فرهنگی!
باز میگردم به استودیوی سیارِ سیما در نیمطبقه شبستان. مجریِ برنامه آرام آرام دارد رها میکند رفیق شفیق را. برنامه که تمام میشود و پروژکتورها خاموش، با حضرتشان راه میافتیم میان راهروها! گپمان گل میاندازد. ستاد اجرایی گویا در نمایشگاه امسال، قدری عرصه را تنگ گرفتهاند برای اهالی خبر و رسانه. این را از شکوههای گاه و بیگاه این جماعت از کاهش محسوس سهمیه ناهار و وضعیت نامطلوب رایانهها و اینترنتِ داخل مصلی میشود فهمید. اموری که برای اهالی رسانه، واجبترند از نان شب! به قاعده سال گذشته هم به رسانههای متقاضی، غرفههایی دادهاند برای استقرار و مخابره رویدادهای نمایشگاه از محلِ مصلی!
هوای گرفته عصر شانزدهم اردیبهشت مشغول باز شدن است. باران هم قطع شده! نسیمِ داخل محوطه هم مضاعف کرده فرحبخشیِ فضا را! خورشید اما مشغول پایین رفتن از ضلف غربیِ مصلای امام خمینی(ره) است. چراغها و سیستم روشناییِ داخل تک به تک و به تدریج مشغول روشن شدن هستند. کمی آن طرفتر از اضلاع شمالی و جنوبیو شرقی و غربیِ مصلی، خودروها و سوارهها و پیادهها مشغول عبور و مرورند و زندگی عادیِ اردیبهشتیِ مردم ادامه دارد. مردمی که خسته از کار روزمره و درگیریهای کاری و شغلی، روانه منزل هستند و برنامه بازدید از نمایشگاه را به پنجشنبه و جمعه یا روز دیگری در هفته آتی موکول کردهاند. غافل از انکه محیطِ دلچسب و شیرین و فرحبخش و خلوت و بهاریِ روز اول را از دست دادهاند.