صنعا در مسیر الگوبرداری از هرمز؛ باب المندب به گلوگاه اقتصادی جدید تبدیل میشود
همزمان با تداوم جنگ یمن علیه اسرائیل و با الهام از موفقیت ایران در اعمال عوارض ترانزیتی در تنگه هرمز، صنعا به رهبری انصارالله در حال بررسی جدی الگوی مشابهی برای وضع هزینههای عبور از تنگه باب المندب است. ۱۲ درصد تجارت جهانی در انتظار این قاعده جدید است.
نسیمآنلاین: به گزارش الاخبار همزمان با ادامه جنگ یمن علیه اسرائیل و در سایه موفقیت راهبردی ایران در وضع عوارض ترانزیتی در تنگه هرمز، اکنون صنعا به رهبری انصارالله در حال بررسی جدی الگوی مشابهی برای اعمال هزینههای عبور از تنگه باب المندب است. این تحول ضمن نگرانی شدید آمریکا، عربستان و رسانههای غربی، پرسشهای حقوقی عمیقی را درباره ماهیت «آبراه بینالمللی» و حاکمیت یمن بر سواحل شرقی و غربی این تنگه مطرح کرده است.
۱. از راکت تا عوارض؛ تکامل راهبرد انصارالله در کنترل دریای سرخ
در حالی که ماههای گذشته تمرکز انصارالله بر عملیات نظامی و ممانعت از تردد کشتیهای مرتبط با رژیم صهیونیستی بود، اکنون با الهام از مدل موفق ایران در تنگه هرمز، رویکرد جدیدی در دستور کار قرار گرفته است: تبدیل کنترل نظامی به یک منبع درآمد دائمی ژئوپلیتیکی. رسانههای غربی بهویژه در بریتانیا هشدار دادهاند که این استراتژی، واقعیت جدیدی را بر ناوبری بینالمللی در یکی از حیاتیترین آبراههای جهان تحمیل میکند.
بر اساس گزارش مجله معتبر «لویدز لیست»، انصارالله مدتها پیش از آغاز جنگ مستقیم با اسرائیل نیز ایده اعمال هزینههای ترانزیت بر کشتیهای تجاری در باب المندب را بررسی کرده بود. اما موفقیت تهران در واریز هزینههای هرمز به بانک مرکزی، این جنبش را به بازگشایی جدی بحثها درباره سازوکارهای کسب درآمد دائمی از این تنگه سوق داده است. نشریه «لانگ وار ژورنال» وابسته به بنیاد دفاع از دموکراسیها نیز تأکید کرده که این گام میتواند نشاندهنده تشدید جدید اقتصادی و امنیتی در یکی از مهمترین گلوگاههای دریایی جهان باشد.
۲. استدلال حقوقی صنعا: «باب المندب یک تنگه داخلی است نه بینالمللی»
مهمترین وجه تمایز این پرونده، مبنای حقوقیای است که کارشناسان وابسته به صنعا برای مشروعیت بخشیدن به اعمال عوارض مطرح میکنند. برخلاف تصور رایج که باب المندب را یک آبراه بینالمللی میداند، ناظران یمنی تأکید دارند که این تنگه به دلیل قرارگرفتن بین سرزمین اصلی یمن و جزیره «میون» (پریم) ، اساساً یک آبراه داخلی محسوب میشود.
طبق قانون دریایی یمن (شماره ۱۵ مصوب ۱۹۶۷)، مرزهای دریایی یمن تا ۱۲ مایل دریایی امتداد دارد که نهتنها سواحل شرقی بلکه بخش غربی جزیره پریم را نیز در بر میگیرد. از آن نقطه به بعد، تنها ۵ تا ۶ کیلومتر آبهای کمعمق و صخرهای مربوط به آبهای جیبوتی است. این ویژگی جغرافیایی منحصربهفرد، به اعتقاد کارشناسان حقوقی صنعا، یمن را به تنها کشوری تبدیل میکند که حق اعمال حاکمیت کامل بر هر دو سوی تنگه شرقی و غربی باب المندب را دارد.
آنها تأکید میکنند که کنوانسیون جامائیکا (۱۹۸۲) که عبور آزاد از تنگهها را تصریح میکند، در واقع برای تأمین منافع قدرتهای بزرگ تنظیم شده و آمریکا خود بارها به تعهدات مشابه در دیگر معاهدات بینالمللی (مانند خروج از پاریس، یونسکو و پیمان آسمان باز) پایبند نبوده است.
۳. پیامدهای اقتصادی: ۱۲ درصد تجارت جهان در انتظار قاعده جدید
اهمیت این اقدام انصارالله زمانی روشن میشود که نگاهی به آمار عبور از باب المندب بیندازیم: نزدیک به ۱۲ درصد تجارت جهانی، روزانه ۷ میلیون بشکه نفت و سالانه بیش از ۲۰ هزار کشتی باری از این مسیر تردد میکنند. در صورت تحقق طرح اعمال عوارض، مشابه آنچه ایران در هرمز اجرایی کرده، میلیاردها دلار درآمد سالانه میتواند به خزانه صنعا وارد شود؛ درآمدی که برای بازسازی زیرساختهای ویرانشده یمن حیاتی است.
نکته قابل توجه، افشای نگرانیهای عربستان سعودی توسط وال استریت ژورنال است. ریاض که خود از متحدان قدیمی واشنگتن است، به خوبی میداند که پذیرش این رویکرد توسط جامعه بینالمللی، به معنای رسمیتبخشی به کنترل انصارالله بر کشتیرانی دریای سرخ خواهد بود. با این حال، در سطح افکار عمومی یمن، حمایت گستردهای از این اقدام وجود دارد. فعالان یمنی تأکید میکنند که کشوری که سالها تجاوز و محاصره را تحمل کرده و بیشتر زیرساختهایش نابود شده، از هر حقی برای بهرهمندی از موقعیت جغرافیایی خود برخوردار است.
۴. آینده پیش رو؛ آیا مدل هرمز در باب المندب نهادینه میشود؟
سرهنگ صالح القاز، عضو اداره ارشاد اخلاقی در صنعا، به صراحت خواستار تجدیدنظر دولت یمن در توافقنامه جامائیکا شده است. منطق او ساده و قاطع است: «ما به عنوان یمنی نمیتوانیم اجازه دهیم جغرافیا و آبهای سرزمینی ما خطری برای ما و ملت ما ایجاد کند.»
با توجه به آغاز جنگ یمن علیه اسرائیل و تثبیت جایگاه انصارالله به عنوان یکی از بازیگران کلیدی محور مقاومت، به نظر میرسد که دوره عبور رایگان و بدون هزینه از باب المندب به سرعت در حال پایان است. > alireza: چه جامعه بینالمللی این واقعیت جدید را بپذیرد یا نه، صنعا مصمم است تا از «ابزار تنگه» نه فقط برای فشار نظامی، بلکه به عنوان اهرمی اقتصادی-سیاسی برای تأمین منافع ملی و بازسازی کشور استفاده کند. این بار، بحران باب المندب دیگر فقط به موشکها و پهپادها مربوط نیست؛ به زودی، صورتحسابهای جدیدی به دست شرکتهای کشتیرانی جهانی خواهد رسید.
