اخبار آرشیوی
سایت "برهان" طی یادداشتی با عنوان "تشکیل شبکه تراز انقلاب، ضامن اقبال سیاسی اصولگرایان" ضمن بررسی دلایل شکست اصولگرایان در انتخابات اخیر، تاکید کرد: گرد هم آوردن انسانهایی تشکیلاتی، مطلع و با اخلاص و با خضوع علمی و رفتاری میتواند پایه این شبکه را شکل دهد
محمدرضا یل در "برهان" نوشت: مردمسالاری دینی به عنوان نوع سومی از نوع حکومت در مقابل دمکراسیهای لیبرال از یک سو و نظامهای استبدادی و توتالیتر از سویی دیگر، با بازگرداندن جایگاه ارادهی جامعه بر سرنوشت خود و همچنین تعریف چارچوبی مبتنی بر اصول دینی، توانسته است ترکیبی نوظهور از ساختار حکومتی را در جهان به نمایش گذارد. انتخابات یازدهمین دورهی ریاستجمهوری و پیروزی کاندیدایی از طیفی منتقدین، آن هم با 260000 رأی بیشتر از حد نصاب پیروزی در دور اول، حاکی از اثبات دوبارهی صداقت مردمسالاری دینی و رد ادعای غرضورزان بود. موضوعی که در این دوره از انتخابات از اهمیت ویژهای برخوردار است، ناکامی اصولگرایی و بررسی این موضوع جهت شناخت آسیبها و یافتن راهحلی جهت جبران این اتفاق است. درک این موضوع اما صرفاً با تحلیل اتفاقات لحظهای و موجسازیهای آنی حاصل نخواهد شد، بلکه بررسی ساختاری و استخراج خلأها یا نقصهای بنیادین میتواند راهگشای فهم این رخداد و چرخش سیاسی باشد. در ساختار دمکراسیها برای هضم نظر مردم و همراه کردن آنان با حکومت و جذب حمایت و همچنین اعتراضات آنان، مکانیزمی به نام حزب تعریف شده است. حزب به عنوان
ابزاری جهت کانالیزه کردن ارادهی جامعه میتواند تا حدی ارضاکنندهی خواستهها و اعتراضات آنان گردد. آسیبی که در نظامهای لیبرال مانع عملکرد واقعی این مکانیزم میشود، بحث عدم وجود چارچوب برای عملکرد احزاب است که این خود راه را برای اعمال قدرت پیدا و پنهان صاحبان قدرت و سرمایه بازگذاشته است و باعث جهتدهی افراد معدود بر کانالی با جنس ارادهی جمعی جامعه میگردد. از طرفی دیگر، وجود چارچوب بستهی سیاسی و حتی مذهبی (به معنای اجباری و خشک آن) نمیتواند ضامن سلامت و استقلال ارادهی جامعه و تأمینکنندهی حق تعیین سرنوشت آحاد ملت باشد. به معنای دیگر، با توجه به اشراف اَشراف بر رسانهها و همچنین احزاب، خواستهها و اعتراضات مردم در شرایط عادی و بحرانی از ارادهی صاحبان کارتلها پیروی میکند. جدا از وجود نوعیت احزاب، مکانیزم جایگزین این عنصر ساختاری در نظام مردمسالاری دینی از اهمیت ویژهای برخوردار میگردد.بعضی از صاحب نظران وجود قوانین مربوط به احزاب در نظام دینی را برای تولید «جایگزین حزب» در مردمسالاری دینی کافی میدانند که این نگاه شباهت زیادی به تعریف حزب در نظام لیبرال دارد. یک حزب عبارت است از کانالکشى براى
هدایتهاى فکرى، چه فکرى به معناى سیاسى، چه فکرى به معناى دینى و عقیدتى...، قصد عبارت از این نیست که قدرت را در دست بگیرند... البته کسانى که یک چنین توانایىاى داشته باشند، به طور طبیعى در مسابقات قدرت، در انتخابات قدرت هم آنها صاحب رأى خواهند شد، آنها برنده خواهند شد؛ لیکن این هدفشان نیست. این یک جور حزب است، این مورد تأیید است. از سویی دیگر برخی افراد وجود حزب در نظام مردمسالاری دینی را اساساً زیر پا میگذارند که این رویکرد نیز خلأ مکانیزم انتقال قدرت جامعه را پر نمیکند. اگر در اشارات امام راحل (رحمت الله علیه) و رهبری معظم انقلاب کنکاش بیشتری نماییم، متوجه تعریف و تبیین مکانیزم جایگزین حزب و البته متناسب با مبانی و همچنین ساختار سیاسی و ظاهر نظام مردمسالاری دینی میشویم که متأسفانه کمتر به آن توجه شده است. امامین انقلاب اسلامی، با پذیرش عمومی احزاب و عدم جلوگیری از شکلگیری آنها متناسب با قانون اساسی، مکانیزم تراز و مطلوب خود را به صورت دیگری تبیین میکنند که شاید بتوانیم بازتاب این مفهوم در عالم واقع را در برههای از تاریخ انقلاب، تأسیس حزب جمهوری اسلامی بدانیم. رهبر معظم انقلاب در رابطه با فلسفهی
وجودی حزب جمهوری اسلامی این گونه میفرمایند: «اول انقلاب هم این حزب (جمهوری اسلامی) را تشکیل دادیم، امام هم تأیید کردند، چند سال هم با جدیت مشغول بودیم، البته بعد به جهاتى تعطیل شد. همان وقت به ما اشکال میکردند که تحزّب با وحدت عمومى جامعه مخالف است. من آن وقت یک سخنرانى مفصلى کردم، که بعد هم پیاده شد و چاپ شد و پخش شد، تحت عنوان «وحدت و تحزّب». تحزّب میتواند در جامعه انجام بگیرد، در عین حال وحدت هم صدمهاى نبیند؛ اینها با هم منافاتى ندارد. منتها آن حزبى که مورد نظر ماست، عبارت است از یک تشکیلاتى که نقش راهنمایى و هدایت آحاد مردم را به سمت یک آرمانهایى ایفا میکند.»(1) همچنین فرق بین این تشکیلات سیاسی با احزاب متصور در یک نظام لیبرال این گونه در بیانات ایشان بسط پیدا میکند: «احزاب کنونى غربى به معناى باشگاههایى براى کسب قدرت است؛ اصلاً حزب یعنى مجموعهاى براى کسب قدرت. یک گروهى با هم همراه میشوند، از سرمایه و پول و امکانات مالىِ خودشان بهرهمند میشوند، یا از دیگران کسب میکنند، یا بندوبستهاى سیاسى میکنند، براى اینکه به قدرت برسند. یک گروه هم رقیب اینهاست؛ کارهاى مشابه اینها را انجام میدهد تا
آنها را از قدرت پایین بکشد، خودش بشود جایگزین. الآن احزاب در دنیا غالباً این گونهاند. این دو حزبى که در آمریکا به نوبت در رأس کار قرار میگیرند، از همین قبیلاند؛ اینها در واقع باشگاههاى کسب قدرتاند. این نه، هیچ وجهى ندارد. اگر کسانى در داخل کشور ما با این شیوه دنبال تحزّب میروند، ما جلویشان را نمیگیریم. اگر کسى ادعا کند که نظام جلوى تشکیل احزاب را گرفته، یک دروغ واضحى گفته است، چنین چیزى نیست؛ اما من این جور حزبى را تأیید نمیکنم. این جور حزبسازى، این جور حزببازى معنایش عبارت است از کشمکش قدرت، این هیچ وجهى ندارد؛ اما حزب به معناى اول، یعنى یک کانالکشى در درون جامعه، براى گسترش فکر درست ـچه فکر عقیدتى و اسلامى، چه فکر سیاسى و تربیت کادرهاى گوناگونـ بسیار خوب است؛ این چیز نامطلوبى نیست. اجمال قضیه این است؛ حالا تفاصیلش را انشاءالله در وقتهاى دیگرى عرض میکنیم.»(2) با توجه به این بیان، سه شاخهی اصلی شبکهی تراز انقلاب اسلامی به ترتیب زیر است: 1. وجود سازمان 2. رویکرد تبیینی و فکری 3. ارتباط با مردم شبکهی تراز انقلاب اسلامی نامی است که هم در ظاهر و هم در باطن تفاوت بنیادین با عنصر همتای خود
در ساختار لیبرالدمکراسی دارد؛ باید سه عنصر ذکرشده را در تولید و توسعهی مکانیزم بالا تبیین نماییم که نه به تفصیل که به اجمال به بررسی آنها خواهیم پرداخت؛ شاید روزنهای شود جهت بسط بیشتر نور ناشی از عملکرد این مکانیزم فعال انقلاب اسلامی. وجود سازمان و سیستم ارتباطی بین افراد شرط اولیهی تولید شبکهی تراز انقلاب است. در این شاخصه، «فرد» تعیینکننده است؛ فردی که در این تشکیلات باید عهدهدار نقشهای محوله گردد، باید دارای سه ویژگی زیر باشد: 1. توان تشکیلاتی و ارتباطگیری 2. آگاهی مطلوب 3. اخلاص و طهارت نیت شاید جمع کردن همهی این خصوصیات در یک فرد کمی رویایی به نظر آید، ولی از طرفی نیز میتوان گفت تا به حال برنامهای جهت تربیت نیرویی انسانی به گونهای همه جانبه وجود نداشته است. عدم وجود توان تشکیلاتی که نوعیت آن یک توانمندی رفتاری و ذهنی است که گاه ذاتی و گاه اکتسابی خواهد بود، بیشترین مشکلات را ایجاد کرده است. این گرد هم آوردن انسانهایی تشکیلاتی، مطلع و با اخلاص و با خضوع علمی و رفتاری میتواند پایهی شبکهی تراز انقلاب اسلامی را شکل دهد. عدم آگاهی مطلوب و وجود تکبر و غروری معرفتی و فراگیری عارضهی «همه چیز
دانی» و اظهار نظر در هر حوزهای بدون اشراف، یکی از آسیبهای برخی نیروهای انقلاب در عصر حاضر است. قضاوتها و صدور احکام شخصی و افراطگری در موضعگیریها اشکالاتی است که وجود دارد. در رابطه با شاخص سوم نیز باید گفت متأسفانه وجود قدرتطلبی و سلطهخواهی در لایههای وجودی افراد حتی با توان تشکیلاتی بالا، مانع کسب محصول طاهر و مطلوب انقلاب اسلامی میشود.تعداد زیاد افرادی با این شاخصه در ابتدا تعیینکننده نخواهند بود؛ چرا که با عدهی اندک ولی کارآمد میتوان شروع نمود و توسعهی آرام و تدریجی را در دستور کار قرار داد. شاخصهی کلیدی دیگری که باید در این افراد نهادینه شود، ولایتمداری و عدم ولایتمداری در قبال شخصی غیر ولی و حتی تفسیرهای شخصی خویش است. در نهایت، خضوع باید تنها مرجع خطدهی و جهتگیری بیانات و مواضع ولایت باشد و به نظر میرسد بهترین روش تفسیر در این مرجع، تفسیر ولایت به ولایت است. این گرد هم آوردن انسانهایی تشکیلاتی، مطلع و با اخلاص و با خضوع علمی و رفتاری میتواند پایهی شبکهی تراز انقلاب اسلامی را شکل دهد. موضوع دیگری که باید به آن پرداخت اتخاذ رویکرد متناسب با این شبکه است. کانالکشی فکری جامعه با
استفاده از منابع خالص دینی و ولایی، که منویات امام خمینی (رحمت الله علیه) و مقام معظم رهبری را میتوان اصلیترین این مراجع معرفتی دانست، میتواند محورهای مرتبط را تولید کند. افزایش سطح آگاهی و تحلیل عمومی، نوعی واکسیناسیون عمومی در قبال تصمیمگیری ناگهانی و هیجانی را ایجاد خواهد کرد. رویکرد فکری و عقیدتی پایداری نسبی نیز برای موجودیت شبکه ایجاد میکند و عدم وجود دستیابی به قدرت در نیت و اندیشههای آنان میتواند وسعت معنوی عظیمی را بر اعضای شبکهی تراز در درجهی اول و مخاطبان آنان در سطح جامعه تولید نماید. در مورد بحث سوم باید گفت ارتباط با مردم به عنوان تعیینکنندهی وسعت حوزهی فعالیت، جامعهی مخاطب شبکه تراز انقلاب را تعریف مینماید. وسعت کار تمام آحاد مردم جامعه تعریف شده است. متأسفانه، یکی از آسیبهای موجود در بین گروههای اصولگرایی همین موضوع است که آنان را ضمن محدودسازی، دچار یک توهم محیطی کرده است. با توجه به محدودیت در نوع نگاه، مخاطب مورد نظر در دایرهی همفکران تعریف میشود تا کل جامعه. گاه این محدودسازی ذهنی و تطبیق غلط فکری در کنار سایر آسیبها، حتی تکفیر اندیشهی خارج از محدودهی فهم نیروهای ما
را به دنبال خواهد داشت که این چون گرگی به جان اتحاد حزبالله افتاده است. به نظر میرسد، جهت پر کردن این خلأ، چارهای جز تولید و توسعهی تشکیلاتی با این رویکرد نداشته و نداریم. نتیجهی نهایی و غیر قابل اجتنابی را که با وجود تولید و توسعهی شبکهی تراز انقلاب اسلامی اتفاق میافتد در کلام مقام معظم رهبری این گونه میفهمیم: «یک حزب عبارت است از کانالکشى براى هدایتهاى فکرى، حالا چه فکرى به معناى سیاسى، چه فکرى به معناى دینى و عقیدتى. چنانچه کسانى این کار را بکنند، خوب است. قصد عبارت از این نیست که قدرت را در دست بگیرند، میخواهند جامعه را به یک سطحى از معرفت، به یک سطحى از دانایى سیاسى و عقیدتى برسانند؛ این چیز خوبى است. البته کسانى که یک چنین توانایىاى داشته باشند، به طور طبیعى در مسابقات قدرت، در انتخابات قدرت هم آنها صاحب رأى خواهند شد، آنها برنده خواهند شد؛ لیکن این هدفشان نیست. این یک جور حزب است، این مورد تأیید است.»(3)(*) منابع: 1. بیانات مقام معظم رهبری، 24 مهر 1390 2. همان. 3. همان. *محمدرضا یل؛ عضو هیئت تحریریه برهان