اخبار آرشیوی
عضو حزب اعتماد ملی در گفتگو با «نسیم»: ملت از مذاکره کنندگان انتظار دارند در راستای منافع ملی، تأکید بر حقوق مردم و حفظ شأن کشور حرکات خود را دنبال کند/ برای رسیدن به بازی برد-برد گامها باید همزمان برداشته شود/ مطالبات ما باید حفظ حقوق هستهای و لغو تحریمها باشد
مهمترین محورهای سخنان محمدجواد حقشناس، عضو حزب اعتماد ملی در گفتگو با «نسیم» بدین شرح است: -انتظار جدی از گروه مذاکره کننده این است در راستای منافع ملی، تأکید بر حقوق ملت ایران و حفظ شأن کشور حرکات خود را دنبال کند. - اتفاقی که در این دوره افتاد این است که ما از یک طرف شاهد صدای واحد در فضای مذاکره هستیم و همچنین اتفاق مثبتی دیگری که روحانی رقم زد انتقال پرونده ایران از شورای امنیت ملی به وزارت خارجه است. کاری که باید از ابتدا در همین چارچوب و محور انجام میشد. - به نظر میرسید جدا کردن این پرونده از وزارت خارجه و انتقال آن به یک نهاد امنیتی این شائبه را ایجاد میکرد که مباحث هستهای ایران یک مباحث سیاسی و حقوقی صرف نیست و ممکن است که یک رویکرد امنیتی داشته باشد و طبیعتا این زمینه را در گروه مذاکره کننده غربی ایجاد میکرد که با اتخاذ روشهایی که مبتنی بر فشار و یا تحریم بود با تلقی امنیتی کردن فضا توسط طرف ایران این احساس را به وجود بیاورد. - احساس امنیتی بودن پرونده هستهای در طرف مقابل میتواند به گونهای باشد که از این طریق برخی از اهداف امنیتی خود را نیز دنبال کند ولی امروز انتقال این پرونده به وزارت
خارجه طبیعتا این پیام روشن را در فضای بینالمللی و سیاسی به دنبال دارد که پرونده هسته ای ایران به هیچ وجه با مباحث امنیتی کشور و حوزه امنیتی ارتباطی ندارد و آن طور که طرف مقابل احساس میکند نیست و یک پرونده کاملا سیاسی و در چارچوب حقوقی است که توسط حوزه تخصصی خودش، یعنی همان وزارت امور خارجه دنبال میشود و طبیعتا باید بر اساس مبانی دیپلماتیک و فنون دیپلماسی دنبال شود. پس ما یک تغییر ماهوی در این موضوع و یک تغیییر تکنیکی داریم که این دو تغییر مثبت رخ داده است. - در خصوص مطلبی که مطرح میشود در مورد اینکه تا چه حد گروه مذاکره کننده مطالب را علنی خواهد کرد؟ من فکر میکنم این مذاکرات تا انتها در قالب فضای طبقه بندی شده پیش نخواهد رفت. ممکن است در شروع موضوع و تا زمانی که بر اساس توافق طرفین است و طرفین هم موظف به رعایت آن هستند فضای طبقه بندی شده رعایت شود ولی بعدا اطلاعاتی منتشر خواهد شد یا توسط سخنگوهای دو طرف اطلاعات لازم به اطلاع افکار عمومی میرسد و یا توسط مسئولین مربوطه به نهادهای نظارتی گزارش خواهد شد. - وقتی گروه مذاکره کننده به ایران بیاید، طبیعتا گزارش این کار باید در دولت مطرح شود که مسئول اصلی
مذاکره است و باید به مجلس شورای اسلامی به عنوان نهاد نظارتی نیز گزارشی داده شود و همچنین به مقام معظم رهبری نیز باید گزارش داده شود و البته این اتفاق خواهد افتاد. یعنی برای حوزههای اصلی این گزارشها ارائه خواهد شد و نظر نهادهای نظارتی را برای ادامه و پیشبرد مذاکره دریافت خواهند کرد. - علنی شدن موضوعات مذاکره نیز وقتی است که آنها به دستاوردهایی برسند و مطمئنا در اولین فرصت توسط دو طرف به اطلاع مردم خواهد رسید. - به دلیل اینکه فضای مذاکرات کاملا با افکار عمومی ما ارتباط جدی پیدا کرده است به خصوص بعد از تحریمهایی که شکل گرفته است همه ایرانیان نسبت به این پرونده و نتایج مذاکرات حساس هستند زیرا با بخشی از زندگی آنها سر و کار دارد و اثر جدی روی زندگی آنها دارد. مثلا اثر مذاکره به گونهای است که ما امروز شاهد کاهش قیمت نفت در بازار جهانی بودیم که دقیقا به همین مذاکره بر میگردد. ممکن است در بازار ارز نیز اثرات جدی بر روی قیمت دلار داشته باشد. بنابراین طبیعی است مردم بهشدت به عنوان یک خبر و یک اتفاقی که با زندگی روزمره آنها سر و کار دارد مرتبط باشد و البته آنها نیز پیگیر این اخبار هستند. - کل دعوا سر دو جمله و دو
هدف است. هدفی که ایران دنبال میکند این است که حقوق هستهای ایران محترم شمرده شود و تحریمها رفع شود. انتظاری که طرف مقابل دارد این است که ایران در رابطه با اهداف هستهای که دنبال میکند در مسیر نظامی شدن گام بر ندارد و در واقع مواردی که ممکن است ایران را به تسلیحات اتمی نزدیک نکند و به عنوان یک خط قرمز برای آنها تعریف شده است. - اگر مذاکره کنندگان دو طرف بتوانند به این توافق برسند، طبیعتا خیلی مسئلهای روی میز نمیماند. با توجه به اینکه رهبری انقلاب طی فتوایی اعلام کردند که استفاده از تسلیحات اتمی اصولا در فقه شیعه و حکومت اسلامی و جمهوری اسلامی امری است که نه تنها مجاز شمرده نمیشود بلکه "حرمت" دارد و به هیچ وجه با مبانی دینی و عرفی و فرهنگی ما نمیخواند. - به نظر میرسد ما پایه این کار را در اختیار داریم و اینجا بر میگردد به حالتهای دیپلماسی که بر مذاکره کنندگان ما در گذشته از این مهارت استفاده نکردند و برخوردار نبودند. این سخن اصلی به عنوان اصلیترین سخن در جمهوری اسلامی به گوش میرسد و حتی آقای اوباما هم در سخنانی که در اجلاس مجمع عمومی داشت به خوبی به این مسئله اشاره کرد و نشان داد که با جایگاه سخن
اصلی در جمهوری به خوبی آشنایی دارند. -مهارتهای دیپلماتیک ایران این است که مسئله را به گونهای به نتیجه برساند که ما به دنبال بمب اتم نیستیم و به راحتی میتوانیم زمینههایی که اعتماد طرف مقابل را و ارامش روانی آنها را به دنبال داشته باشد فراهم کنیم و در ازای آن نیز انتظار داریم که حقوق هستهای ایران و دسترسی ایران به علم و تکنولوژی محترم شمرده شود و این تحریمهای نابجا و غیر قانونی و بر خلاف تعهدات حقوق بشر که از سوی طرف مقابل اعمال شده و تمامی ایرانیان را هدف قرار داده بتوانیم زودتر مرتفع کنند. - خواسته ما دو بخش دارد؛ یکی حفظ حقوق هستهای ما و دیگری برداشتن تحریمها است و خواسته طرف مقابل ما نیز این مسئله است که در ما به سمت اعتمادسازی برویم که نشان دهد ما برای در جهت یک فضای نظامی در پرونده هستهای گام برنمیداریم. - تحریمهایی که ما داریم به لحاظ حقوقی و موضوعی تقسیم بندی میشود. از منظر حقوقی تحریمها چند نوع دارد. یک تحریم، تحریمهایی است که متاسفانه از طریق شورای امنیت سازمان ملل وضع شد و نیازمند یک تصمیمگیری مشترک توسط تمامی اعضای شورای امنیت و اعضای دائم شورای امنیت دارد و حداقل تعدادی از اعضای غیر
دائم شورای امنیت دارد. این روند، یک روند زمانبر و طولانی است و نیازمند یک اراده جمعی از میان اعضای شورای امنیت است که بتوانند به یک راهکار مناسب برسند که در کوتاه مدت این تحریمها لغو شود. پیشبینی من این است که این روند در زمانی که افکار عمومی انتظار نتیجه دارند به نتیجه نرسد. دوم تحریمهایی است که توسط نهادهای قانونی در کشورها صورت گرفته است مانند تحریمهایی که در کنگره آمریکا و یا توسط شورای اتحادیه اروپا است و باید با توجه به مصوبات به آنجا برود و رفع شود. - سبکترین تحریمهایی که برای رفع وجود دارد، تحریمهایی است که در آستانه تصویب وجود دارد. مثلا اقداماتی که اکنون در سنا بحث میشود که تحریمهای جدیدی علیه ایران صورت بگیرد. - گام اولی که غرب و آمریکا میتوانند بردارند این است که تحریمهای جدید علیه ایران را منتفی کنند و تحریمهایی که از اختیارات رئیس جمهور آمریکا است میتواند یک جانبه آنها را لغو کند، رفع شود و درخواستهایی برای رفع آن در کنگره بدهد. البته آنجا گروههای سرسختی وجود دارند که قائل به مذاکره با ایران نیستند و با نگاهی بد بینانه به پرونده هستهای ایران نگاه میکنند و لابی اسرائیل که به شدت
تلاش میکند که اجازه ندهد این تحریمها کاسته شود. بر این اساس با سختیهایی روبرو است که طبیعتا هم زمان میخواهد و در عین حال ایجاد یک لابی قوی و قدرتمندی را میخواهد که بتواند به مقابله با لابی اسرائیل وصهیونیست در آمریکا بپردازد و به هر حال از تمام امکانات و توان خود برای شکست دادن برنامهها و راهبردهای طرف مقابل استفاده کنیم. - مطلبی که در مورد فعال بودن یا تعطیلی و یا کاهش برخی فعالیتها در سایت فردو وجود دارد، میتواند در نتیجه توافقات طرفین مذاکره کننده برای حصول اهداف مورد نظر در دستور کار قرا بگیرد مگرنه فعال بودن و یا تعطیلی سایت اگر در گرو منافع ما باشد هر دو به یک اندازه محترم است. یعنی فعال بودن سایت فی نفسه ارزشمند است و تعطیل شدن نیز فی نفسه ضد ارزشی نیست. به هر حال مسئلهای که ارزش دارد منافع کشور و مردم و جمهوری اسلامی است. در نتیجه این گفتوگوها و مذاکرات است و تصمیمگیری از سایت فردو نیز میتواند یکی از آنها باشد. - یکی از راهکارها که مورد بحث قرار میگیرد برای اینکه اعتماد حاصل شود این است که ایران غنیسازی بالای 5 درصد را داوطلبانه تعطیل کند. این مسئله نشان میدهد که ما به دنبال
اورانیمهای با درصد بالا نیستیم و راه دوم نیز به ذخیره اورانیم 20 در کشور مربوط میشود که غرب میگوید این میزان حجم در کشور بالقوه میتواند باعث تبدیل آنها به سلاح هستهای شود. مخصوصا غرب درخواست دارد که آرامشی ایجاد شود برای همین اینها به نوعی از کشور خارج شود و یا تحت نظارت قرار بگیرد. اینها از خواستههایی است که وجود دارد و به نظر میرسد قابل گفتگو است و سخت نیست و میشود در مورد این مباحث به راحتی به تصمیم رسید. - ما در اجلاسی که در دوران آقای احمدینژاد در ژنو داشتیم، به دلیل گفتگوهایی که آقای جلیلی در آن مقطع داشتند در این موضوع به توافق رسیدند ولی پارهای از عوامل متوقف شد. از لحاظ منطقی میتواند حتی بحث فروش محصولات اورانیم غنی شده از لحاظ تکنولوژی در دستور کار قرار گیرد و ایران میتواند در یک حراج بینالمللی تولیدات خود را به طور فصلی یا 6 ماه یک بار در بازاری که میتواند با نظارت آژانس باشد، محصولات خودش را به کشورهایی که مصرف کننده کالا هستند و خود یران امکان مصرف این حجم کالا را ندارد بفروشد و با توجه به هزینههایی که کرده طبیعتا بخشی از هزینههای خودش را بتواند پوشش دهد. - گامهایی که باید در
این مسیر برداشته شود قطعا همزمان است و اینطور نیست که یک طرف گام بردارد و طرف دیگر منتظر طرف مقابل باشد. در این نوع مذاکرات که در هالهای از سوءتفاهمها در گذشته همراه بوده که طبیعتا برای اینکه به بازی برد-برد ختم شود طرفین باید گامهای خود را به صورت همزمان بردارند.