تورم شهریور ۱۴۰۵ به ۷۳.۶ درصد رسید؛ خوراکیها ۱۰۸.۸ درصد گران شدند
تازهترین گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت مصرفکننده نشان میدهد تورم سالانه کشور در شهریور ۱۴۰۵ به ۷۳.۶ درصد و تورم نقطهبهنقطه به ۸۹.۸ درصد رسیده است. در این میان، تورم سالانه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات با ثبت ۱۰۸.۸ درصد، فاصله قابلتوجهی با شاخص کل دارد؛ روندی که با توجه به سهم بالای خوراکیها در سبد هزینه دهکهای کمدرآمد، فشار متفاوتی بر خانوارها وارد میکند.
نسیمآنلاین: بر اساس تازهترین گزارش مرکز آمار ایران، شاخص کل قیمت مصرفکننده در شهریور ۱۴۰۵ به عدد ۷۲۹.۸ رسید که نسبت به ماه قبل ۴.۲ درصد افزایش نشان میدهد. تورم نقطهبهنقطه نیز ۸۹.۸ درصد و تورم سالانه ۷۳.۶ درصد اعلام شده است.
بر این اساس، خانوارهای کشور برای خرید مجموعهای مشابه از کالاها و خدمات، در مقایسه با شهریور سال گذشته بهطور متوسط ۸۹.۸ درصد هزینه بیشتری پرداخت کردهاند. تورم نقطهبهنقطه در مقایسه با مردادماه نیز ۰.۸ واحد درصد افزایش یافته است.
تورم شهریور در آمار مرکز آمار و بانک مرکزی
انتشار گزارش مرکز آمار در شرایطی انجام شده که چهار روز پیش از آن، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، از کاهش شتاب تورم پس از ۱۵ ماه خبر داده بود. همتی نرخ تورم نقطهبهنقطه را ۸۳.۸ درصد اعلام کرده و گفته بود این شاخص نسبت به ماه قبل ۰.۶ واحد درصد کاهش یافته است.
با این حال، مرکز آمار نرخ تورم نقطهای شهریور را ۸۹.۸ درصد گزارش کرده که نسبت به ماه قبل ۰.۸ واحد درصد افزایش داشته است. بانک مرکزی و مرکز آمار ایران بهصورت مستقل شاخصهای تورمی را محاسبه و منتشر میکنند؛ ازاینرو، ارقام این دو نهاد ممکن است به دلیل تفاوت در روش محاسبه و دادههای مورد استفاده، یکسان نباشد.
تورم کالاها بیشتر از اجارهبها بود
بررسی جزئیات گزارش شهریور نشان میدهد تورم ماهانه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات ۲.۳ درصد بوده، در حالی که کالاهای غیرخوراکی و خدمات افزایش ماهانه ۵.۷ درصدی را تجربه کردهاند. بنابراین، در مقیاس ماهانه، رشد قیمت گروه غیرخوراکی و خدمات بیشتر از خوراکیها بوده است؛ اما در مقیاس سالانه، خوراکیها همچنان تورمی بالاتر از شاخص کل دارند.
بر اساس این گزارش، تورم سالانه کالاها به ۱۰۰.۷ درصد رسیده، در حالی که تورم سالانه اجاره ۳۲.۲ درصد ثبت شده است. همچنین با حذف اثر اجاره از شاخص، تورم سالانه شاخص کل به ۹۲.۶ درصد میرسد. این ارقام بیانگر تفاوت روند افزایش قیمت کالاهای مصرفی و اجارهبها در دوره مورد بررسی است.
تورم سالانه خوراکیها از ۱۰۸ درصد گذشت
یکی از مهمترین بخشهای گزارش شهریور، فاصله میان تورم خوراکیها و شاخص کل است. تورم نقطهبهنقطه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات به ۱۲۱.۸ درصد و تورم سالانه این گروه به ۱۰۸.۸ درصد رسیده است. در مقابل، تورم نقطهای کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۷۱.۹ درصد و تورم سالانه آنها ۵۵.۳ درصد گزارش شده است.
در میان گروههای اصلی خوراکی، روغنها و چربیها با تورم سالانه ۱۹۶.۶ درصد، گوشت قرمز و سفید و فرآوردههای آن با ۱۱۵.۲ درصد، شیر، پنیر و تخممرغ با ۱۱۸.۷ درصد و نان و غلات با ۱۲۱.۸ درصد روبهرو بودهاند. در مقابل، تورم سالانه سبزیجات و حبوبات ۶۶.۲ درصد ثبت شده است.
خوراکیها از اقلام اصلی و ضروری سبد مصرف خانوار به شمار میروند و امکان حذف کامل آنها از هزینههای زندگی وجود ندارد. به همین دلیل، افزایش قیمت این گروه میتواند بر بودجه خانوارهایی که سهم بیشتری از هزینههای خود را صرف تأمین مواد غذایی میکنند، اثر بیشتری بگذارد.
چرا تورم دهکهای پایین بالاتر است؟
گزارش مرکز آمار از تفاوت نرخ تورم میان دهکهای هزینهای نیز حکایت دارد. در حالی که تورم سالانه کل کشور ۷۳.۶ درصد اعلام شده، این شاخص در دهک دهم ۷۱.۳ درصد و در دهک دوم ۸۲.۴ درصد بوده است. به این ترتیب، فاصله تورمی میان دهکها به ۱۱.۱ واحد درصد رسیده است.
تفاوت در ترکیب سبد هزینه خانوارها یکی از عوامل مهم این اختلاف است. سهم خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات از سبد هزینه دهک اول حدود ۴۲.۴ درصد و در دهک دوم حدود ۴۲.۳ درصد است؛ در حالی که این سهم در دهک نهم به ۲۸.۴ درصد و در دهک دهم به حدود ۲۱.۶ درصد میرسد.
از آنجا که تورم خوراکیها در شهریور بهمراتب بالاتر از تورم کل بوده است، وزن بیشتر این گروه در سبد مصرف دهکهای پایینتر میتواند به افزایش نرخ تورم تجربهشده از سوی این خانوارها منجر شود. بنابراین، یکسان بودن قیمتهای بازار لزوماً به معنای تجربه فشار تورمی یکسان برای همه گروههای درآمدی نیست.
تورم روستایی از شهری پیشی گرفت
بر اساس گزارش مرکز آمار، نرخ تورم در مناطق روستایی در شهریور بالاتر از مناطق شهری بوده است. تورم سالانه خانوارهای روستایی به ۸۸ درصد رسید، در حالی که این نرخ برای خانوارهای شهری ۷۱.۱ درصد اعلام شد.
تورم نقطهبهنقطه نیز در مناطق روستایی ۱۰۸.۹ درصد و در مناطق شهری ۸۶.۵ درصد ثبت شده است. در بخش تورم ماهانه، خانوارهای روستایی افزایش ۴.۵ درصدی را تجربه کردند و این شاخص برای خانوارهای شهری ۴.۲ درصد بود.
همچنین تورم ماهانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات در مناطق روستایی ۶.۸ درصد گزارش شده، در حالی که این نرخ در مناطق شهری ۵.۵ درصد بوده است. این دادهها نشان میدهد شاخصهای رسمی تورم در شهریور، افزایش قیمت بیشتری را برای خانوارهای روستایی نسبت به خانوارهای شهری ثبت کردهاند.
هویج، پرتقال و پیاز در صدر افزایش ماهانه قیمتها
گزارش متوسط قیمت اقلام خوراکی منتخب مرکز آمار، جزئیات بیشتری از تغییرات بازار مواد غذایی در شهریور ارائه میدهد. بر اساس این دادهها، هویج فرنگی با افزایش ۳۱.۹ درصدی نسبت به مرداد، بیشترین رشد ماهانه قیمت را در میان اقلام بررسیشده داشته است.
پس از هویج، پرتقال با ۱۹.۱ درصد، پیاز با ۱۴.۳ درصد، ماهی قزلآلا با ۱۳.۹ درصد و بادمجان با ۱۳.۳ درصد افزایش قیمت قرار گرفتهاند.
در مقابل، قیمت هندوانه در شهریور نسبت به مرداد ۱۱.۱ درصد، سیب ۸.۵ درصد، مرغ ۸.۴ درصد و هلو ۷.۴ درصد کاهش داشته است. این آمار نشان میدهد تغییرات ماهانه قیمت مواد غذایی در شهریور یکسان نبوده و برخی اقلام با افزایش و تعدادی دیگر با کاهش قیمت مواجه شدهاند.
افزایش بیش از ۳۰۰ درصدی قیمت روغن در یک سال
مقایسه سالانه قیمت اقلام خوراکی منتخب، ابعاد دیگری از افزایش هزینههای غذایی را نشان میدهد. از میان ۵۳ قلم خوراکی منتخب بررسیشده در مناطق شهری، ۴۰ قلم افزایش قیمت سالانهای بیشتر از تورم نقطهبهنقطه شهری، یعنی ۸۶.۵ درصد، داشتهاند.
در این میان، روغن نباتی جامد با افزایش ۳۷۱.۱ درصدی و روغن مایع با رشد ۳۴۲.۲ درصدی در صدر قرار دارند. هویج فرنگی نیز نسبت به شهریور سال گذشته ۲۸۸.۴ درصد گرانتر شده است. افزایش قیمت تخممرغ ۲۶۴.۲ درصد، سس مایونز ۲۵۳.۳ درصد و برنج خارجی درجه یک ۲۰۹.۲ درصد گزارش شده است.
این آمار نشان میدهد افزایش قیمت در بازار مواد غذایی به یک یا دو قلم محدود نبوده و بخش قابلتوجهی از اقلام موجود در سبد خوراکی خانوارها را دربر گرفته است.
قیمت برنج، گوشت و لبنیات در یک سال چه تغییری کرد؟
سری زمانی قیمت اقلام خوراکی در گزارش مرکز آمار، روند تغییر قیمت برخی کالاهای پرمصرف را نیز نشان میدهد. متوسط قیمت هر کیلوگرم برنج ایرانی درجه یک از حدود ۳.۱۶ میلیون ریال در مهر ۱۴۰۴ به حدود ۵.۲۸ میلیون ریال در شهریور ۱۴۰۵ رسیده است.
در همین دوره، متوسط قیمت هر کیلوگرم گوشت گاو یا گوساله از حدود ۸.۱۳ میلیون ریال به ۱۷.۷۶ میلیون ریال افزایش یافته است. در گروه لبنیات نیز متوسط قیمت هر لیتر شیر پاستوریزه از حدود ۵۶۱ هزار ریال در مهر سال گذشته به حدود یک میلیون و ۳۵۰ هزار ریال در شهریور امسال رسیده و قیمت هر کیلوگرم ماست پاستوریزه از حدود ۸۱۷ هزار ریال به یک میلیون و ۸۱۰ هزار ریال افزایش یافته است.
مرکز آمار تأکید کرده است که این ارقام لزوماً نشاندهنده قیمت پرداختشده برای محصولی با کیفیت ثابت نیستند؛ زیرا دادههای مورد استفاده، طیفی از محصولات با کیفیتهای متفاوت را دربر میگیرند. بنابراین، این ارقام باید بهعنوان متوسط قیمتهای مشاهدهشده در چارچوب طرح شاخص قیمت مصرفکننده تفسیر شوند.
جمعبندی؛ تورم واحد، تجربههای متفاوت خانوارها
گزارش شهریور ۱۴۰۵ مرکز آمار ایران نشان میدهد تورم سالانه کشور به ۷۳.۶ درصد رسیده، در حالی که تورم سالانه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات ۱۰۸.۸ درصد بوده است. همزمان، نرخ تورم در دهکهای هزینهای پایینتر و مناطق روستایی بالاتر از شاخص کل و نرخ ثبتشده برای برخی گروههای دیگر گزارش شده است.
ترکیب سبد مصرف خانوارها در کنار تفاوت نرخ افزایش قیمت گروههای کالایی، سبب میشود تورم کل بهتنهایی بازتابدهنده تمام ابعاد فشار هزینهای بر خانوارها نباشد. بر اساس دادههای این گزارش، خانوارهایی که سهم بیشتری از بودجه خود را به خوراکیها اختصاص میدهند، با افزایش قیمت در گروهی روبهرو هستند که تورم آن بهمراتب بالاتر از شاخص کل ثبت شده است.
