اخبار آرشیوی
"عبدالمجید شیخی"، عضو هیأت علمی و استاد دانشگاه طی یادداشتی در پایگاه "برهان"، به بررسی "شواهد عینی حرکت اقتصاد بحران زده غرب به سمت نابودی" پرداخت
دکتر «عبدالمجید شیخی»/ شواهدی که نشان میدهد غرب به زودی نابود میشود؛ چند سؤال از اقتصاددانان وطنی مدافع اقتصاد آزاد صدای شکسته شدن اقتصاد سرمایهداری در حال شنیده شدن است. این تنها یک ادعا نیست اغلب تحلیلگران اقتصادی سیاسی غربی هم این نکته را تایید میکنند، اما برخلاف خود غربیها برخی اقتصاددانان وطنی چالش در غرب را رد و آن را نتیجهی پوستاندازی نظام سرمایهداری میدانند. گروه اقتصادی برهان/ دکتر «عبدالمجید شیخی»؛ شواهد عینی در این روزها، نشان از یک اتفاق عجیب در اقتصاد جهان میدهد. از این رو اغلب نظریهپردازان بین المللی خبر از شکستهشدن کامل استخوانهای نظام پوسیدهی اقتصاد لیبرالیسم غرب میدهند و پیشبینی میکنند اقتصاد بحران زدهی غرب به زودی رنگ زوال و نابودی به خود خواهد گرفت. اگرچه پیشتر از اینها امام خمینی(ره) بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی و مقام معظم رهبری پیشبینی کرده بودند که به زودی غرب با بحرانهای گستردهی اقتصادی- اجتماعی روبهرو خواهد شد؛ اما در این مقاله قصد بر آن است تا با تحلیلی تاریخی- روایی با چند برهان،علایم شکست لیبرالیسم غربی نشان داده شود و به برخی سؤالها و ابهامات طرفداران
وطنی لیبرالیسم غربی پاسخ داده شود. به عنوان مثال چندی پیش یکی از اقتصاددانان وطنی موانع لیبرالیسم غربی در گفتوگو با یکی از روزنامههای صبح کشور از اقتصاد لیبرال دفاع کرده و گفته بود: «هنر سرمایهداری عبور از بحران است ...» او این نکته را یادآوری کرده است: «از سال 1970 تا 2007م. بیش از 24 بحران بزرگ در کشورهای سرمایهداری شکل گرفته که همهیآنها توسط این کشورها پشت سر گذاشته شده است...» و در ادامه افزوده است: «این فرصت برای نیروی کار پدید آمده که بتوانند به موازات قدرتگیری عامل سرمایه ازطریق تسهیل سازمانیابی نیروی انسانی در قالب اتحادیهها یک قدرت همسنگ در برابر سرمایه ایجاد کنند. در شرایط فعلی و تحولات رخ داده در کشورهای صنعتی، قدرت چانهزنی این اتحادیهها رو به نزول گذاشته و این واکنشها نوعی تلاش اولیه برای سازمان یافتگی بیشتر جامعهی مدنی در برابر قدرت ساختاری سرمایه است و این نه به معنای مرگ سرمایهداری بلکه به معنای ایجاد دگرگونیهای بنیادی سیاسی و اقتصادی درساختار قدرت و موازنهی نیروهای اجتماعی است.» در پاسخ به این اظهارنظرها باید اذعان کرد این سخنان به هیچوجه به معنای بهترین گزینه بودن
سرمایهداری نیست. همانطور که معنای مرگ آن را هم نمیدهد! باید توجه داشت که ساحت علم،ساحت واقعبینی است و نسبتی با شعار مرده باد و زنده باد ندارد. اگر خوب دقت شود، تناقض و بی اساس بودن ادعای این اقتصاددان محترم در درون استدلال خود وجود دارد. اصولاً اقتصاد سرمایهداری نئوکلاسیک بر اساس مبانی زیر شکل گرفته است: «اصل مالکیت خصوصی و حاکمیت سرمایه و ثروت بر تمام شؤون اقتصاد جامعه، نفع و لذت شخصی، حاکمیت ربا در بازار سرمایه و پول، اصل عدم مداخلهی دولت در اقتصاد، رقابت و کارآیی دست نامریی در ایجاد تعادلهای اساسی در بازارها، اصل ادعای عقلانیت کامل، روند بلند مدت تحقق تعادل در بازارها و...» طبق گفتهی بالا نخست، اگر جنبش کارگری برضد حاکمیت سرمایه و برای سازمانیافتگی بیشتر جامعهی مدنی در برابر قدرت ساختاری سرمایه است، نشان از دو چیز است؛ یکی سرکوب سرمایهی انسانی و عامل نیروی کار در نظام مزبور و دیگری مقابله با این نظام با محور قدرت سرمایه است که بحران سرمایهداری مورد ادعای ما است. دوم، به تناقض گفتار این استاد محترم اقتصاد توجه شود که در یک نظام وقتی دگرگونی بنیادی رخ دهد دیگر آن نظام، نظام پیشین نخواهد بود
بلکه نظام دیگری با موازنهی قوای نیروی کار و سرمایه خواهد بود. سوم، این مدافع محترم نظام لیبرالیسم غربی در ادامهی گفتوگوی خود اضافه کرده است: «... به قاعدهی تجربههای نیم قرن گذشته نوعی تفاهم عمومی در سطح نظریهپردازان بزرگ و استراتژیستهای کشورهای صنعتی پدید آمده که در شرایط جدید از منظر سامان نظامهای اقتصادی هیچ جامعهای با اتکا به دولت یا به بازار به تنهایی قادر به پیشرفت نخواهد بود و استفاده از ترکیب خردمندانهی بازار و دولت اجتناب ناپذیر است. بنابراین، این بلوغ نظری به وجود آمده است که دولت و بازار در کنار تمامی وجوه مثبت خود از درماندگیهای مختص خود نیز در رنج هستند و هر دولتی که به بالندگی و توسعه علاقهمند است برای آن که از دستآوردهای دولت و بازار استفاده کند و از درماندگیهای آن مصون بماند، تلاش گستردهای برای تقویت جامعهی مدنی را در دستور کار قرار داده است. حضور نهادها و تشکلهای مدنی برفراز دولت و بازار، شفافیت اطلاعات و مشارکتآمیز کردن فرآیند تخصیص منابع را موجبشده است و به این اعتبار، وجه اجتماعی زندگی مردم دستخوش ارتقای سطح و منزلت بیسابقهای شده است. بنابراین، رشد و بالندگی نهادهای
مدنی و جنبشهای اجتماعی ازاین منظر مرهون انقلاب دانایی است... .» در پاسخ به این اظهارنظرها باید اذعان کرد این توجیه نیز برخلاف مبانی سرمایهداری است که اصل دخالت و حضور دولت در بازار را نفی میکند و اتفاقاً سردمداران غرب در اجلاس «داووس» سوییس که چندی پیش برگزار شد، پشیمانی خود را از عملکرد رهایی اقتصاد به دست بانکها و بنگاههای بزرگ خصوصی اعلام نمودند. چهارم ، نام برده، جنبش «وال استریت» را انقلاب دانایی نام گذاشته است. تناقض دیگر در این بیان نفس واژهی «انقلاب» است که دقیقاً به معنای زیرورو کردن یک نظام و در اینجا نظام سرمایهداری است، به علاوه تا کنون که نظام سرمایهداری ادعای عقلانیت کامل داشت، چه طور شد دوباره بر سر عقل آمده است؟ باید در جواب کلی به این استاد محترم اقتصاد گفت که بی خود زحمت توجیه و دفاع از یک مسألهی باطل را به خودتان ندهید!!! از سوی دیگر یک اقتصاددان محترم دیگر براساس مواضع لیبرالیسم غربی ادعا کرده است: «محور لیبرال دموکراسی در غرب «سرمایهی انسانی است و نه «سرمایهی پولی»!!!» اگرچه اظهارنظر مدافعانهی او دربارهی نظام سرمایهداری غرب توسط برخی اساتید ارزشی و مخالف لیبرال دموکراسی غرب
پاسخ داده شد؛ اما بنده نیز به نوبهی خود لازم میدانم نکتهای را به عرض ایشان برسانم! در پاسخ کلی به این استاد محترم باید اضافه کرد که این چه سرمایهی انسانی است که اکنون مواجه با قیام سرمایهی انسانی شده است؟! از سوی دیگر بنا بر اذعان خود غربیها ریشهی بحران اخیر، ولنگاری در بازار پول و نهادهای مالی بوده است. حال سؤال این است شما این نظریهیبدون سند را از کجا آوردهاید که عامل این تلاطم بزرگ سرمایهی انسانی است؟ کدام دوربین اقتصاد به تازگی حادثهی رونق و رکودی ضبط کرد که عامل شروع این بحران باشد؟ چرا چشم بسته کاسهیداغتر از آش شدهاید؟ جالب این که پس از این اظهارنظرها، یک استاد جامعهشناسی نیز در گفتوگو با یکی از رسانهها به دفاع از نظام سرمایهداری پرداخته و ادعا کرده که اقتصاد غرب در بحران نیست بلکه در حال پوست اندازی است!!! در پاسخ به این استاد محترم نیز باید گفت که یکی از علایم موفقیت یک اقتصاد، ایجاد تعادل همه جانبه در سطح بالای بهرهوری در تمامیبازارهاست. اقتصاد سرمایهداری ادعا داشته که در تمام شؤون، نفع شخصی موجب تأمین نفع اجتماعی میشود و در تمام بازارها تعادل در سطح کارآیی برقرار خواهد شد.
اکنون با باز کردن چشم دل به این سؤال پاسخ دهید در کدام شؤون نفع شخصی موجب تأمین نفع اجتماعی شده و در کدام بازارها تعادل در سطح کارآیی برقرار شده است؟ 1. آیا عدالت در توزیع ثروت و درآمد به وجود آمده است؟ آیا همه برخوردار از کل رفاه شدهاند؟ منافع شخصی اقلیتهاتأمین شده است؟ 2. اگر در بازار کار تعادل برقرا شده چرا نرخ بیکاری اکنون به بیش از 10 درصد رسیده است؟ چرا نیروی ماهر را همچنان از خارج و عموماً با طعمه گذاری و دزدی و فراری دادن مغزهاتأمینمیکنند؟ اگر تعادل در بازار کار وجود دارد، چه طور جامعهی غربی رو به پیری و دچار بحران کهولت سن شده که خود بزرگترین تناقض توسعهای در غرب است؟ 3. در بازار پول کدام تعادل به وجود آمده است؟ آیا کسری شدید و بدهی انباشته نشان از عدم تعادل نیست؟ بحران مالی کنونی حاصل عملکرد کدام بخش از اقتصاد است؟ چرا امثال «جورج سوروس» با خارج کردن سرمایه از بازار باید شالودهی20 سالهی اقتصاد جنوب شرقی آسیا را بهم زده و حاصل دست رنج20 سالهی بسیاری از آنها را نابود کند؟ 4. در بازار سرمایهی نظامی که 200 سال است به خود مینازد و شما ژست آن را میگیرید! چرا باید حجم انباشت بدهی به وجود
بیاید؟ در کفهی مقابل بدهی، دارایی وجود دارد، این داراییهاکجاست؟ در دست سرمایهی انسانی مورد ادعای شماهاست یا صهیونیستهای حاکم بر هستی دنیای مسیحیت؟ این همه حباب کاذب بخش مجازی در بازار سرمایه و جابهجاییهای موجی چگونه از چشم بستهی شما که علامت عدم تعادل در بازار سرمایه است، دور مانده است؟ 5. در بازار کالاها و خدمات آیا این همه تلاش برای سد شکنی تعرفهها و محدودیتهای کمّی تجاری در کشورهای جهان سوم با ابزارهایی چون سازمان تجارت جهانی نشان از ناکارآمدی نظام سرمایهداری نیست؟ و آیا چشم نابینای شما نمیبیند که دغل بازی ابزار حل مشکل اشباع بازار آنها و مشکل بیکاری «جایگزینی انسان به دنبال کاربرد ماشین» شده است و با زورگویی و فریب دارند مشکل خودشان را بر دوش ملل مستضعف تحمیل میکنند؟ اگر مانعی برای دغل کاری آنها حاکم شود، چه تعادلی به نظر شما بروز خواهد کرد؟ 6. آیا غربیها تا کنون تعادل زیست محیطی به وجود آوردهاند؟ پس این همه داد و بیداد در مورد اثرات زیست محیطی فعالیتهای صنعتی کشورهای غربی و زیر پا گذاشتن مصوبات کنفرانس «ریو» نشان از چیست؟ 7. آیا الگوی مصرف و تولید اقتصاد بحرانزدهی غرب متعادل است؟ پس
این همه عقبگرد به طبیعت نشان از چیست؟ در دههی گذشته هرچه امراض ناشناخته مانند: «جنون گاوی، آنفلونزای مرغی و خوکی و ...» شایع شده، منشأ غربی داشته است که یا از آنجا شروع شده و یا حاصل آزمایشات این جانوران انسان نما در کشورهای کم توسعه بوده است که جولانگاه جنایات آنهاست.(*)