اخبار آرشیوی
رضا سراج، کارشناس مسائل راهبردی و سیاسی در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»: پیروزی محور مقاومت، مانع از تغییر جغرافیای سیاسی در منطقه شد/ اگر سناریوی آمریکایی-اسرائیلی-عربی موفق میشد، گسلهای سازش با آمریکا در داخل کشور نیز فعالتر میگردید
مهمترین محورهای گفتگوی «نسیم» با رضا سراج، کارشناس مسائل راهبردی و سیاسی: * شما حمله رژیم صهیونیستی به غزه را بخشی از یک سناریوی آمریکایی-اسرائیلی-عربی برای ایجاد توازن استراتژیک در منطقه دانسته بودید. لطفاً این مفهوم را بیشتر توضیح دهید. - هدف اصلی حمله به غزه ایجاد تغییر توازن استراتژیک در منطقه بود و این مهم مستلزم دو موضوع بود: اول: تغییر جغرافیای سیاسی در منطقه دوم: تغییر در مناسبات و معادلات راهبردی و ترتیبات امنیتی منطقه به عبارت دیگر نتیجه فاز اول جنگ در غزه، میبایست منجر به حذف مسئولین نظامی، امنیتی و سیاسی مقاومت در غزه (طیف متمایل به جمهوری اسلامی ایران و مخالف گفتگو و سازش با رژیم صهیونیستی) و همچنین انهدام سلاح مقاومت و فروپاشی دولت حماس میگردید. این فاز چنانچه با موفقیت همراه میشد، موضوع اخراج فلسطینیان از سرزمینهای اشغالی نیز در دستور کار قرار میگرفت. *اخراج فلسطینیها به کجا و با چه هدفی مورد نظر بود؟ - بر اساس اطلاعات موثق در ادامه مرحله اول سناریو، تغییر رژیم در اردن میبایست کلید میخورد. اگر به خاطر داشته باشیم در همین اثناء ما شاهد شکلگیری تظاهراتی در اردن بودیم که طی آن
تظاهرکنندگان اسقاط رژیم را خواستار شده بودند. این تظاهرات با هدایت طیفی از به اصطلاح اسلامگرایان سازشکار با غرب و رژیم صهیونیستی ساماندهی شده بود. در واقع تغییر رژیم در اردن توافق برای تغییر جغرافیای سیاسی در منطقه بود که از یک سو اسکان فلسطینیهای راندهشده را عملی میساخت و از سویی دیگر با سوار شدن بر موج انقلابهای منطقه عملاً سناریوی به محاق بردن آرمان آزادی قدس را استتار و اختفاء مینمود. در ادامهی این سناریو و در مرحله دوم، تصاعد بحران در سوریه برای تغییر نظام سیاسی در این کشور مدنظر قرار میگرفت که نشست مخالفان سوریه در قطر و گسیل معارضین از ترکیه به داخل سوریه و همچنین به رسمیت شناخته شدن شورای مخالفان سوریه از سوی غربیها، پشتیبانی نظامی و دیپلماتیک از این مرحله بود. برآیند مرحله اول سناریو (حمله به غزه و انهدام سلاح مقاومت و اسقاط دولت حماس و اخراج فلسطینیها به اردن و تغییر رژیم در این کشور) و مرحله دوم سناریو (تلاش برای تغییر نظام در سوریه) معادلات راهبردی و ترتیبات امنیتی را در منطقه تغییر میداد. و بدین ترتیب قوس امنیتی متشکل از ترکیه، سوریه و اردن با همکاری و هماهنگی قطر پدیدار میگردید و
بر این اساس تغییر توازن استراتژیک در منطقه عملاً به وجود میآمد. * تغییر معادلات راهبردی در منطقه چه تأثیری بر مناسبات اقتصادی و انتقال انرژی بر جای میگذاشت؟ - قطعاً یکی از موضوعات بسیار مهم در مرحله اول و دوم این سناریو چگونگی انتقال انرژی از خلیج فارس(به ویژه گاز قطر) به اروپا و کاستن قدرت تأثیرگذاری ایران بر بازار انرژی و انتقال آن بود. در این ارتباط، ترکیه در یک رقابت ژئوپلتیکی برای انتقال انرژی به غرب قرار دارد. بدین معنا که انتقال انرژی از طریق سوریه، مخاطراتی از لحاظ اقتصادی و سیاسی برای ترکیه پدید میآورد و از سوی دیگر قطر نیز در پی خلاصی یافتن از صادرات گاز به صورت مایع از مسیر تنگه هرمز میباشد. در این راستا مسیر انتقال گاز از طریق اردن، سوریه و ترکیه منافع راهبردی قابل توجهی را برای قطر و ترکیه در پی خواهد داشت. * چرا در این سناریو اردن به عنوان طرح وطن جایگزین فلسطینیها انتخاب شد؟ - همانطور که ذکر شد به محاق بردن آرمان آزادی قدس و تشکیل کشور مستقل فلسطینی از اهداف مهم این سناریو بود اما اینکه چرا اردن را انتخاب کردند به این موضوع بازمیگردد که اولاً درصد قابل توجهی از جمعیت اردن در حال حاضر
فلسطینیالاصل هستند. فلسطینیانی که شناسنامهی اردنی گرفتهاند و دیگر خود را آواره نمیدانند. و ممکن است که به مرور زمان و تغییر نسلها داعیهی بازگشت به وطن فلسطینی در آنها ضعیف شود. ثانیاً در کشور اردن هویت ملی واحد و قوی دیده نمیشود. بررسیهای تاریخی نیز مؤید این ادعا هستند. این ضعف هویت ملی به نحوی است که حتی برخی اقلیتهای قفقازی نظیر چچنیها (معروف به شیشانیها) و چرکسها نیز طی قرون اخیر به اردن کوچ کردهاند. این ضعف هویت ملی در اردن زمینههای لازم برای اسکان فلسطینیان در اردن را فراهم میسازد. از دیگر پیشنیازهای این طرح نیز، تعیین تکلیف دیگر آوارگان فلسطینی است. برای مثال می توانند به آوارگان فلسطینی در لبنان نیز شناسنامهی لبنانی بدهند و به صورت خطرناکی ترکیب جمعیتی را در لبنان تغییر دهند. و مقاومت اسلامی در لبنان را نیز مشغول و درگیر مسائل داخلی و طائفی نمایند. * از منظر بررسی و برآوردهای راهبردی، تأثیر عملیاتی شدن مرحله اول و دوم در صورت موفقیت، بر محور مقاومت و جمهوری اسلامی ایران و امنیت ملی ما چگونه میتوانست باشد؟ - طبیعی بود که چنانچه مرحله اول و دوم این سناریو عملیاتی میگردید و توازن
استراتژیک با تغییر جغرافیای سیاسی و تغییر ترتیبات امنیتی و معادلات راهبردی در منطقه دگرگون میشد. فشارها بر بقایای محور مقاومت (خصوصا حزبالله لبنان) و جمهوری اسلامی ایران فزآینده میشد و همانطور که خانم کلینتون نیز اخیراً اعلام داشت، اهرمهای فشار برای وادار کردن مسئولین جمهوری اسلامی ایران به محاسبه مجدد (اشتباه محاسباتی) فراهم میشد و لاجرم گسلهای سازش با آمریکا در داخل کشور نیز فعالتر میگردید. * عملیاتی شدن مراحل این سناریو چه دستاوردهایی میتوانست برای رژیم صهیونیستی به همراه داشته باشد؟ - به طور خلاصه در این طرح ، مسألهی فلسطین برای همیشه به نفع رژیم صهیونیستی حل میشد و یا به عبارت بهتر و دقیقتر صورت مسألهی فلسطین و آوارگان به صورت یکجا پاک میشد و یک "کمربند امن" از به اصطلاح اسلامگرایان سازشکار، رژیم صهیونیستی را احاطه و حمایت مینمود.