اخبار آرشیوی
مدیرکل دفتر سلامت جمعیت، وزارت بهداشت در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»: برنامه کنترل جمعیت در وزارت بهداشت نداریم/ اجرای برنامه "توقف نسل" در برخی استانها صحت ندارد/ باید با تأمین آتیه ۱.۴ میلیون متولد سالانه، انگیزه فرزندآوری در خانوادهها ایجاد کنیم
تاکیدات و هشدارهای چندین باره رهبر معظم انقلاب در خصوص بروز بحرانی به نام "پیر شدن جمعیت کشور" در نهایت توانست تلنگری کوچک در جامعه ایجاد کند. تلنگری که هنوز هم افراد زیادی یا صدایش را نشنیدهاند و یا باورش ندارند و عدهای هم که نسبت به آن حساس شدهاند سعی میکنند دستگاههای مختلف را مسئول بروز این بحران و مجری برنامههای رفع آن بدانند. وزرات بهداشت، دستگاهی است که بیش از هر وزاتخانهای انگشتها به سمتش نشانه رفته و گفته میشود این وزارتخانه همان طور که در اجرای سیاستهای کنترل جمعیت نقش کلیدی ایفا کرده، در اجرای سیاستهای افزایش جمعیت نیز نقش به سزایی باید ایفا کند. این در حالی است که به ادعای کارشناسان، افزایش نرخ باروری پدیدهای فرهنگی و اقتصادی است که هماهنگی دیگر دستگاهها تاثیری دو چندان در رفع این مشکل دارد. برای آگاهی از نقش وزارت بهداشت در رفع مشکلات جمعیتی، به سراغ محمداسماعیل مطلق، مدیرکل دفتر سلامت خانواده، جمعیت و مدارس وزارت بهداشت رفتیم و برنامههای این وزارتخانه در راستای افزایش نرخ باروری در کشور را جویا شدیم: * نسیم: در حال حاضر وزارت بهداشت به عنوان یکی از اصلی ترین متولیان اجرای سیاست
های افزایش جمعیت معرفی می شود، وزارت بهداشت در اجرای این سیاست ها چه نقشی دارد؟ تحقق اهداف سیاستهای افزایش جمعیت و رفع نگرانیهای مقام معظم رهبری در این خصوص وظیفه یک دستگاه، ارگان یا وزاتخانه خاص نیست بلکه منوط به همکاری بین بخشی و هماهنگیهای لازم بین تمامی ارگانهای مربوطه است و وزارت بهداشت نیز در این زمینه نقش خود را دارد که بر اساس آن در حال برنامه ریزی و ارائه راهکارهای عملیاتی است. وزارت بهداشت در این زمینه وظایفی چون؛ همکاری در افزایش نرخ باروری کلی، حفظ و ارتقای سلامت مادر و کودک، کاهش آمار مرگ و میر در کشور، کاهش بارداری های ناخواسته و آمار سقط جنین در جامعه و ارتقای سلامت مردم در تمامی ابعاد جسمی، روحی، روانی و اجتماعی دارد و باید در کنار سایر دستگاهها وظایف خود را به نحو احسن ایفا کند. *نسیم: تاکنون چه اقداماتی در وزارت بهداشت برای تحقق این سیاستها صورت گرفته و چه برنامههایی برای آینده در دست تدوین است؟ در وزارت بهداشت در راستای تحقق منویات رهبر معظم انقلاب و سیاستهای افزایش جمعیت،برنامهای راهبردی تهیه شده که در آن اهدافی چون؛ افزایش بارداریهای ارادی، ارتقای اطلاعات گروه هدف در خصوص
افزایش نرخ باروری کلی، تحکیم و تعالی بنیان خانواده و افزایش رضایتمندی زوجین از زندگی زناشویی، ارتقای فرهنگ ازدواج در سنین قانونی و افزایش بهرهمندی تمامی جمعیت اعم از شهری، روستایی، حاشیهنشین و عشایر از خدمات باروری سالم و درمان ناباروری دیده شده است و برای هریک از این اهداف پروژههای اجرایی تعریف شده تا سال 96 به نتیجه مطلوب که همان افزایش نرخ باروری است برسیم. به عنوان مثال برای تحقق هدف افزایش بارداریهای ارادی پروژههایی چون؛ ارتقای سطح آگاهی مسئولان و مدیران و پرسنل ارائه دهنده خدمت در خصوص راهکارهای افزایش نرخ باروری کلی، ارتقای اطلاعات گروه هدف از طریق بازنگری در بستههای خدمتی و مشاوره باروری سالم، کاهش فاصله زمانی بین ازدواج و فرزند آوری و کاهش فاصله سنی بین فرزندان و بازنگری در شاخصهای برنامه سلامت باروری (کاهش بارداری های ناخواسته، پرخطر و سقط) پیشنهاد شده است، در حال حاضر فاصله زمانی بین ازدواج و فرزندآوری 3.5 سال است که بسیار زیاد است و باید کاهش یابد. بازنگری و توزیع مناسب خدمات باروری سالم و تهیه، توسعه و نهاییسازی بسته خدمات ناباروری و غربالگری به موقع زوجین نابارور در دست انجام است و
بایدبا اجرای این برنامهها امکان کاهش سقط و بارداریهای ناخواسته، افزایش بارداریهای ایمن و ارادی و ارتقای درمان ناباروری را فراهم کنیم؛ چرا که در حال حاضر بیش از سه میلیون زوح نابارور در کشور وجود دارد که درمان این افراد کمک بسیاری به افزایش جمعیت کشور میکند. *نسیم: در حال حاضر این برنامه راهبردی در چه مرحلهای قرار دارد و چه زمانی اجرایی میشود؟ در حال حاضر اقدامات لازم برای اجرای این برنامه آغاز شده و دستورالعملهای آن به دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور ابلاغ شده است و طی سالهای 93 تا 96 نیز ادامه خواهد داشت. بر اساس این دستورالعمل به تمامی دانشگاهها اعلام شده است که وزارت بهداشت هیچ اعتباری برای تحدید موالید و کنترل جعیت ندارد و باید برنامههای آموزشی در سراسر کشور براساس این اهداف تداوم یابد. *نسیم: وزارت بهداشت چگونه میتواند در راستای اهدافی چون افزایش رضایتمندی زوجین از زندگی زناشویی موثر باشد و چه برنامههایی در این زمینه پیشبینی شده است؟ یکی از اولویتهای وزارت بهداشت افزایش میزان رضایتمندی زوجین از زندگی زناشویی با هدف تحکیم و تعالی بنیان خانواده است که از طریق برنامههایی چون بازنگری
بستههای آموزشی، خدمات هنگام و پس از ازدواج میتواند به آن دست یابد. در این راستا برنامه وزارت بهداشت قبل از ازدواج، ترغیب و تشویق جوانان به ازدواج و بعد از ازدواج استحکام بخشیدن به زندگیهای زناشویی از طریق رفع مشکلاتی چون؛ مشکلات جنسی زوجین است. بازنگری بستههای آموزشی هنگام و پس از ازدواج، ارتقای استاندارهای نیروی انسانی در ارائه آموزشهای هنگام ازدواج، تهیه و تدوین تقشه راه برای ارتقای رضایتمندی زوجین و تعیین و پایدار کردن مجاری تامین منابع مالی برای این کار از دیگر برنامههای وزارت بهداشت برای افزایش رضایتمندی زوجین از زندگی زناشویی است. در حال حاضر یکی از مشکلات افزایش سن ازدواج است به طوری که امروز سن ازدواج در دختران 10 سال بالا رفته و اگر در گذشته 18 سال بود امروز در برخی استانها و مناطق به بیش از 28 سال رسیده است و به همین دلیل یکی از برنامههای وزارت بهداشت ارتقای فرهنگ ازدواج در سنین مناسب است. در همین راستا جلساتی با حوزه علمیه قم برگزار شده که پروژه هایی در این زمینه از جمله اطلاعرسانی گسترده جامعه در خصوص اهمیت سن مناسب ازدواج، ازدواج درست، اهمیت فرزندآوری سالم و معایب بی فرزندی و تک
فرزندی تعریف شود. آموزش و اطلاعرسانی در خصوص عوامل خطر ایجادکننده ناباروری مانند بالارفتن سن ازدواج و جلوگیریهای دراز مدت و تاثیر عوامل محیطی همچون شغلهای خاص و قرا گرفتن در معرض اشعههای خاص از دیگر اولویتهای وزارت بهداشت است. *نسیم: یکی از مهمترین مولفهها در تحقق سیاستهای افزایش جمعیت، همکاری و هماهنگیهای بین بخشی است، در حال حاضر تا چه حد این هماهنگی بین ارگانهای ذیربط ایجاد شده و در این زمینه چه میزان وزارت بهداشت توانسته به وظایف خود عمل کند؟ وزارت بهداشت برای اجرای برنامهها و سیاستهای افزایش جمعیت با سایر دستگاهها کاملا هماهنگ است و تمام تلاش خود را بکار میگیرد تا بیش از این همراه ارگانهای دیگر باشد. وطیفه ما حفط سلامت بیش از یک میلیون و 400 هزار تولد و کاهش 360 هزار مورد مرگ در سال است و باید در جهت کاهش مرگ و میر در کشور و افزایش تولد های سالم با ارتقای ایمنی زایمان مادران باردار برنامه ریزی کنیم به گونه ای که کمتر کسی به علت زایمان فوت کند و تمامی این موارد از برنامه های در دست انجام وزارت بهداشت برای افزایش جمعیت است. در همین راستا ارگان های دیگر نیز باید همکاری و هماهنگی لازم برای
تامین شغل مسکن، سواد و معیشت این 1.4 میلیون تولد در سال را فراهم کنند تا امکان ازدواج و فرزندآوری نیز با بهبود شرایط مناسب معیشتی و اقتصادی خانوادهها فراهم شود. همچنین در راستای اجرای برنامه های راهبردی وزارت بهداشت برای افزایش جمعیت پیش نویس سیاست های دفترسلامت جمعیت خانواده و مدارس وزارت بهداشت در راستای ارتقای نرخ باروری کلی در حال تدوین است و در سال 93 اجرایی میشود. سن مناسب ازدواج و رضایتمندی از زندگی زناشویی، سلامت باروری و فرزندآوری، مراقبتهای دوران نوجوانی، مراقبتهای دوران جوانی، مراقبتهای دوران بارداری و پس از زایمان، مراقبتهای زایمان، نوزادی، ارتقای خدمات ناباروری و حفظ و ارتقای سلامت میانسالان از اولویتهای دیده شده در این پیشنویس است که برنامههای اجرایی هر یک از آنها در حال تدوین است. *نسیم: در حال حاضر برنامهای برای کنترل جمعیت در وزارت بهداشت اجرا میشود؟ چه میزان اعتبار برای اجرای سیاستهای جمعیتی در بودجه سال آینده دیده شده است؟ در حال حاضر وزارت بهداشت هیچ برنامه کنترلی و محدود کننده در بخش جمعیت ندارد و به تمامی استانها اعلام کردیم بخشنامه کردیم که هیچ گونه اعتبار و بودجه ای از
سوی این معاونت برای کنترل جمعیت و تحدید نسل تخصیص نخواهد یافت و این برنامه برای تمامی استانها یکسان دیده شده و اجرای برنامهای به عنوان توقف نسل در برخی استانها به هیچ وجه صحت ندارد. امسال بخشی از اعتبارات تعالی خانواده مربوط به فرزندآوری بوده که تاکنون هیچ بودجهای در این جهت تخصیص نیافته اما در لایحه بودجه سال 93 حدود 600 میلیارد تومان دیده شده است. تلاش و برنامهریزی ما این است که نرخ باروری به بالاتر از 2 افزایش یابد. و تمام سعی خود را نیز برای همکاری در این امر مهم به کار خواهیم برد تا نگرانی بزرگان کشور و مقام معظم رهبری کاهش یابد. تمامی دستگاهها باید همکاری کنند تا شرایطی ایجاد شود که هر زوج حداقل دو فرزند داشته باشد و نرخ باروری به 2 و بیش از آن برسد. طبق برنامههای علمی تداوم نرخ باروری کلی کمتر از 2 تهدیدی جدی برای جامعه است و تمام تلاش ما رفع این تهدید است و در صورت تامین بودجه و اعتبارات مورد نیاز و همکاری همه ارگانها، میتوانیم به این مهم دست یابیم. *نسیم: در حال حاضر موانع موجود بر سر راه فرزندآوری زوجین چیست؟ مسکن، اشتغال، مسائل مالی، مشکلات موجود برای ادامه تحصیل، فرهنگهای غلطی چون تاخیر
در ازدواج از جمله مواردی است که مانع از ازدواج و فرزندآوری به موقع جوانان میشود و تمامی دستگاهها باید برای تحقق منویات مقام معظم رهبری نسبت به رفع این مشکلات اقدام کنند. شورای عالی انقلاب فرهنگی باید در دانشگاهها قوانین آموزشی که مانع ازدواج و فرزندآوری جوانان است را بر طرف کنند. در حال حاضر خانمی که باردار است اگر سر کلاس حاضر نباشد اجازه امتحان دادن ندارد و این قوانین باید اصلاح شود. در حال حاضر دستگاههای مختلف مشکلات خود را حل نمیکنند و تمامی فشارها روی وزارت بهداشت است که در حال برنامهریزی برای سلامت مردم است. شورای عالی انقلاب فرهنگی باید روی قوانین مانع ازدواج و دلایل بالارفتن سن ازدواج، عدم تمایل زوجین به فرزندآوری و تک فرزندی کار کند، وزارت آموزش و پروش و علوم و روحانیت باید روی فرهنگسازی سن ازدواج باید برنامهریزی کنند. بسیاری از جوانان امروز به دلیل بیکاری، نداشتن مسکن و به ویژه رفاهطلبی و راحتطلبی حاضر نیستند زیر بار مسئولیت ازدواج بروند و رفع این مشکلات نیازمند برنامهریزیهای بلندمدت در حوزه فرهنگی و اقتصادی است. علاوه بر این بزرگان در خانوادهها باید مداخله کنند و با فراهم کردن شرایط
مناسب، امکان ازدواج جوان خود را فراهم کنند، یکی از دلایل ازدواج بیشتر و راحتتر در گذشته، گسترده بودن ارتباطات فامیلی بوده اما امروز علاوه بر محدود شدن این ارتباطات فامیلی، نقش خانوادهها نیز در ازدواج جوانان کمتر شده است. اصلاح تمامی این موارد نیازمند برنامهریزی فرهنگی و ورود دستگاههای ذیربط به این موضوع است. ما باید طوری برنامهریزی کنیم که زوجین برای بچهدار شدن رضایت کامل داشته باشند و در صورت بارداری مراقبتهای لازم را انجام دهند و پس از تولد نیز در تربیت فرزندبانشاط تلاش کنند. ممکن است در مقطعی یک فرد به دلیل بیماری یا هر مسأله دیگری، امکان بارداری نداشته باشد و اگر این فرد باردار شود برای سقط اقدام میکند. برای این موارد و نیز حمایت از بارداری سالم و خواسته، نیاز به اعتبار داریم. بر اساس آخرین بررسیها در سال 86 حدود 18.6 درصد از بارداریها ناخواسته است که باید تمامی این موارد را به خواسته تبدیل کنیم، اگر اختیارات و امکانات لازم را در اختیار ما قرار دهند، نگرانی را کاهش داده و سعی در جلب رضایت مردم خواهیم داشت. در حال حاضر عدد بزرگی از مرگ و میرها در کشور در اثر تصادف و بیشتر در سنین حدود 35 سالگی
است و باید با ارائه برنامهریزی دقیق، این آمار را کاهش دهیم و برای اجرای برنامههای تشویقی، افزایش پوششهای بیمهای به ویژه در درمان ناباروی برنامهریزی و هزینه درمان این افراد را پرداخت کنیم. سالانه با تمام تلاشی که در جهت درمان زوجهای نابارور در کشور صورت میگیرد، تنها 35 هزار مورد از سه میلیون زوج نابارور، بارور میشوند باید با پرداخت هزینه و یا مشارکت در هزینه درمان این بیماران و راه اندازی مراکز تخصصی درمان ناباروری در شهرستان ها امکان بارور شدن این افراد را فراهم کنیم. در حال حاضر حدود 900 نفر برای آموزشهای ازدواج در مراکز آموزشی حین ازدواج تربیت کردهایم که میخواهیم آنها را برای آموزشهای فرزندآوری نیز آموزش دهیم اما هنوز پول و اعتباری برای این امر نداریم. ............................................ * گفتگو از "مهدیه عرفاتی"