اقدام روسیه در سوریه؛ تهدید دمشق یا نجات مذاکرات ژنو
تصمیم ولادیمیر پوتین در خروج بخش عمدهای از نیروهای و تجهیزات خود از سوریه سوالات زیادی را در اذهان عمومی ایجاد کرده است؛ از جمله اینکه آیا مسکو در این تصمیم خود جدی است یا تنها اهرم فشاری برای نجات مذاکرات ژنو از شکست است.
گروه بین الملل « نسیم آنلاین » - سید جبار حسینی: رئیس جمهور روسیه همزمان با ازسرگیری مذاکرات ژنو اعلام کرد که از امروز(سه شنبه) بخش عمده نیروها و تجهیزات خود در سوریه را خارج میکند.
دو طرف روسی و سوری در بیانیه ای رسمی تاکید کردند که این اقدام با هماهنگی ولادیمیر پوتین و بشار اسد روسای جمهور روسیه و سوریه صورت گرفت، زیرا نیروهای روسیه ماموریت خود را انجام دادند و نیروهای ارتش سوریه با کمک نیروهای روسی توانستند مناطق زیادی که تحت کنترل تروریست ها در شمال حلب بود را تحت کنترل خود درآوردند و تا حدودی مرزهای ترکیه و سوریه بسته شود و اکنون زمان توقف تجاوزات و انجام مذاکرات صلح است.
اما سوالی که در اینجا به ذهن می رسد این است که چرا این اقدام اکنون همزمان با آغاز مذاکرات ژنو برای رسیدن به حل سیاسی بحران سوریه رخ داد؟ سوالی دیگری که مطرح می شود این است که آیا روسیه می خواهد معادلات بازی را به هم بزند یا اینکه تغییرات منطقه ای و بین المللی به طور غافلگیرانه ایجاد کند؟
"ولید المعلم" وزیر خارجه سوریه روز شنبه گذشته اعلام کرد که رئیس جمهور سوریه خط قرمز دمشق و "ملک" ملت سوریه است و هیچ انتخاباتی خارج از نظارت دمشق برگزار نخواهد شد و به گفته "بشار جعفری" نماینده سوریه در سازمان ملل هیچ گونه مرحله انتقالی در سوریه انجام نخواهد شد.
وزیر خارجه سوریه در نشست روز شنبه گذشته تاکید کرده بود که دی میستورا نماینده سازمان ملل در امور سوریه حتی حق تعیین جدول زمانی برای برگزاری انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری را ندارد.
با توجه به این مساله، می توان گفت که روسیه تحت فشار آمریکا و معارضان که همواره بر کناره گیری اسد و انتقال قدرت در سوریه تاکید دارند، اتخاذ شده است، در عین حال دمشق به شدت با آن مخالف است.
بنابراین یکی از دلایلی که روسیه تصمیم به خروج نیروهای خود از سوریه گرفت، این است که مذاکرات ژنو بار دیگر با شکست مواجه نشود و تنها یک اهرم فشاری برای عدم شکست مذاکرات صلح سوریه باشد.
نکته دیگری که در اینجا می توان مطرح کرد این است که تصمیم پوتین می تواند تهدیدی علیه بشار اسد و واکنشی سخت به اظهارات وزیر خارجه سوریه باشد که خط قرمز تعیین کرده است، اما سوالی که در اینجا به ذهن می رسد این است که اگر مسکو می خواست به اظهارات اخیر مقامات سوری واکنش سخت نشان دهد، چرا دستور خروج "همه" نیروهای خود را صادر نکرد و دستور پوتین شامل بخشی از آن مانند هواپیماهای جنگی و پیشرفته "سوخوی 35" میشود. شاید مقامات نظامی روسی و سوری بر این باورند که به شرایط کنونی شاید این تصمیم در روند عملیات سوریه در مبارزه با تروریسم چندان تاثیر گذار نباشد.
برخی از کارشناسان نیز معتقدند که دستور شب گذشته پوتین پس از توافق روسیه با آمریکا در سطح کلان مانند سرنوشت بشار اسد اعلام شد؛ هر چند مقامات آمریکایی نسبت به این تصمیم اظهار بی اطلاعی کردند. حال اگر بر فرض این دسته از کارشناسان صحه بگذاریم، می توان گفت که بقا و یا عدم بقای بشار اسد در قدرت را انتخاباتی تعیین خواهد کرد که زیر نظر سازمان ملل برگزار خواهد شد، زیرا دمشق و مسکو همواره بر تعیین سرنوشت اسد به دست ملت سوریه تاکید دارند.
به نظر می رسد این توافق آمریکا و روسیه مورد رضایت همه طرفین درگیر در سوریه حتی مخالفان منطقهای و بین المللی باشد، زیرا در صورت برگزاری انتخابات زیر نظر سازمان ملل و با توجه به جمعیت 70 درصدی اهل تسنن و جمعیت زیر 20 درصدی علوی ها، ممکن است موقعیت اسد برای تصدی سمت ریاست جمهوری به مخاطره بیفتد.
از سوی دیگر، حتی اگر بشار اسد در انتخابات پیروز شود بر اساس قانون اساسی جدیدی که در سوریه وضع خواهد شد، پیروزی وی موقتی خواهد بود و همین مساله می تواند دستآورد مهمی برای مخالفان اسد باشد. بنابراین تصمیم مسکو در خروج نیروهای روس از سوریه شاید پس از توافق مسکو و واشنگتن بر سر چگونگی سرنوشت اسد اتخاذ شده باشد، توافقی که به نوعی بازی سه سر بُرد برای "معارضان"، "حامیان" و "مخالفان" منطقهای و بینالمللی محسوب میشود.