طرح سند چشم‌انداز "محمد بن سلمان" سرپوشی بر شکست‎های عربستان است

گروه بین الملل « نسیم آنلاین »- محمد بن سلمان بن عبدالعزیز آل سعود جانشین ولیعهد عربستان و رئیس شورای اقتصادی و توسعه این کشور روز دوشنبه گذشته در گفتگوی تصویری با شبکه العربیه، برنامه "چشم انداز عربستان 2030" را که شامل طرح هایی برای رها کردن اقتصاد این کشور از وابستگی به نفت است، اعلام می ‎ کند .

این برنامه شامل تغییر ساختار صندوق سرمایه گذاری عربستان است که با تصمیمات جدید به بزرگترین صندوق حاکمیتی سرمایه گذاری در جهان تبدیل می شود. دولت عربستان امیدوار است با خصوصی‌سازی شرکت های دولتی، چهارصد میلیارد دلار درآمد کسب کند که قرار است این مبلغ در این صندوق سرمایه گذاری شود. علاوه بر آن بخشی از سهام شرکت ملی نفت عربستان "آرامکو" هم در چارچوب این برنامه فروخته خواهد شد.

محمد بن سلمان وزیر دفاع عربستان که سمت رئیس شورای اقتصادی و توسعه ‎ ای عربستان را هم برعهده دارد، این برنامه را برای آماده کردن این کشور در مرحله پس از نفت اعلام می کند.

شاهزاده سعودی هدف خود از این طرح را "رهایی اقتصاد این کشور از نفت تا چهار سال آینده(2020) اعلام می کند"، این در حالی است که تحلیلگران سیاسی و اقتصادی هدف اصلی محمد بن سلمان از اجرای این برنامه را افزایش سرمایه شخصی خود کوتاه کردن دست دیگر شاهزادگان سعودی از جمله "محمد بن نایف" ولیعهد این کشور می‎دانند. برای بررسی مصاحبه فرزند پادشاه سعودی با شبکه العربیه، گفتگویی را با "حسن خاکرند" کارشناس مسایل غرب آسیا انجام داده‎ایم که در ذیل آمده است:

طرح سند چشم اندازه اقتصادی عربستان تا سال 2030 سرپوشی بر شکست‌های اقتصادی این کشور در کنار شکست‌های نظامی و سیاسی خود در سطح منطقه‎ای‌ و بین‎المللی است.

با توجه به دخالت‌های نظامی رژیم عربستان در یمن و همچنین سوریه و کمک به تروریست‌های تکفیری در برخی از کشورها از جمله عراق و دیگر کشورها به شدت اقتصاد عربستان دچار آسیب‌های فراوانی شد به گونه‌ای که حتی احتمال می‌رفت که این اقتصاد به شکست بیانجامد.

سال گذشته بر اساس همین دخالت‌های نظامی دارایی‌های خالص این کشور 115 میلیون دلار کاهش پیدا کرد و کسری بودجه این کشور به 15 درصد تولید اقتصادی این کشور رسید و آنچنان که انتظار می‌رفت نتوانست بودجه این کشور را تامین کند و حتی در سال گذشته دولت عربستان 98 میلیارد دلار کسری بودجه داشت و برای امسال هم پیش بینی می‌شود که این کسری بودجه به 87 میلیارد دلار دیگر تبدیل شود.

این یک تلنگری بود برای این کشور و اقتصاد این کشور هم 8 دهه بر نفت تکیه داشت و تنها درآمد این کشور بر اساس نفت بود با توجه به روند نزولی قیمت نفت که این هم توطئه خود عربستان بود که دودش به چشم خودش هم رفت و الآن به فکر نجات اقتصاد خودشان هستند.

طرح سند چشم انداز عربستان تا سال 2030 که توسط همین جانشین ولیعهد مطرح شد به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران به شکست منجر خواهد شد، به دلیل اینکه قیمت نفت کاهش یافت این در حالی است که رژیم عربستان 8 دهه تکیه‌اش بر نفت بوده و تولیدی غیر از نفت هم نداشته و بعید به نظر می رسد که بتواند در این طرح جبران کند.

البته در این طرح ادعاهای زیادی شده می‌خواهند سیستم یارانه را اصلاح کنند و ریاضت اقتصادی را در پیش بگیرند و بخش خصوصی را تقویت کنند و یا اینکه تولید غیر نفتی را افزایش بدهند البته اینها به نظر خیلی از کارشناسان فقط ادعا می‌باشد و حالا به گونه‌ای شده که می‌خواهند 5 درصد سهام شرکت آرامکو را هم به فروش برسانند و سیستم مالیات بر ارزش افزوده را و مالیات بر مصرف انرژی و کالاهای لوکس را نیز افزایش بدهند که این خود ایجاد یک بحران اقتصادی در داخل عربستان خواهد کرد.

بنابراین با این مؤلفه‌هایی که گفته شد این سند سرپوشی بر شکست‌های اقتصادی خودشان در کنار شکست‌های نظامی و سیاسی خود در صحنه منطقه و بین المللی هست.

بی تردید محمد بن سلمان جانشین ولیعهد یک رقابت شدیدی با "محمد بن نایف" ولیعهد عربستان دارد و این رقابت را همواره با اتخاذ تصمیمات مختلف کشور نشان داده است و اختلاف نظرهای ولیعهد و جانشین ولیعهد در جنگ عربستان علیه یمن و تحولات سوریه نمود پیدا کرده است. بنابراین محمد بن سلمان فرزند پادشاه عربستان در واقع این چشم ‎ داشت را دارد که حتی بعد از مرگ پادشاهی که دچار بیماری‌های متعددی وحتی فاقد اراده سیاسی است، جانشین پدر شود و اکنون نیز در هیئت حاکمه عربستان اختلاف شدیدی برای به دست گرفتن قدرت وجود دارد.

اما در پاسخ به سوال دوم اینکه، اقتصاد پویا یک سری ابزارها و مولفه هایی را می‌طلبد که در حال حاضر عربستان این ابزار و پایه‌های لازم را ندارد.

اولاً اینکه عربستان 8 دهه به نفت تکیه داشتند، ثانیاً فاقد شاکله‌های یک اقتصاد پویا هستند، به دلیل اینکه تولیدات غیر نفتی کمی دارند، ثالثاهزینه‌های جنگ و کسری بودجه موجب شده که این طرح در واقع به شکست بیانجامد و این اعتقاد فردی نیست، بلکه اعتقاد بسیاری از کارشناسان اقتصادی و سیاسی بین المللی است.

سیاست‌های استکبار جهانی از جمله آمریکا در قبال عربستان سیاست یک بام و دو هوا هست. در عربستان هیچ زمینه‌ دمکراسی وجود ندارد و نظام‌های آموزشی‌شان بر تفکر وهابیت و محور تکفیری می‌چرخد و حتی فرصتی به قومیت‌ها و پیروان مذاهب دیگر و به ویژه پیروان اهل بیت برای مشارکت در حداقلی فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی نداده‌اند.

هنوز در عربستان قانون اساسی و پارلمان وجود ندارد و زن حق انتخاب و رانندگی ندارد، چون مفتی‌های تکفیری وهابیت بر ساختار آموزش و پرورش و در ساختار نهادهای دینی و و مذهبی حکومت می‌کنند و این یک تقسیم بندی بود که از اول پیدایش رژیم آل سعود میان وهابیت و خاندان سعودی بین هم تقسیم کردند بدین ترتیب که حاکمیت سیاسی از آن آل سعود باشد و حاکمیت مذهبی و آموزشی از آن آل شیخ باشد.

اولاً این ادعایی بیش نیست و برای یک مصرف داخلی و برای بزک کردن چهره مخدوش آل سعود به کار گرفته شده و خود دولتمردان آل سعود به خوبی می‌دانند که مفتی‌های آل سعود و علمای درباری که مخالف هر گونه اعطای آزادی به زنان و حتی حق مشارکت سیاسی به زنان نقش زنان در مسائل اجتماعی هستند چون اینها اعتقادات خشک متحجرانه دارند که زن باید در خانه بماند حتی حق مسافرت را ندارد مگر با محارم خود و بسیاری از این قوانین متحجرانه هنوز حاکم است و اگر این ادعا می‌خواهد تحقق پیدا کند باید اولاً این قوانین و آیین نامه‌های داخلی را لغو کنند که تا به حال نکرده‌اند و در مرحله بعد نشان بدهند که زن می‌تواند نقش اجتماعی داشته باشد نقش سیاسی داشته باشد پیروان ادیان و مذاهب دیگر می‌توانند حق عبادت و حق اظهارنظر و حق داشتن مراکز دینی و مذهبی را داشته باشند و اینها هنوز در عمل هیچکدام از اینها وجود ندارد و الآن مفتی‌هایی هستند که به دولت اجازه نمی‌دهند و اگر هم دولت بخواهد اجازه نمی‌دهند که این کار صورت بگیرد پس به نظر من این فقط یک وعده و وعید توخالی است.

دولت عربستان در اوایل بحران یمن که مجوز حمله را گرفتند و ادعا کرده بودند که ما 7 تا 10 روز مسئله را خاتمه می دهیم و به قول خودشان حکومت مشروع را در یمن باز می‌گردانند، ولی الآن بیش از 14 ماه است که هر روز این کشور را بمباران می‌کنند، اما تا کنون موفق نشدند و در صحنه سیاسی هم اینها می‌خواستند که رئیس جمهور عزل شده را برگردانند که باز هم موفق نشدند و باز تلاش می‌کردند که انصار الله را سرکوب کنند که باز هم موفق نشدند و حوثی‎ها اکنون قوی‌تر هم شدند و ملت یمن با وجود 14 ماه جنگ و خونریزی در برابر متجاوزین قهرمانانه ایستادگی کردند.

بنابراین شکست‌های عربستان موجب شده که اینها متقاعد شوند مذاکراتی داشته باشند، ولی می‌خواهند با شرایط خودشان مذاکرات انجام دهند. انصار الله هم می‌گوید که اول باید حملات و تجاوزات متوقف شود و بعد به عنوان یک طرفی که حرفی برای گفتن دارد مذاکره شود. متجاوزان ابتدا هیچگونه مذاکراتی را با انصار الله انجام نمی دادند، اما الآن پذیرفته‌اند و این یک شکست آشکاری است زیرا راضی شدند که این مذاکرات در کویت صورت بگیرد. حال هیات دولت مستفی یمن می خواهد نظرات و تفکرات خود را در مذاکرات تحمیل کنند و همین مساله خود یک عاملی شده که این مذاکرات آن روند طبیعی را طی نکند و احتمالاً این مذاکرات هم به شکست بیانجامد.

قطعاً به دلیل اینکه در اجرا باید ببینید که این طرح در خود عربستان موفقیت آمیز هست که برای جهان باشد و این خودش یک سؤال است.

اکنون بیش از 10 هزار شاهزاده در عربستان وجود دارد که اینها هر کدام میلیاردها دلار چه در داخل کشور و چه خارج از کشور پول دارند و با آن ولخرجی‌ها و تجمل‌گرایی‌ می‎کنند. در واقع اگر اینها واقعاً می‌خواهند اقتصاد کشورشان را نجات بدهند دستور بدهند که همه دارایی‌های شاهزادگان به خزانه برگردد طرح این سؤال و اجرای این پیشنهاد که اجرا نخواهد شد، حسن نیت و عدم حسن نیتشان را نشان می‌دهد.