۱۰۰ سال پس از "سایکس پیکو": داعش تقسیم اراضی می‌کند!

گروه بین الملل « نسیم آنلاین » - یکصد سال پیش در ۱۶ ماه می ۱۹۱۶ "مارک سایکس" وزیر خارجه انگلیس و "ژرژ پیکو" همتای فرانسوی ‎ اش قرارداد تقسیم امپراتوری عثمانی را که شکستش در جنگ جهانی اول محتوم به نظر می‌رسید، امضا کردند.

"ماهر الخطیب" نویسنده لبنانی در مقاله‎ای که در پایگاه خبری "النشره" لبنان منتشر شده است، نوشت: طی این 100 سال سوالات بسیاری درباره امکان فروپاشی شالوده‎هایی که این توافقنامه بر اساس آن ساخته شده است، مطرح شده است، بویژه اینکه دستآوردهای نظامی و دیپلماتیک نشان ‎ دهنده تحولات بزرگ در خاورمیانه است که از جنگ آمریکا علیه عراق در سال 2003 آغاز شد و به جنگ سوریه هم ختم نشده است و طی ماه‎های اخیر نیز گروه‎های تروریستی مانند "داعش" نقش اساسی در ترسیم مناطق تحت نفوذ خود داشتند.

به موجب قرارداد سایکس پیکو، هر یک از کشورهای فلسطین، عراق، اردن و مصر زیر چتر نفوذ انگلیس تشکیل شدند، امری که منجر به تولد "اسرائیل" تحت نظارت مستقیم لندن شد و سه کشور سوریه، لبنان و مراکش نیز به سهم الارث کشور فرانسه تبدیل شدند.

ماهر الخطیب افزود: اما امروزه کشورهایی مانند آمریکا و فدرال روسیه در شرایطی روی کار آمدند که نمی توان نقش گوناگون قدرت‎های منطقه‎ای فعال مانند ترکیه و ایران را نادیده گرفت و در عین حال نباید از اسرائیل که در همه پرونده های منطقه معمولا نقشی دارد، غافل شد.

نویسنده و کارشناس لبنانی در ادامه مقاله خود نوشت: اولین نشانه‎های تولد کشورهای جدید طی یک دهه اخیر را می توان در کشور سودان دید که شمال این کشور با حمایت مستقیم و نقش بارز اسرائیل از جنوب آن جدا و به دو دولت شمالی و جنوبی تقسیم شد و اگر به سال‌های قبل‎تر برگردیم می توان به فلسطین اشاره کرد که به سه منطقه اصلی "غزه"، "کرانه باختری" و "اراضی اشغالی" تقسیم شده است و "حماس"، "تشکیلات خودگردان" و "دولت اسرائیل" به ترتیب بر این مناطق تسلط یافتند.

پس از حمله آمریکا به کشور عراق و سقوط رژیم صدام، طرح تقسیم این کشور به سه منطقه که به طرح "بایدن" منسوب به جو بایدن معاون باراک اوباما معروف است، علنی شد و منطقه به قول "مسعود بارزانی" رئیس اقلیم کردستان عراق در سایه تحولات کنونی و پس از رویدادهایی که غرب آن را "بهار عربی" می‏خواند، نیاز به توافقنامه بین المللی جدید دارد به این معنی که منطقه کردستان عراق از دولت مرکزی بغداد به دلیل اختلافات متعدد بین دو طرف و همچنین ظهور "داعش" که در اشغال بخش اعظمی از عراق موفق عمل کرده است، جدا شود.

در مرحله کنونی میادین سوریه، یمن و لیبی با توجه به تحولات ویژه این کشورها در معرض تهدید تقسیم قرار دارند، هرچند تا بدین لحظه رویدادهای پایانی این کشورها مشخص نیست، اما تحولات مشترک آنها نقش گروه های تروریستی چه داعش و چه القاعده است.

الخطیب افزود: نقش القاعده در یمن در جنگ و درگیری علیه نیروهای جنبش "انصارالله" و ارتش یمن واضح است و درخواست جنوبی‌های یمن برای بازگشت به جدایی جنوب از شمال با حمایت مستقیم برخی کشورهای منطقه بیشتر شده است، این در حالی است که کمیته مامور به تعیین مناطق در قالب دولت جدید قبل از تشدید درگیری های اخیر پیش نویس طرح تقسیم یمن به شش اقلیم را تصویب کرد، اما انصارالله فورا با آن مخالفت کرد.

در لیبی نیز داعش شاهد رشد گسترده طی ماه‎های اخیر بوده است و به نظر می رسد که نیروهای غربی بویژه کشورهای اروپایی در صدد تقسیم آن به بهانه مبارزه با تروریسم به سه منطقه "طرابلس" سهم ایتالیا، "برقه" سهم انگلیس و "فزان" هم برای فرانسه هستند. به همین دلیل می بینیم که داعش از اراضی تحت اشغال خود در لیبی، شهر رم را به انجام اقدامات تروریستی تهدید می کند تا ایتالیا بهانه ای برای حمله به لیبی داشته باشد و جای هیچ شکی نیست که کشورهای غربی شرکت کننده در سرنگونی "معمر قذافی" هیچ تردیدی در استفاده از گروه‎ها و سرکردگان وابسته به القاعده ندارند.

درباره سوریه نیز باید گفت که حقیقت این کشور جدای از آنچه که در عراق رخ می دهد، نیست. هنگامی که بغداد در سال 2003 سقوط کرد، بسیاری می گفتند که طبل های آن در سوریه نیز کوبیده خواهد شد بویژه زمانی که "کالین پاول" وزیر خارجه وقت آمریکا سعی می کرد شروط خود را به بشار اسد تحمیل کند اما هشت سال به تعویق افتاد تا اینکه طرح پاول همزمان با "بهار عربی" مطرح شد. کالین پاول طرح خود را به نمایندگی از آمریکا در سال 2003 به بشار اسد رئیس‌جمهور سوریه ‌داد و سوریه در آن زمان آن را رد کرد؛ طرحی که به تمامیت ارضی و وحدت ملی سوریه و به تعهدات ملی و قومی سوریه آسیب می‌زد.

حال پس از گذشته پنج سال از جنگ علیه سوریه، اولین نشانه های تقسیم با اعلام کردهای سوری در فدرالیزه شدن سوریه خصوصا در شمال این کشور مشخص شد، اما ترکیه پس از شکست در تصرف کامل شهر حلب و روستاهای آن تلاش کرد تا موقعیت خود را در ریف شمالی حلب تثبیت کند، اما سوال اینجاست که چرا طرف اسرائیلی اولین طرفی بود که با گزینه فدرالی شدن سوریه در صورت توافق روسیه و آمریکا، موافقت کرد؟

در پایان باید گفت که خطر تقسیم از طریق گروه های تروریستی در صدمین سالگرد قرارداد سایکس پیکو، به منطقه بازگشت، اما باید دید سناریوهای غربی که روی کاغذ آمده است، طی سال های آینده به واقعیت تبدیل خواهد شد؟