گمانهزنیهای انتقال قدرت در ازبکستان؛
چه کسی جانشین کریماف میشود؟
کارشناسان میگویند اگر بر سر جانشینی کریماف توافق نشود، ازبکستان میتواند به "کانون جدید جنگ و درگیری در منطقه" تبدیل شود.
گروه بین الملل « نسیم آنلاین »- روز جمعه ازبکستان اعلام کرد "اسلام کریماف"، رئیس جمهوری این کشور پس از 27 سال ریاست جمهوری این کشور بر اثر سکته مغزی در سن 78 سالگی درگذشته است. به دنبال انتشار این خبر، گفتگوها و گمانه زنی ها مبنی بر جانشین او شدت گرفته است .
کریماف تنها رهبر ازبکستان پس از فروپاشی شوروی سابق و استقلال آن کشور در سال ۱۹۹۱ بوده است. بنابراین انتخاب جایگزین برای رئیس جمهوری که سالها قدرت را در دست داشته پروسه ای حساس برای این کشور خواهد بود .
بنا به قانون اساسی ازبکستان، درصورتی که رئیس جمهوری کشور قادر به انجام وظایف خود نباشد، رئیس مجلس نمایندگان به مدت سه ماه جایگزین او خواهد شد. اما برای تعیین جایگزین بلند مدت کریماف ، سه گزینه محتمل ترینند:
میرضیایف، نخست وزیر کنونی ازبکستان که از سال ۲۰۰۳ در این پست فعالیت خود را آغاز کرده و منتقدان می گویند در میان مقامات ارشد این کشور، وی بیشتر مانند "مشت" حکومت عمل می کند تا مغز حکومت! به همین خاطر برخی کارشناسان معتقدند در صورت رسیدن به مقام ریاست جمهوری، آقای میرضیایف حکومتی سرکوبگرانه تر از کریماف خواهد داشت .
از سوی دیگر گفته می شود که نخست وزیر به سوی روسیه متمایل است و اگر قدرت را در دست بگیرد، ازبکستان بیش از پیش به سمت و سوی روسیه خواهد رفت.
عظیموف معاون نخست وزیر ازبکستان است و از سال ۱۹۹۸ در سیاست کشور، بویژه در امورد اقتصادی، نقش ایفا کرده است، او در مقایسه با میرضیایف تجربه بیشتری در امور بین الملل دارد. یک سال پس از استقلال ازبکستان آقای عظیمف به عنوان رئیس بخش امور بین الملل بانک ملی ازبکستان نقطه تماس بانک های اروپایی با کشور بود .
زمانی نام گلناره کریموا دختر اسلام کریماف به عنوان یگانه جانشین احتمالی پدر شنیده می شد اما وقایع سالهای اخیر و اتهام فساد مالی او را از این احتمال دور کرده است. او که نام هنری گوگوشا را انتخاب کرده، بازرگان، طراح جواهر، دیپلمات و خواننده است.
گلناره پر نفوذترین عضو خانواده بعد از پدرش است و رئیس شورای سرپرستی بنیاد همایش فرهنگ و هنر ازبکستان و موسس مارک پوشاک و جواهرات گلی و از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۱ سفیر ازبکستان در دفتر سازمان ملل متحد در ژنو بود .
وی از همسر پیشین خود منصور مقصودی که شهروند آمریکایی افغان تبار است، یک پسر به نام اسلام و دختر به نام ایمان دارد. هم اکنون، شریک تجاری و دوست پسر وی رستم محمدعمراف است .
در اسناد ویکیلیکس در سه سال اخیر، نام گلناره با فساد مالی پیوند خورد و حتی تحقیقاتی علیه موسسات او در اروپا و آمریکا آغاز شد. در یکسال اخیر، آنچه "رسوایی مالی" او نامید شده، باعث شد تا اسلام کریموف دستور به حبس خانگی دخترش بدهد .
مشخص نیست آینده گلناره چه خواهد شد اما گلناره کریمووا می گوید مادر و خواهر کوچکترش یعنی لاله او را از صحنه سیاسی کشور خارج کرده اند .
کارشناسان بیم دارند که "انتقال نادرست قدرت" در ازبکستان کشورهای دیگر آسیای میانه را هم تحت تاثیر قرار دهد. برخی از همین کارشناسان حتی گفتهاند اگر بر سر جانشینی کریماف توافقی نشود ازبکستان میتواند به "کانون جدید جنگ و درگیری در منطقه" تبدیل شود.
اووه هالباخ، کارشناس مسائل قفقاز در بنیاد علم و سیاست برلین زینه احتمالی جانشین کریماف میرضیایف، نخست وزیر فعلی ازبکستان خواهد بود و این قدرت همانند خاندان علیاف در آذربایجان و یا قدیراف در چچن مورثی نخواهد بود.
این کارشناس همچنین تاکید میکند اگر وضعیت در ازبکستان پس از کریموف تغییر کند، بیم آن میرود که افراطی های ازبک از افغانستان، سوریه و عراق به این کشور بازگردند.
به گفته هالباخ، وضعیت امنیتی پس از دوره کریموف چالش بزرگی برای این کشور خواهد بود. ازبکستان فقط در نیمه اول سال ۲۰۱۶ بیش از ۵۵۰ اسلامگرا را دستگیر کرده است. این کارشناس آلمانی اما خاطرنشان میکند که رژیمهای دیکتاتور منطقه مخالفان خود را بیشتر به بهانه تروریسم دستگیر میکنند.