اخبار آرشیوی
گزارش موسسه سیاست خاور نزدیک واشنگتن در خصوص قیام مردمی در بحرین: غرب باید به حکومت آل خلیفه فشار آورد تا با درپیش گرفتن مسیر اصلاحات و مذاکره با انقلابیون، از فروپاشی حاکمیت جلوگیری کند
موسسه سیاست خاور نزدیک واشنگتن در گزارشی با عنوان "حکومت غصبی بحرین در زیر ذرهبین" به وضعیت بحرین پرداخت. نویسندهاین گزارش سایمون هندرسون پژوهشگر موسسه بیکر و مدیر برنامه سیاستهای انرژی و خلیجفارس در موسسه واشنگتن است. در این گزارش آمده است:درک این مطلب که بحرین کجای مسیر را اشتباه رفته است، کار چندان دشواری نیست. اما مشکلتر آنست که دریابیم منامه چگونه باید به مسیر صحیح برگردد. جمعیت شیعیان بومی در بحرین از حیث تعداد تقریباً دو برابر شهروندان سنی هستند، اما حکومت سنی منامه از لحاظ اجتماعی و اقتصادی همواره با آنها رفتاری تبعیضآمیز داشت. علیرغم ثروت اندک نفتی، به نظر میرسد خانواده آلخلیفه طی 10 سال گذشته از یک حکومت دیکتاتوری بیخطر به یک دزد سابقهدار در غصب حکومت تبدیل شده است. هندرسون می افزاید: جزیرهای کوچک در خلیجفارس که بین سرزمین اصلی عربستان سعودی و شبه جزیره قطر محصور شده، آخرین کشور عربی است که در معرض امواج پرتلاطم سیاسی در ماههای اخیر گرفتار شد است. اما تحولات این کشور شباهتی به مصر و تونس ندارد زیرا دیکتاتور پیشین و خانواده وابسته به آنها شرایطی را فراهم کردند تا فضای باز سیاسی بر کشور
حاکم شده و حیاتی نو در این کشورها جریان یابد. از لحاظ جمعیتشناسی، بحرین را میتوان مشابه با عراق دوران صدام حسین دانست. عراق آن دوران نیز جمعیتی با اکثریت شیعه داشت اما به لحاظ نظری حزب بعث سکولار به مثابه لایه پنهان قدرت، کنترل مسلمانان سنی این کشور را در اختیارداشت. شاه حمد بن عیسی آلخلیفه مانند صدام حسین نیست و پسرش شاهزاده سلمان نیز هیچ شباهتی به"عدی"( Uday) پسر صدام ندارد اما همان سوءظن و بیاعتمادی شیعیان نسبت به خانواده حاکم به چشم میخورد همانگونه که در شورای فرماندهی انقلاب دیکتاتور عراق محسوس بود. توریست آمریکایی که در یک ضیافت شام دیپلماتیک حضور داشت، از شنیدن سخنان یکی از اعضای خانواده آلخلیفه شوکه شد:"شیعیان مثل فرش میمانند، هرچقدر زیر پا بمانند و بیشتر بر روی آنها راه برویم، بهتر خواهند شد." مورخان آغاز افول حکومت صدام را به ایامی ربط میدهند که خانواده پرجمعیت او دیگر به مثابه بنیانهای رژیم صدام نبوده و فقط مایه دردسری برای حکومت او بودند. رقابت در میان پسرعموها به منزله این بود که همه طوایف بایستی با بیرحمی سرکوب میشدند. ازدواج بدین معنا بود که خویشاوندان سببی سلسله مراتب قدرت را به
چالش میکشیدند. آلخلیفه این شقاق جمعیتی مردم بابل{کنایه از عراق} را در میان ملت خود نداشته است. هرچند این خانواده رشد کرده است اما عنان قدرت سیاسی در دستان شاه، تعدادی از پسرعموها و عموی پادشاه یعنی شیخ خلیفه باقی مانده است که به مدت بیش از 40 سال بر مسند نخستوزیری بحرین جلوس کرده است. آنها و دیگر اعضای قبیله از توسعه عظیم اقتصادی بحرین کاملاً منتفع شدهاند. شهروندان عادی- احتمالاً حدود 600000 نفر- از آب باریکه ثروت و در آمد کشور سود میبرند اما کمتر از این مقدار نصیب جمعیت شیعه میگردد. باوجودیکه بحرین دیگر بهعنوان یک کشور تولیدکننده نفت مطرح نیست، اما در سالهای اخیر از افزایش قیمت جهانی نفت سود برده است. بانکهای این کشور در سوددهی بالا شهرت دارند. هتلها، کافهها و رستورانهای بحرین بازدیدکنندگان بسیاری را به سوی خود جذب میکنند از جمله شهروندان سعودی که میتوانبد با پیمودن جاده 16 مایلی- که در دهه 1980 تکمیل گردید- خود را به این محل برسانند. طرح ویژه خانواده آلخلیفه در پروژههای تفریحی و اقامتی مجلل در دستورکار قرار گرفته تا بر روی جزایر مصنوعی در آبهای ساحلی کمعمق ساخته شوند. زمانیکه برخی از این
اقدامات تجاری سدراه فعالیت ماهیگیران سنتی شد، روستائیان شیعه به این مسئله اعتراض کردند. در هفته جاری معترضان پس از برملا شدن مدارک مستدل به خشم آمدند زیرا که دریافتند نخستوزیر زمینهای حاصلخیز واقع شده در منطقه بندری را به ارزش 3 میلیون دلار خریداری کرده و سپس دوباره آن را با سود بیشتری فروخته است. "جفری فلتمن"(Jeffrey Feltman) معارون وزیر امور خارجه در امور خاور نزدیک ظرف هفته جاری پس از آنکه نیروهای سعودی از جاده مواصلاتی 16 مایلی عبور کردند، خود را با اولین پرواز به منامه رساند. محور اصلی مذاکرات معاون وزیر امور خارجه آمریکا در این سفر دموکراسی بود. از نگاه دولتمردان بحرین، قطعاً ریشه تمام این حوادث را باید در تهران جستجو کرد. آلخلیفه که چندین دهه قبل از 1970 و ادعای ایران مبنی بر مالکیت بحرین را به یاد میآورد، تمایل دارد تا علت هر حادثهای را در نقش روحانیون ایران بداند. خشونت این هفته- بویژه سرکوب شدید معترضان که در میدان لولو گرد هم آمده بودند و حداقل شش کشته برجای گذاشت- راهی برای بازگشت به سوی گفتمان سیاسی غیرنظامی باقی نمیگذارد. اگرچه شاهزاده بحرین- که تحصیلکرده آمریکاست- در روز 13 مارس دقیقاً
پیش از ورود نیروهای سعودی به خاک این کشور، امتیازاتی از قبیل حوزههای انتخاباتی بیطرف و مبارزه با فساد را به مخالفان حکومت پیشنهاد کرده است اما خویشاوندان تندرو شاهزاده یقیناً وی را از پای میز مذاکره بلند خواهند کرد. در واقع، آنها احتمالاً خواستار رد کامل پیشنهاد مذاکره هستند. گزارش موسسه واشنگتن تاکید می کند: ایالات متحده آمریکا چندین کارت بازی در دست دارد اما قصد دارد تا با احتیاط وارد این بازی شود. باید به خانواده حاکم فشار آورد تا مسیر اصلاحات را در پیش گیرد درحالیکه همزمان با مخالفان وارد مذاکره شود تا مبادا پیشنهاد مصالحه و سازش را رد نکنند. واشنگتن از این مسئله نگران است که هیچیک از طرفین توجهی به دولتمردان ایالات متحده آمریکا به عنوان عامل مهمی در این معادله نداشته باشند. ستاد فرماندهی ناوگان پنجم آمریکا که در حومه شهر منامه مستقر است، بخش قابلتوجهی از تلاشهای آمریکا جهت بازداشتن ایران از تحقق جاهطلبیهای هستهای و مقابله با هرگونه اختلال در جریان نفت منطقه است. تقریباً بدتر از هرجومرج کنونی در منامه، این بحران روشن میسازد که آمریکا و عربستان سعودی دیگر در یک جبهه نیستند. ریاض میبیند که کاخ
سفید از دوستان خود میخواهد تا آزادی عمومی را در کشور پیاده نمایند حال آنکه از دشمنان خود مثل ایران چنین انتظاری ندارد. شیعیان بحرین که خود را"بحارنا"(Baharna) یعنی بومیان بحرین مینامند، خود را یک ایرانی نمیدانند. اما حوادث به گونهای رقم میخورند که آنها مجبور میشوند تا خود را به تهران بیشتر نزدیک گردانند که آنها نیز مطمئناً با آغوش گرم از مخالفان بحرین استقبال میکنند.