اخبار آرشیوی
تحلیلی از بازآرایی نظامی دولت اوباما و ارتباط آن با تحولات منطقه
چهار تغییر امنیتی و دفاعی در دولت اوباما در آستانهی تحقق است؛ آیا این بازآرایی نظامی میتواند بیانگر تغییر سیاست ایالات متحده، به خصوص در برابر خاورمیانهی جدید باشد؟
گروه سیاسی برهان؛ چهار تغییر ناگهانی در سیستم دفاعی و نظامی ایالات متحده، با توجه به تحولات خاورمیانه و نزدیک بودن انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، نکتهای نیست که بتوان از آن چشم پوشید. پیامدهای این جا به جایی در دولت اوباما و تغییر احتمالی رویکرد آمریکا را در گفتوگو با «مهدی محمدی»، کارشناس مسایل سیاسی و استراتژیک، به بحث و تبادل نظر نشستهایم. تحلیل شما از تغییرات ناگهانی در سیستم دفاعی و نظامی ایالات متحده، چیست؟ آمریکا در حال تعریف یک راهبرد جدید در افغانستان و پاکستان است؛ راهبردی که حتی جامعهی دانشگاهی آمریکا هم در آن دخیل است و اوباما میبایست هم زمان جانشینهایی برای پستهای کلیدی در عراق، افغانستان و سازمان سیا پیدا کند که تمامی این تغییرها یکباره اعمال شوند. امروز با بستهای از جابهجاییها در ایالات متحده روبهرو هستیم، نخست این که ژنرال «پطرائوس» سرفرماندهی نیروهای آمریکایی در افغانستان، که پیش از آن، سرفرماندهی کل منطقهی خاورمیانه و همچنین فرماندهی نیروهای آمریکا در عراق را در کارنامهی نظامی خود دارد به ریاست سازمان سیا منصوب شد و نکتهی حایز اهمیت اینجاست که در تاریخ ایالات متحده به
ندرت یک شخصیت نظامی به ریاست این سازمان گمارده میشود. تغییر دوم در ایالات متحده این است که برای بار دوم، نظیر آن چه برای «رابرت گیتس» اتفاق افتاد، رییس سازمان سیا، یعنی ژنرال «پانتا» به پنتاگون خواهد رفت. همچنین پیشبینیها حاکی از آن است که ژنرال «جان آلن» به عنوان سرفرماندهی نیرویهای آمریکایی در افغانستان منصوب خواهد شد و «رایان کراکر»، سفیر قبلی آمریکا در عراق، که در مذاکرات مستقیم ایران و عراق نیز حضور داشته و پیش از انقلاب در کنسولگری آمریکا در ایران بوده است، به عنوان سفیر آمریکا در افغانستان، منصوب میشود. علت این تغییرات چیست؟ به نظر میرسد که اوباما همسان سازی در کابینه را اولویت راهبردی خود میداند. علت به ظاهر این است که حجم اختلاف نظرهایی که گیتس با بقیهی ارکان دولت اوباما به ویژه با وزارت خارجه داشت از حد مجاز فراتر رفت. چرا که وی اساساً با هر گونه حملهی نظامی به ایران به منزلهی راه حل برنامهی هستهای ایران مخالف بوده و معتقد است که آمریکا باید تا حد امکان از درگیری نظامی اجتناب کند. وی همچنین به هیچ وجه طرفدار حملهی نظامی به لیبی نبود و روزی که بنا شد این حمله صورت گیرد اعلام کرد که مردم
آمریکا اگر میخواهند حمله انجام شود باید هزینهی آن را، یعنی افزایش مالیات برای تأمین بودجه، متقبل شوند. گیتس همچنین با بخشهایی از جامعهی اطلاعاتی آمریکا که برنامهی هستهای ایران را یک برنامهی نظامی میدانند، کاملاً مخالف بود. وی معتقد بود که ایران بیشتر مایل است تا آستانهی ساخت سلاح هستهای حرکت کند و هرگز قصد تولید آن را ندارد. همین عوامل موجب شد تا رابرات گیتس یک عنصر نامطلوب شناخته شود و اوباما نیز کوشید تا با خروج گیتس از کابنیه، به عنوان یک جمهوری خواه در کابینهی دموکرات، مانع از تضعیف جایگاه خود در انتخابات 2012 شود. از سوی دیگر با توجه به ضرورت خروج نیروهای نظامی آمریکا از افغانستان تا ژانویه (اوایل تابستان)، نیاز است تا راهبرد جدیدی در قبال افغانستان اتخاذ شود که میتوان به مذاکره با طالبان از سوی انگلیسیها و تلاش برای یافتن یک راه حل فرهنگی و سیاسی جامع که موضوع افغانستان و پاکستان را به طور یکپارچه حل کند، اشاره کرد. پطرائوس نشان داده که گرچه یک ژنرال نظامی است اما به روشهای غیرنظامی در ایجاد مسایل امنیتی، اعتقاد بیشتری دارد. در عراق، پطرائوس تلاش کرد با ایران وارد مذاکره شده و از راه مسلح
کردن سنیها و ایجاد اختلاف بین شیعه، راهبرد آمریکا را پیاده کند. این عوامل در کنار هم، بازآرایی در تیم نظامی و امنیتی ایالات متحده را رقم زد و به این ترتیب پطرائوس که دارای تجربهی قابل توجهی در پروژههای خاورمیانهای آمریکا است به عنوان رییس سازمان اطلاعاتی کشور آمریکا، منصوب میشود. انتصاب ژنرال پطرائوس چه تأثیری بر سیاستهای ایالات متحده خواهد داشت؟ به نظر میرسد از سابقهی ژنرال پطرائوس میتوان دریافت که پروژههای اصلی سازمان امنیتی آمریکا برای سال جاری بیشتر متمرکز بر منطقهی خاورمیانه است و لذا فردی به ریاست این سازمان منصوب شده که در این منطقه تجربههای بسیاری دارد و این تجربهی عمیق میتواند به سازمان سیا برای پیشبرد دستورکار منطقهای خود، کمک کند. گرچه آمریکا در مناطق غیر از خاورمیانه پروژههای امنیتی و حیاتی دارد اما اولویتهای اطلاعاتی و امنیتی سال جاری سازمان سیا خاورمیانه است و لذا ریاست سازمان سیا را به کسی سپردهاند که با ادارهی دو جنگ مهم، یعنی جنگ عراق و افغانستان، بیشترین شناخت را از خاورمیانه دارد. آیا همچنان ایران نیز از اولویتهای سازمان سیا خواهد بود؟ یکی دیگر از نکات برجسته در سابقهی
ژنرال پطرائوس، سرفرماندهی نیروهای آمریکایی بخش ایران بوده است، یعنی نیروهایی که وظیفهی کنترل و انجام پروژههای اطلاعاتی و امنیتی در برابر ایران و حتی در صورت لزوم ورود به درگیری نظامی با ایران را بر عهده داشتهاند. لذا میتوان گفت پطرائوس شناخت عمیقی از ایران دارد و همانطور که در استراتژی نظامی آمریکا برای سال 2012 که به تازگی منتشر شده است، ایران را همچنان مهمترین چالش منطقهی خاورمیانه برای خود میدانند؛ به نظر میرسد محور سیاست نظامی و اصلاحاتی آمریکا در خاورمیانه، تمرکز بر نقش ایران و تلاش برای تعدیل آن است و انتخاب پطرائوس به وضوح نشان میدهد ایران در قلب بستهی سازمان سیا برای خاورمیانه، قرار دارد. با توجه به سابقهی نظامی، آیا آمریکا به دنبال افزایش برنامههای نظامی خود در خاورمیانه است؟ نه کاملاً برعکس؛ است. پطرائوس در افغانستان و در عراق نشان داد که گرچه یک ژنرال نظامی است اما به روشهای غیرنظامی در ایجاد مسایل امنیتی، اعتقاد بیشتری دارد. در عراق، پطرائوس تلاش کرد با ایران وارد مذاکره شده و از راه مسلح کردن سنیها و ایجاد اختلاف بین شیعه، راهبرد آمریکا را پیاده کند. استراتژی پطرائوس در افغانستان نیز
تمرکز بر مسایل اجتماعی و قومیتی و رایزنیهای سیاسی با طرفهای دخیل، مثل چین، هند و مثل پاکستان، بوده است. پطرائوس همچنین کوشید راهبردی مبتنی بر تغییر نظام آموزشی و فرهنگی را در افغانستان پیدا کند؛ وی همچین طراح مذاکره با طالبان در افغانستان بوده است؛ یعنی با دشمن آمریکا در افغانستان وارد مذاکره شد و سعی داشت با ایجاد انشقاق در میان طالبان، منافع آمریکا را تأمین نماید. به طور کلی میتوان با توجه به تجربهی وی در خاورمیانه گفت پطرائوس مذاکره، تعریف پروژههای سیاسی و اجتماعی؛ و عملیات ویژهی اطلاعاتی را به حمله و عملیات نظامی ترجیح میدهد. از این که وقت خود را در اختیار برهان قرار دادید، از شما سپاسگزاریم.