اخبار آرشیوی
تحلیل ویژه// کاخ سفید با هدف انحراف افکار عمومی از مناسبات و معادلات امنیتی و نظامی جدید آمریکا در منطقه، سناریوی کشته شدن بن لادن را رو نمائی کرده است
این فرصت مناسبی بود برای آمریکا تا با بهرهبرداری مناسب از مرگ بن لادن، توجه رسانهها و افکار عمومی را از تغییرات عمدهی اطلاعاتی و نظامی در این کشور به جای دیگری معطوف کند. در حالی که رسانهها و افکار عمومی آمریکا و جهان در پی انتصابات بیسابقه در سطوح امنیتی و نظامی به دنبال پاسخ مناسبی برای این تغییرات بودند به ناگاه و فقط با گذشت سه روز از این انتصابات مرگ بن لادن تمامی توجهها را به خود معطوف داشت و اذهان را ربود.
پردهی اول نمایش اول ماه مه سال جاری میلادی برابر با 11 اردیبهشت 1390، نیروهای ویژهی آمریکا به ظاهر بدون اطلاع دولت پاکستان در عملیاتی کاملاً محرمانه با چند فروند بالگرد وارد «ابوت آباد» پاکستان شدند و پس از 40 دقیقه عملیات، «اسامه بن لادن» را در یک درگیری کشتند، از جسد وی عکس تهیه کردند و سپس جسد را به آب دریا سپردند. این اولین خبر یا جملاتی بود که بهوسیلهی رسانههای آمریکا پیرامون کشته شدن اسامه بن لادن منتشر شد. «باراک اوباما» رییس جمهور آمریکا، اولین کسی بود که خبر مرگ بن لادن را در یک عملیات نظامی محرمانه اعلام کرد. وی گفت: «عدالت اجرا شد.» با فاصلهی اندکی از اعلام این خبر، «جان برینان» (JOHN BRENNAN) مشاور امنیتی کاخ سفید گفت: «بن لادن در یک عملیات نظامی مشترک بین نیروهای نظامی ویژه و نیروهای اطلاعاتی و پس از مقاومت مسلحانه در حالی که یکی از زنان خود را به عنوان سپر انسانی استفاده کرده بود، کشته شد.» وی همچنین گفت: «یکی از زنان بن لادن که به عنوان سپر انسانی استفاده شده بود از ناحیهی پا، گلوله خورد و همسر دیگر وی نیز بر اثر اصابت گلوله کشته شد.» همچنین اعلام شد که بن لادن در یک منزل مسکونی
مجلل با قمیت تقریبی یک میلیون دلار در ابوت آباد اسلام آباد، زندگی میکرده است. پردهی دوم نمایش در پردهی دوم این نمایش که با فاصلهی اندکی (چند ساعت) از پردهی اول به مورد اجرا درآمد، سناریوی دیگری رقم خورد. در این مرحله اعلام شد بن لادن هنگام درگیری، سلاحی در اختیار نداشت. از هیچ زنی به عنوان سپر انسانی استفاده نکرد. اصلاً هیچ زنی در این عملیات کشته نشده است. منزل مسکونی بن لادن که در ابتدا اعلام شده بود منزلی مجلل و یک میلیون دلاری است بعدها اعلام شد 250 هزار دلار هم نمیارزد. با گذشت زمان اندکی، خبرگزاری «آسوشیتدپرس» با نشان دادن تصاویری اعلام کرد این منزل مسکونی در حال حاضر به قیمت 48 هزار دلار برای فروش گذاشته شده است. ابهام برای چیست؟ ـ سؤال اینجاست که آقای «برینان» به عنوان مشاور امنیتی رییس جمهوری آمریکا، مگر هنگام عملیات علیه بن لادن، تصاویر مربوط به این عملیات را بهطور زنده و با چشمان خود در اتاق بحران کاخ سفید ندیده است؟ پس این تناقض گوییها برای چیست و از کجا ناشی میشود؟ - یعنی ما باید باور کنیم که عملیاتی به این اهمیت و حساسی بدون طرح و برنامهی قبلی انجام شده است؟ و آمریکاییها این دروغها
و تناقضها را بدون طرح قبلی به زبان میآورند؟ این فرض که به طور حتم، غیر ممکن است زیرا کودکان نیز وقتی میخواهند دروغ بگویند، قبلاً چندین بار دروغ خود را تمرین میکنند. حال چگونه ممکن است مقامهای کاخ سفید بدون هماهنگی قبلی آن هم در خصوص موضوعی به این مهمی به دروغ گویی بپردازند. -بنابراین به طور قطع آمریکاییها برای انجام این عملیات طرح و سناریوی کاملی داشتهاند؛ پس این سؤال پیش میآید که آن سناریو، چیست؟ - باید چنین نتیجه گرفت که این تناقضها با هدف ابهام آفرینی طرح شده و ابهام آفرینی در عملیات کشته شدن بن لادن جزیی از این نمایش و تعمدی است! -در تصاویری که از منزل مسکونی بن لادن پخش شد، کوچکترین نشانی از هیچ سلاح سبک و سنگینی نبود. بن لادن که همواره پیش از این در تصاویری که برای رسانهها از خود ارسال میکرد همواره با سلاح دیده میشد، چگونه در منزل مسکونی خود هیچ سلاحی نداشت؟ آیا ممکن است بن لادن، رهبر یک گروه تروریستی بزرگ، در منزل خود بدون سلاح زندگی کند؟ - گفته شده وی در حالی که سلاح نداشته است؛ در برابر نیروهای آمریکایی مقاومت کرده، بنابراین هدف گلوله قرار گرفته است. یک مرد مسن و نحیف، چگونه بدون سلاح
مقاومت کرده که نیروهای حمله کننده ناچار شدهاند دو گلوله به سر وی شلیک کنند؟ -شخصیتی مانند بن لادن به طور قطع حرفهای زیادی برای گفتن داشت و میتوانست از بسیاری حوادث تروریستی یک دههی گذشته پرده بردارد. میتوانست بسیاری از هم دستان خود را معرفی کند بنابراین زنده دستگیر شدن وی خیلی ارزش داشت. چرا نیروهای آمریکایی برای زنده دستگیر کردن وی هیچ تلاشی نکردند؟ -چرا دولت پاکستان از محل اختفای وی آن هم در نزدیکی یک مقر نظامی بزرگ، خبر نداشت؟ - آیا به واقع بن لادن در همین عملیات اخیر کشته شد یا اینکه پیش از این کشته شده بود و یا بر اثر بیماری مرده بود و شب عملیات با بالگرد به محل برده شد. -فیلمهایی که از محل زندگی وی به تازگی نشان داده شده هیچ شباهتی به مقر فرماندهی رهبر یک گروه تروریستی، آن هم گروهی به وسعت و بزرگی القاعده ندارد! -آیا بن لادن در این منزل زندانی بوده و اقدامهایی را انجام میداده که از او میخواستند و یا اینکه گروه القاعده را رهبری میکرده است؟ این سؤالات و دهها سؤال دیگر که همچنان بیپاسخ مانده و احتمالاً بیپاسخ خواهد ماند حکایت از ابهام سنگینی است که در ارتباط با بن لادن وجود داشته است.
پدیدهی بن لادن از ابتدا با ابهام آغاز شد، با ابهام ادامه یافت و با ابهام خاتمه داده شد. این نه به خاطر آن است که بن لادن شخصیتی مبهم داشت، بلکه این همه ابهام از آنجا ناشی میشود کسانی که وی را به وجود آوردند، حمایت کردند و دست آخر نابودش کردند؛ هیچگاه نمیخواستند با روشن شدن تمامی ابعاد شخصیتی و عملکرد بن لادن، انگشت اشاره به سوی خود آنان نشانه رود. کشته شدن و یا مرگ بن لادن هر کدام که باشد حکایت از ظهور فصل جدیدی در اقدامهای آیندهی آمریکا محسوب میشود: - با مرگ بن لادن، اوباما پیروزی خود را در انتخابات آیندهی ریاست جمهوری آمریکا، تضمین کرد. -با مرگ بن لادن، آمریکا وانمود کرد که در مبارزه با تروریسم پیروز شده است. -اما ماشین دیپلماسی آمریکا برای بقای خود همواره به یک دشمن مبهم نیاز دارد. در دوران جنگ سرد اتحاد شوروی پشت دیوارهای آهنین نقش دشمن قوی و مبهم را برای آمریکا ایفا میکرد و دستگاه دیپلماسی واشینگتن به چرخش در میآمد. پس از اتحاد شوروی، این وظیفه بر دوش بن لادن و القاعده قرار گرفت. اکنون با کشته شدن بن لادن باید منتظر شکلگیری یک دشمن مبهم دیگر برای آمریکا باشیم. - آمریکا در این فصل جدید،
ایجاد چگونه دشمن مبهم یا غیر مبهمی را برای خود تدارک دیده است؟ سرانجام: سرانجام میتوان چنین گفت که: «تمامی موارد یاد شده پیرامون حادثهی کشته شدن بن لادن، محتمل است ولی اینها تمامی ابعاد حادثه نیست و نمیتواند، باشد. توجه داشته باشیم که بروز این ابهامها موجب شد تمامی رسانههای جهان اعم از رسانههای آمریکا و یا خارج از این کشور بخش اعظمی از وقت خود را معطوف به رمزگشایی از این ابهامها کنند. این فرصت مناسبی بود برای آمریکا تا ضمن بهرهبرداری مناسب از مرگ بن لادن، توجه رسانهها و افکار عمومی را از تغییرات عمدهی اطلاعاتی و نظامی در این کشور به جای دیگری معطوف کند. در حالی که رسانهها و افکار عمومی آمریکا و جهان در پی انتصابات بیسابقه در سطوح امنیتی و نظامی به دنبال پاسخ مناسبی برای این تغییرات بودند به ناگاه و فقط با گذشت سه روز از این انتصابات مرگ بن لادن تمامی توجهها را به خود معطوف داشت و اذهان را ربود. این رویداد موجب شد که تحلیلگران مسایل سیاسی در محافل و یا تریبونهای مختلف به جای بررسی ابعاد رویکرد جدید نظامی امنیتی آمریکا در جهان، تلاش خود را به رمزگشایی از ابهامهای مرگ بن لادن، معطوف سازند. بعید
است که طراحان عملیات مرگ بن لادن پیش از انجام این عملیات، حداقل سناریوی کوچک رسانهای برای آن تدارک ندیده باشند. سناریویی که دانش آموزان مدارس نیز توانایی نگارش آن را دارند بنابراین باید به دنبال رمزگشایی از مناسبات و معادلات امنیتی و نظامی جدید آمریکا در منطقه و جهان باشیم نه در پی رمزگشایی از نحوهی دستگیری و کشته شدن بن لادن. نکته: این رویداد بار دیگر نشان داد که آمریکاییها متأسفانه هنوز در مدیریت رسانههای دیگر کشورها موفق عمل میکنند و به راحتی میتوانند توجه افکار عمومی را از مسألهای به مسألهی دیگر، سوق دهند.* محمدرضا عرفانیان؛ کارشناس مسایل استراتژیک