اخبار آرشیوی
پایگاه "برهان" در یادداشتی به مناسبت شصت و ششمین سالگرد حملهی اتمی آمریکا به ژاپن نوشت؛ آمریکا به عنوان بزرگترین مدعی حقوق بشر، تنها کشوری است که تاکنون سابقه استفاده از بمب اتمی در جنگ را داشته است
برهان نوشت: محمد جعفری/ بزرگترین مدعی حقوق بشر، آمریکا، تنها کشوری است که تا کنون سابقهی استفاده از بمب اتمی در جنگ را داشته است. اواخر جنگ جهانی دوم، ایالات متحده شهر«هیروشیما» را در ششم اوت (16مرداد) و سه روز بعد، شهر«ناکازاکی» رابمباران اتمی کرد که تلفات بسیاری را بر جای گذاشت و اولین تجاوز و فاجعهی اتمی، در تاریخ بینالملل به ثبت رسید. پیش از بمباران، ژاپن بیانیّهای را از جانب آمریکا دریافت کرد تا تسلیم شده و جنگ را واگذار کند اما کشور ژاپن این اولتیماتوم را نادیده گرفت و ایالات متحده به فرمان رییس جمهور وقت «هری اس. ترومن» بمب اتمی «پسر کوچک» را بر سر مردم هیروشیما رها کرد و سه روز بعد شهر ناکازاکی را با بمب دیگری با نام «مرد چاق» با خاک یکسان نمود. در آن زمان ذخایر غذایی و دارویی ژاپن رو به اتمام بود و برخی معتقد هستند آمریکا باید ژاپن را محاصره میکرد تا از گرسنگی تلف و یا تسلیم شود. این بمباران نه تنها جان هزاران انسان را گرفت بلکه آثار سوء آن متوجه نسلهای بعدی نیز گردید. در ادامه به نکات مهمی از این نسل کشی تاریخی در قالب هشت بند اشاره مینماییم. 1- چرا بمباران اتمی؟ تاریخ نشان میدهد که
ژاپنیها مردمان بسیار مقاومی بودند و در طول جنگ جهانی دوم به هیچ وجه زیر بار تسلیم آمریکا نرفتند. آنها تا آخرین نفس ـ مرد و زن ـ در جزایر اقیانوس آرام جنگیدند تا جایی که عملیاتهای انتحاری آنها موسوم به «کامیکازه»[1] در جنگ جهانی دوم بر سر زبانها بود. سماجت و مقاومت چشم بادامیها، ایالات متحده را به ستوه آورد و آنها خوب میدانستند که در صورت حملهی نظامی میبایست متحمل تلفات زیادی شوند. پروژهی ساخت بمب اتمی، دو میلیارد دلار برای آمریکا آب خورده بود و میتوان گفت وضعیّت جنگی و مقاومت سرسختانهی ژاپن، شانسی برای تست بمب اتمی در اختیار سران کاخ سفید گذاشته بود که به راحتی نمیتوانستند از این وسوسه بگذرند. 2- شهر هیروشیما انتخاب نخست ایالات متحده برای بمباران بود و هدف دوم قرار بود یکی از شهرهای ناکازاکی و یا کوکورا[2] باشد و از این رو باید گفت که «کوکورا» خوش شانس بود که برآوردهای آمریکا این شهر را به عنوان هدف بعدی انتخاب نکرد. ایالات متحده بیش از دو بمب در چنته نداشت و بنابراین باید شهرهای پر جمعیّت و مهم اقتصادی را مورد هدف قرار میداد. هر چند بمب سوم هم در حال ساخت بود. در آن زمان، هیروشیما به لحاظ
نظامی و صنعتی از اهمیّت فراوانی برخوردار بود و اردوگاهها و مراکز فرماندهی بسیاری در آن منطقه مستقر بودند. هیروشیما یکی از شهرهایی بود که آمریکا از روی عمد در شش ماه بمباران غیر اتمی پیش از ششم اوت آن را دست نخورده رها کرده بود تا میزان خسارت وارده توسط بمب اتمی را به درستی برآورد کند. به دلیل نابودی اسناد، نمیتوان آمار دقیقی از جمعیّت هیروشیما در زمان حمله ارایه داد اما به طور تقریبی، جمعیّت این شهر حدود 350هزار نفر تخمین زده میشود. این جمعیّت کلان در تاریخ ششم اوت 1945 به همراه تمام ساختمانها و مراکز رفاهی، نظامی و بهداشتی با خاک یکسان شدند. 3- ناکازاکی قربانی دوم فرمان بیرحمانهی «هری اس. ترومن»رییس جمهور وقت آمریکا بود. ترومن پس از ویرانی شهر هیروشیما و در آستانهی بمباران اتمی ناکازاکی گفت: «من عمق فاجعهیبمباران اتمی را درک میکنم ... بمب اتمی مسؤولیت مهیبی است که به ما روی آورده .... ما خدا را شکر میکنیم که به ما روی آورده و نه به دشمن ما و دعا میکنیم که خداوند ما را راهنمایی کند تا از آن در مسیر او و اهداف او استفاده کنیم!!!» رییس جمهور وقت آمریکا پس از آنکه با این اظهارنظرهای بیشرمانه خاطر
جهان را مشعشع کرد، فرمان حمله به ناکازاکی را صادر نمود. ناکازاکی یکی از بزرگترین بنادر دریایی جنوب ژاپن بود و به خاطر فعالیّت صنعتی گسترده از جمله تولید مهمات، کشتی، تجهیزات نظامی و دیگر اقلام جنگی در طول جنگ جهانی دوم ارزش استراتژیک داشت. ناکازاکی که در مقایسه با هیروشیما بافت شهری قدیمیتری داشت در طول جنگ جهانی مورد بمباران غیراتمی چندان گستردهای توسط نیروی هوایی آمریکا واقع نشده بود. چند بمباران از جمله در بخش جنوب غربی شهر -میتسوبیشی- باعث شد تا هول و هراس جامعه را فراگرفته و بسیاری از مردم این شهر را ترک کرده و به مناطق روستایی پناه ببرند و از این رومیتوان گفت که جمعیّت شهر در زمان حمله تا حدی کاهش یافته بود. در شمال ناکازاکی اردوگاهی وجود داشت که زندانیان جنگ با بریتانیا در آنجا، زندانی بودند و تعدادی از آنها در معادن کار میکردند. آنها تنها هنگامی که به سطح زمین آمدند از بمباران مطلع شدند. 4- یک ساعت پیش از بمباران اتمی هیروشیما، رادارهای ژاپنی تشخیص دادند که اسکادران کوچکی از هواپیماهای آمریکایی در حال نزدیک شدن به کشور هستند و مردم باید به پناهگاهها بروند. ژاپن در حال انجام تدابیر لازم بود
که در ساعت 8:15 صبح (به وقت هیروشیما) و در تاریخ ششم اوت 1945 بمب اتمی «بچهی کوچک»، با وزن 60 کیلوگرم اورانیوم 235 که از نوع سلاح تفنگی شکافتی بود، بر فراز شهر هیروشیما طبق برنامه رها شد. هواپیمای حامل بمب وقتی موج انفجار را احساس کرد که 5/18 کیلومتر از محل دور شده بود. این بمب با قدرت معادل 13 هزارتن «تی.ان.تی» به کلینیک جراحی «شیما»[3] اصابت کرد و این درحالی بود که سلاح اورانیوم 235 ناکارآمد تلقی شد زیرا تنها 38/1 درصد از مواد آن شکافته شده بود. شعاع تخریب کلی بمب حدود 6/1 کیلومتر بود و 11 کیلومتر مربع را ویران کرد. طبق برآورد مقامهای ژاپنی 69 درصد از ساختمانهای هیروشیما به طور کامل ویران شد. گزارشهای به ثبت رسیده، تعداد تلفات انسانی را بیش از 70 هزار نفر اعلام کردهاند. البته این آمار مربوط به کسانی میشود که بلافاصله پس از انفجار کشته شدهاند و نباید این نکته را فراموش کرد که تعداد بسیاری نیز پس از گذشت مدت زمان کوتاه، جان سپردند. مقامهای ژاپنی بارها تلاش کردند با هیروشیما ارتباط برقرار کنند اما پاسخی دریافت نکردند و تمام راههای ارتباطی را مسدود یافتند. آنها تصور میکردند که قضیهی بمب اتمی تنها
یک شایعه است. بلافاصه یک افسر نظامی مأمور شد برای برقراری ارتباط با هیروشیما به آنجا پرواز کرده و بدون اتلاف وقت به توکیو بازگردد. پس از حدود سه ساعت پرواز هنگامی که به 160 کیلومتری هیروشیما رسیدند متوجه شدند که ابر بزرگی از دود شهر را در آغوش گرفته است، آنچه از هیروشیما باقی مانده بود درحال سوختن بود. گویندهی رادیوی ژاپن آن روز اعلام کرد: «عملاً تمام موجودات زنده، انسان و حیوان، به طور کامل سوخته و مردهاند.» 5- در مورد ناکازاکی، هواپیماهای حامل بمبهای اتمی ایالات متحده در ساعت 10:53 صبح در آسمان کشور ژاپن دیده شدند اما از آنجایی که آنها تصور میکردند که هواپیماها تنها قصد شناسایی دارند هیچگونه اعلام خطری داده نشد. چند دقیقه بعد کاپیتان «کرمیت بی هان» خلبان بمب افکن «باکسکار»[4] پس از رؤیت هدف بمب اتمی،«مرد چاق» را که دارای 4/6 کیلوگرم پلوتونیوم 239 بود، بر فراز شهر رها کرد که پس از 46 ثانیه در ارتفاع 469 متری زمین منفجر شد. قدرت این بمب معادل 21 هزارتن «تی.ان.تی» بود. گرمایی که این بمب تولید کرد، 3900 درجهی سلسیوس تخمین زده شده و سرعت موج انفجار آن 1005 کیلومتر در ساعت بوده است. میزان تلفات از 40
هزار تا 75 هزار نفر برآورد شده است که تا پایان سال 1945 شاید به عدد 80 هزار نفر نیز رسیده باشد. شعاع تخریب کلی حدود یک الی دو کیلومتر بود که به دنبال آن آتش تا سه کیلومتر بخش شمالی شهر را در بر گرفت. تعداد نامعلومی از بازماندگان بد شانس بمباران هیروشیما به ناکازاکی عزیمت کرده بودند که طبیعتاً کشته شدند. ژاپنیها در گزارشهای خود شهر ناکازاکی را به قبرستانی تشبیه کرده بودند که سنگ قبرهای آن به شکل ایستاده نبودند. 6- برای درک بهتر عواقب بمبهای اتمی،بیماریها و تلفاتی که پس از گذشت هفتهها و حتی سالهای طولانی از خود بر جای میگذارد لازم است بدانیم که تشعشعات رادیواکتیو اینگونهبمبها مانع از ادامهی حیات موجودات زنده میشود. پرتو رادیواکتیو از پرتوهای آلفا، بتا، گاما و تابش نوترونی تشکیل شده است که نوع آلفای آن با وجود توان نفوذ اندک بسیار خطرناک است. پرتوی گاما قابلیّت عبور از دیوار و سنگ را نیز دارد. این پرتوها پس از برخورد با بدن انسان ساختمان سلولی را تحت تأثیر خود قرار داده و با تخریب (DNA) بدن انسان، انواع بیماریهای سرطانی، سندرمی و نقایص دیگر را بر جای میگذارند که به نسلهای آینده نیز منتقل میشود.
موادی که پس از گذشت یک دقیقه از انفجار بمبهای اتمی هیروشیما و ناکازاکی در هوا منتشر شدند شامل اشعههای گاما و نوترون بودند. گفته میشود بدن انسانها در طول یک سال تنها یک دهم از تشعشعات طبیعی را دریافت میکند و کسانی که در معرض دز کشندهای از این تشعشعات یعنی معادل 400 الی 700 قرار میگیرند شانسی برای زنده ماندن نخواهند داشت. در هیروشیما تا شعاع 925 متری انفجار، مقدار تشعشعات 700 و تا شعاع 1025 متری مقدار تشعشعات 400 بود. 20 درصد مرگ و میرها به خاطر تماس شدید با این تشعشعات بود. نقاطی که در معرض دز پایین و غیر کشندهای (5/0) از این تشعشعات قرار گرفتند در فاصلهی تقریباً 3/2 کیلومتری انفجار قرار داشتند. باقی افراد بلافاصله کشته شدند. 7- تشعشعات رادیواکتیو یک دقیقه پس از انفجار پخش و برای مدتها در زمین هیروشیما و ناکازاکی باقی ماند. در نتیجه برخورد اولیّهی تشعشعات با خاک و مصالح ساختمانی، رادیواکتیویته مواد تولید شده در نتیجهی شکافت هستهای و مواد بمبی شکافته نشده، نوترونها واکنشهای اتمی از خود نشان دادند که نتیجهی آن انتشار تشعشعات رادیواکتیو بود. هر شخصی که تا 100 ساعت پس از انفجار در فاصلهی یک
کیلومتری از مرکز آن واقع شود به شدت تحت تأثیر اشعههای گامای حاصله از تشعشعات قرار میگیرد بنابراین کسانی که در معرض اولیّهی تشعشعات قرار نگرفتهاند اما بعدها برای کمک رسانی و نجات خانوادههای خود به این شهر آمدند قربانیان بعدی انفجار بودند. «باران سیاه» تعبیری است که بازماندگان این فاجعهی انسانی به ذرات اتمی نسبت میدهند. پس از انفجار این ذرات که در هوا معلق بودند به شکل باران نقاط دور دست مرکز انفجار را آلوده کرده و قربانیان بسیاری را در ژاپن گرفتند. باران سیاه 20 دقیقه پس از انفجار بخش غربی شهر را آلوده کرد. پیامدهای ناگوار این بمباران دارای سه فاز بود. فاز نخست آن که به سرعت قربانیان خود را گرفت و فاز دوم نیز همانطور که توضیح داده شد به شکل باران سیاه و اثرات رادیواکتیو باقی ماندهی خود را نشان داد و اما فاز نهایی شامل تأثیراتی میباشد که بعدها خود را بروز داد. در این مرحله، تشعشعات حرارتی و آتش، زخمها و صدمات ناشی از انفجار و تأثیرات رادیواکتیویته از عوامل کلیدی هستند. این تأثیرات به دو بخش حاد و طولانی مدت تقسیم میشوند. بیماریهای حاد از زمان انفجار تا پایان دسامبر همان سال خود را نشان دادند. این
بیماریها شامل بیماریهای گوارشی (تهوع، استفراغ و اسهال)، عصبی (سردرد، هذیان گویی و بیخوابی)، فیزیکی (ضعف و کسالت)، خونریزیها (ترشحات خونی از رودهها، خون دماغ شدن، خونریزی لثه، خونریزی از ناحیهی تناسلی و خونریزی زیر جلدی) و برخی دیگر از بیماریهای ژنتیکی و ... بود. سرطان خون، آب مرواریدهای شدید و بیماریهایی از این قبیل در حدود سال 1947 بروز کرد. لوسمی نیز به خصوص بین سالهای 1950 تا 1960 به اوج خود رسید. تومورهای بدخیم همچون سرطان تیرویید، سینه و سرطان ریه حدوداً در سال 1960 بروز کرد. 8- برخی تحلیلگران غربی مدعیاند که آمریکا چارهای جز حملهی اتمی به ژاپن برای پایان جنگ جهانی را نداشته است، حال آنکه با توجه به اوضاع اقتصادی و موقعیّت بسیار بد ژاپن در اواخر جنگ جهانی دوم کاملاً مشخص بود که کم کم این کشور آمادهی تسلیم میشود. بیش از 60 شهر این کشور ویران شده بودند و جزایر آن تحت محاصرهی نیروی دریایی آمریکا قرار داشتند و شوروی نیز با حمله به نیروهای ژاپنی در منچوری وارد جنگ شده بود. حتی اگر بمباران هیروشیما با چنین نیّتی (پایان جنگ) انجام شده باشد، آمریکا اجازه نداد ژاپن به خود بیاید و تسلیم شود
و دیگر نیازی به سلاخی هزاران نفر دیگر در ناکازاکی نبود. تعداد شهروندان غیرنظامی از نظامیان در این دو شهر بیشتر بود. جان هزاران ژاپنی قربانی قدرت طلبی بین ایالات متحده و اتحادیّهی جماهیر شوروی شد. ساخت این دو بمب اتمی یک پروژهی دو میلیارد دلاری بود و باید اذعان داشت که این بمباران تا حدودی برای توجیه این هزینه بود. * پینوشتها: [1] کامیکازه در زبان ژاپنی به معنی «طوفان الهی» و به عملیاتهای انتحاری خلبانان ژاپنی گفته میشود که در آخرین سالهای جنگ جهانی دوم برضد کشتیهای نیروی دریایی آمریکا انجام میشد. در سال 1944 امپراطوری ژاپن با کمبود شدید خلبانان زبده و ماهر و نیز جنگندههای خارج از سرویس و قدیمی روبهرو بود که قادر به تعمیر آنها نبود. در این وضعیّت برای اولین بار پیشنهاد استفاده از جنگندهها به عنوان بمبهای پرنده، ارایه گردید. آدمیرال «تاکیجیرو اونیشی» مشهور به پدر کامیکازه در اکتبر سال 1944 مبتکر این ایده بود. 3312 نفر از خلبان ژاپنی تا پایان جنگ در سری عملیاتهای انتحاری کامیکازه در این عملیاتها شرکت کرده و کشته شدند. [2]ـ Kokura [3]ـ Shima [4]ـ Bockscar (*) محمد جعفری؛ پژوهشگر/انتهای متن/