اخبار آرشیوی
پایگاه "برهان" در یادداشتی با اشاره به اعتراضات مردمی جنبش "فتح والاستریت" نوشت؛ ساختار سیاسی غرب فاسد شده است و در برابر نیازهای شهروندان خود پاسخگو نیست
سید عبدالمجید زواری/ به راستی ابعاد و ماهیت جنبش «وال استریت» چیست؟ آیا میتوان آن را در امتداد موج بیداری اسلامی و فروپاشی حکومتهای وابسته قرار داد؟ آیا دموکراسی آمریکایی به خواستهی اکثریت تن خواهد داد؟ چشم انداز پیش روی این جنبش چیست؟ و ...؟ این جستار در صدد است به این پرسشها پاسخ دهد. ابعاد و ماهیت بحران شاید تا پیش از بحرانهای مالی اخیر، کمتر کسی پیشبینی میکرد که شهروندان آمریکا به عنوان بزرگترین مدعی دموکراسی در جهان، برای رسیدن به مطالبات خود چارهای جز اعتراض نیابند. با این حال تحت تأثیر شرایط بد اقتصادی، به تدریج مردم آمریکا دریافتند که نه تنها خودشان بلکه فرزندانشان نیز از پیامدهای سیاستهای ناکارآمد دولت مردان خود در امان نیستند. همین مسأله و ادامهی بحران اقتصادی موجب گردید در نهایت با تجمع گروهی از فعالان سیاسی در برابر ساختمان بورس وال استریت، جنبشی موسوم به «وال استریت را اشغال کنید»، شکل گیرد که با پیوستن دیگر گروههای مردمی به سرعت ابعاد آن گسترش یافت. این تجمع که از 17 سپتامبر با تجمع حدود 2 هزار نفر در میدان لیبرتی (آزادی) آغاز شده در حالی وارد دومین ماه خود میشود که پس از واقعهی
یازده سپتامبر و فروپاشی برجهای دوقلوی مرکز تجارت جهانی، بورس وال استریت به نماد اقتصاد آمریکا و جهان بدل شده است. معترضان که شاید بتوان جنبش آنها را در ادامهی شکلگیری جنبش «تی پارتی» در سال 2009م. تلقی کرد، بحران مالی اخیر را نتیجهی سیاستهای یک جانبهی دولت مردان در تأمین منافع سرمایهداران میدانند و انتخاب وال استریت به عنوان نماد اقتصاد سرمایهداری نیز به همین منظور صورت گرفته است. در حقیقت این اقدام مردم ناشی از خشم آنها نسبت به نابرابری فزآیندهی درآمد و ثروت است. آنها وضعیت فعلی را به شدت ناعادلانه و نامناسب میدانند و معتقدند در شرایط فعلی، 99 درصد جامعه به پای زیاده خواهی و فساد کمتر از یک درصد سرمایهدار که مالک بانکهای بزرگ و شرکتهای چند ملیتی هستند، قربانی میشوند. تحت چنین شرایطی به سرعت دیگر گروههای مردمی همچون اتحادیههای کارگری، دانشجویی، طرفداران محیط زیست، معلمان، دانش آموزان، اساتید دانشگاه، هنرمندان و حتی افراد سالخورده صرف نظر از نژاد و قومیت، تحصیلات و طبقهی اجتماعی خود به این جنبش پیوستند و با الگوگیری از قیامهای عربی، با تحصن در نزدیکی بورس وال استریت و برپا کردن
چادرهای خود، به نظام حاکم اعتراض کردند. با این حال بر خلاف ژستهای بشردوستانهی دولتمردان آمریکایی، این اعتراضها خیلی زود با دخالت پلیس به خشونت کشیده شد و نیروهای امنیتی درصدد سرکوب شدید معترضان برآمدند. دلایل زیادی برای شکلگیری جنبش وال استریت ذکر شده است. برخی آن را طرح داخلی دولت آمریکا برای باز مهندسی حکومت میدانند، گروهی آن را نقشهی دموکراتها برای مقابله با جنبش موسوم به تی پارتی و پیروزی در انتخابات سال آینده قلمداد مینمایند و گروهی نیز فراتر از اینها این جنبش را فریاد اعتراض ملت آمریکا برای بازگرداندن ارزشهای دموکراتیک و عدالت به این کشور میدانند. جنبشی بر آمده از تودهی مردم به رغم وجود شایعههای بسیار مبنی بر طراحی جنبش وال استریت توسط دموکراتها، این جنبش بر خلاف جنبش تی پارتی که مورد حمایت جمهوری خواهان بود، هر دو حزب سیاسی آمریکا را مورد هدف قرار داده است. جمهوری خواهان پس از پیروزی «اوباما» با حمایت از ایدهی تی پارتی یا همان جنبش چای، قصد داشتند از آن برای برنده شدن در انتخابات 2012م. استفاده نمایند، اما به رغم همه انتظار آنها، تناقضها و مشکلات جامعهی آمریکایی فضای جدیدی را در
عرصهی سیاسی این کشور پدید آورده است که تحت تأثیر آن، هر دو حزب حاکم مورد حمله قرار گرفته است. در حقیقت جنبش وال استریت وضعیت سنتی گذشتهی آمریکا را به چالش کشیده و اعتراضی است به استیلای طبقهی حاکم قدرت بر اقتصاد، سیاست و فرهنگ آمریکا؛ این رویداد که عمدتاً ریشه در نابرابری فزآینده و سرخوردگی از وضعیت بد اقتصادی دارد، وضعیت نظام حاکم آمریکا را به چالش کشیده و درصدد است فضای جدیدی فراتر از سلطهی دو حزب حاکم ایجاد کند. معترضان این سؤال را مطرح میکنند: «چرا مادامی که مردم به دلیل جاه طلبیهای صاحبان ثروت و قدرت، به شدت با بیسابقهترین بحران اقتصادی تاریخ آمریکا دست به گریبان هستند، دولت به جای توجه به تودهی مردم، مبالغ هنگفتی را تحت عنوان بستههای نجات به سرمایهداران اختصاص میدهد.» فقر و شکاف طبقاتی مردم میگویند چرا وقتی تودهی مردم به شدت با تبعات بیکاری بالا و افزایش هزینهها دست به گریبان هستند، ملاکان، بانکداران و مدیران همچنان درآمد و حقوق و مزایای بالایی دارند. آنها خواهان وضع قوانین و مقررات بهتر در بخش مالی و اخذ مالیات بیشتر از این گروهها هستند. «پاتریک برونر»، سخنگوی معترضان معتقد است
دموکراسی واقعی به دلیل نابرابری ثروت، به سرقت رفته است و اقلیت ثروتمند سلطهی خود را به عموم جامعه تحمیل میکنند. در حقیقت فقر و شکاف طبقاتی مهمترین انگیزهی مردم برای اعتراض به نظام حاکم است. پیوستگی مراکز مالی و سیاسی از دیگر مواردی است که مردم بدان معترضاند. اصلاحات در سیستمهای سیاسی و مالی «چامسکی» در این باره میگوید: «اگر بخواهید رییس کمیتهای در پارلمان یا کنگره و سنا شوید، باید پول پرداخت کنید، این پول از همان مؤسسههای مالی به دست میآید. بنابراین این روش سبب افزایش نفوذ مؤسسههای مالی شده است. برای مثال پیشبینی میشود هزینهی انتخاباتی هر نامزد در انتخابات سال 2012م. فراتر از یک میلیارد دلار باشد که این مبلغ از سوی مؤسسههای مالی تأمین خواهد شد. تلاش برای اصلاحات در سیستمهای سیاسی و مالی از دیگر خواستههای جنبش موسوم به اشغال وال استریت است که مراکز مالی را به عنوان بازوان سرمایهداری و عامل بدبختی خود میدانند.» «دان دی بار» یک فعال ضد جنگ در این باره معتقد است: «ساختار سیاسی غرب فاسد شده و در برابر نیازهای شهروندان خود پاسخگو نیست.» چامسکی نیز در این باره معتقد است نارضایتی دو سوم مردم
آمریکا از کنگره، نشانهی این است که سیستم درست عمل نمیکند و این حس وجود دارد که کنگره، رییس جمهور و دیگر سازمانهای مالی و اقتصادی به صورت اشتباه و نادرست عمل میکنند. در مجموع برآیند این مسایل موجب بیاعتمادی جامعهی آمریکایی به نظام حاکم شده است و این حس به سرعت در حال گسترش است که سرمایهداری اساساً نظامی مخالف دموکراسی و بر پایهی استثمار بوده و کسانی که قدرت را در دست دارند در معنای بنیادی خود انگل هستند. معترضان به نظام سرمایهداری خواهان جامعهای نوین بر پایهی توازن قدرت و باز پس گیری ابزار قدرت از سرمایهداران و کنار گذاشتن تروریستهای بانکی از سیستم تقسیم ثروت جهان هستند. تحت چنین نگرشی با گسترش ابعاد اعتراضهای مردمی، مقامهای آمریکایی به شدت نگران این موضوع هستند که پیامدهای جنبش وال استریت جامعهی آمریکایی را دستخوش بحرانی عمیق نماید. همین امر موجب شده برخی کارشناسان با تأیید پیامدهای شگرف این جنبش بر آیندهی سیاسی آمریکا، این موضوع را به نوعی بن بست نظام سرمایهداری و آغاز روند اضمحلال آن بدانند. فروپاشی از درون فروپاشی و پایان امپراطوری آمریکایی موضوعی است که از سالها قبل مورد توجه
نظریهپردازان جهان بوده است و نظریههای مختلفی در مورد چگونگی و زمان این رویداد عظیم ذکر شده است. اغلب نظریهپردازان این رویداد را حتمی و غیر قابل انکار دانسته و هر یک زمانی را برای پایان قرن آمریکایی پیشبینی کردهاند. بر اساس این پیشبینیها که مبتنی بر چرخهی صعود و نزول تمدنها ارایه شده است، با یک سیر مرگ تدریجی، احتمالاً در سالهای 2040 تا 2050 میلادی شاهد افول امپراطوری آمریکا به عنوان یک قدرت جهانی خواهیم بود. با این حال به رغم این پیشبینیها، شواهد موجود حاکی از آن است که خیلی زودتر از آن سالها، باید منتظر این رویداد عظیم باشیم. دلایل زیادی برای طرح این ادعا وجود دارد که مهمترین آنها را میتوان به افزایش شکاف طبقاتی از یکسو و رشد پایین اقتصاد آمریکا از سوی دیگر تعمیم داد. بر اساس آمارهای ارایه شده از سوی مراکز آمریکایی، بیش از 90 درصد ثروت آمریکا در اختیار کمتر از یک درصد جامعه قرار دارد و در حالی که طبقات متوسط و پایین جامعه تحت تأثیر تبعات بحران اقتصادی با کاهش درآمد و بیکاری فزآینده دست به گریبان بودهاند طبقهی ثروتمند، درآمدها و ثروت خود را افزایش داده است. این موضوع که از سوی مراکز دولتی
همچون مؤسسهی سیاست اقتصادی (EPI) هم تأیید میشود، در نهایت کاهش انسجام اجتماعی و شکلگیری عقدههای روانی در افراد و طبقات فرو دست را در پی خواهد داشت. مردم به تجمع ثروت در دست گروهی خاص معترضاند و خوهان اصلاح این نظام اقتصادی هستند که با توجه به ماهیت سرمایهداری اقتصاد آمریکا، جز با فروپاشی ساختار کنونی آمریکا میسر نیست. از سوی دیگر با توجه به ضعف اقتصادی آمریکا و کاهش قدرت خرید، شهروندان از خریدهای غیر ضروری خود به شدت اجتناب کرده و با توجه به وابستگی صنایع آمریکا به افزایش سطح مصرف، در نهایت این موضوع نیز موجب رکود اقتصادی و پایین آمدن رشد اقتصادی آمریکا شده است. در نتیجهی چنین شرایطی، بدهیهای ایالات متحده با یک افزایش بیسابقه به بیش از 5/14 تریلیون دلار، یعنی 60 درصد تولید ناخالص ملی رسیده است که این حجم بدهی از مجموع بدهیهای کل کشورهای جهان بیشتر است. افزایش میل به تجزیه طلبی افزایش میل به تجزیه طلبی از دیگر چالشهایی است که تحت تأثیر بحران اقتصادی، پیش روی دولتمردان ایالات متحده قرار گرفته است و کارشناسان رکود اقتصادی، بزرگ شدن دولت و افزایش سرسام آور هزینههای دولت فدرال را از مهمترین دلایل
گسترش آن میدانند. شهروندان آمریکایی معتقدند مالیاتهای آنها به جای مقابله با پیامدهای ناگوار بحران اقتصادی و ایجاد شغل برای میلیونها آمریکایی بیکار، صرف جنگطلبیهای دولتمردان و سوداگران اسلحه میشود. تحت چنین نگرشی میل به استقلال از دولت فدرال در ایالتهای مختلف به شدت افزایش یافته و قوانین فدرال تا حدود زیادی اعتبار خود را از دست دادهاند. در شرایط فعلی دست کم در 10 ایالت آمریکا از جمله ورمونت، هاوایی، آلاسکا، تگزاس و پورتوریکو جریانهای تجزیه طلب به شدت فعال هستند. برای مثال «توماس نیلور» استاد بازنشستهی اقتصاد و رهبر جنبش جمهوری ورمونت با اشاره به اعتراضهای اخیر در وال استریت، حکومت آمریکا را شیطان بزرگ خطاب کرد. به اعتقاد وی، بر خلاف باور عموم، نیویورک بزرگترین شهر جهان انسانها نیست بلکه وال استریت خانهی شیطان بزرگ است. نیلور با اشاره به سلطهی وال استریت و شرکتهای بزرگ بر دولت آمریکا، تصریح کرد: «این امپراطوری رو به افول است و در جنبش وال استریت میتوان بسیاری از خواستهای مردم از جمله اعتراض به سرکوب آزادیهای مدنی، طمع ورزی شرکتهای بزرگ و تسلط اقلیت قدرتمند بر اکثریت را مطالبه کرد.» شکست
سیاستهای آمریکا در عراق و خاورمیانه شکست سیاستهای آمریکا در عراق و خاورمیانه از دیگر عواملی است که در فروپاشی ایالات متحده نقش کلیدی خواهد داشت. دولتمردان ایالات متحده، عراق را کلید سلطه بر خاورمیانه میدانستند و با شکست کاخ سفید در عراق، ایالات متحده به فاصلهی کوتاهی، پس از افغانستان دومین شکست خود در منطقه را تجربه کرد. این موضوع به همراه ناکامی در طرح خاورمیانهی بزرگ و مذاکرههای صلح، کاخ سفید را با چنان چالشی مواجه کرد که بسیاری از کارشناسان از آغاز افول هژمونی ایالات متحده خبر دادند. در ادامه نیز موج بیداری اسلامی و دومینوی سرنگونی متحدان غرب در منطقه، میخ نهایی را بر تابوت رویاهای کاخ سفید کوبید. در حقیقت تمام تلاش آمریکا از هجمهی سخت افزاری و نرم افزاری به منطقه، تغییر فرهنگ سیاسی و حاکم کردن لیبرال دموکراسی بود که با وقوع انقلابهای عربی و اشتیاق مردم برای استقرار ارزشهای اسلامی، پوچ بودن این توهم نیز آشکار گردید. انحطاط فرهنگی و گسترش فساد از دیگر مسایلی که در زمینهی اضمحلال ایالات متحده مطرح میشود، مسألهی انحطاط فرهنگی و گسترش فساد است که جامعهی آمریکا را دستخوش بحرانهای عمیقی کرده
است. در شرایط فعلی سلطهی فرهنگ مصرفی بر جامعهی آمریکایی، مردم این کشور را آن چنان دچار پوچگرایی کرده است که توان شناخت واقعیت از خیال را از دست دادهاند. این موضوع به همراه فروپاشی ارزشهای اخلاقی، در نهایت گسترش فساد و متلاشی شدن زیرساختهای انسانی را در پی داشته است. بر اساس آمار منابع رسمی آمریکا و همچنین گزارش مجلهی «تایمز» (5 آگوست 2011م.)، بیش از 46 درصد کودکان متولد شده، از راهی غیر از ازدواج و روابط رسمی حاصل شدهاند. گزارشهای دیگر نیز با تأیید این آمارها از وضعیت اسفناک دبیرستانهای آمریکا خبر میدهد که درصد بالایی از دختران 15 تا 19 ساله با بارداریهای ناخواسته و پیامدهای روابط نامشروع دست به گریبان هستند. فروپاشی، حتمی است برآیند موارد یاد شده این چنین مینماید که اضمحلال جامعهی آمریکا حتمی و بسیار زودتر از همهی پیشبینیها به وقوع خواهد پیوست. سالها پیش «الکساندر فریزر تایتلر» مورخ اسکاتلندی قرن هجدهم، گفته بود: «عمر متوسط بزرگترین تمدنهای جهان بیش از 200 سال نیست.» به اعتقاد این مورخ، تمدنها ابتدا از بندگی به ایمان، سپس به شجاعت فراوان، آزادی، خودخواهی، خشنودی از خود، بیعاطفگی و
وابستگی میرسند و در نهایت نیز مجدد به بندگی و اسارت باز میگردند. بر اساس شواهد موجود، بعید به نظر میرسد آمریکا و جوامع غربی در این چرخه، استثنا باشند. هنگامی که یک جامعه به موفقیت میرسد، خودخواهی، اعتماد به نفس بیش از حد و فساد از جمله ابعاد منفی هستند که در این جامعه شکل میگیرد. پس از آن جامعه به افراط، جنگهای پرهزینه و افزایش تنشها و بیعدالتیهای اجتماعی روی میآورد و در نهایت نیز جامعه وارد یک رکود عمیق میشود و بدین ترتیب موفقیت به بدترین دشمن آنها بدل میشود.(*) پینوشتها: 1. http://occupywallst.org/ 2. http://en.wikipedia.org/wiki/Occupy_Wall_Street 3. Wall Street protest's long historical roots, October 11, 2011, .cnn.com 4. Wall Street links launch of Tea Party, www.ocregister.com 5. The Planned Collapse Of USA, www.rense.com 6. USA Sick and Ready to Collapse for Three Reasons, english.pravda.ru 7. Russian Scholar Says U.S. Will Collapse Next Year, www.foxnews.com 8. USA's Future Economic Collapse, www.freedomyou.com 9. The U.S. Economic Collapse Top 20 Countdown,
www.theeconomiccollapseblog.com 10. خروش 99 درصدی!، www.borhan.ir 11. 20 دلیل برای فروپاشی آمریکا، www.borhan.ir 12. 7 دلیل برای فروپاشی آمریکا، www.fardanews.com 13. گسترش جنبش وال استریت لرزه بر اندام کاخسفید نشینان انداخته است، www.yjc.ir * سید عبدالمجید زواری؛ کارشناس مسایل بین الملل/ انتهای متن/