اخبار آرشیوی
پایگاه "برهان" در یادداشتی با اشاره به تبادل اسرای فلسطینی با گلعاد شالیت نوشت؛ اگر جان شالیت برای رژیم صهیونیستی اهمیت داشت، این رژیم گفتگو با مقاومت را پنج سال به تأخیر نمیانداخت
احمد ربیعیفر/ در روز سه شنبه 18 اکتبر 2011م (26 مهر 1390ش) رخدادی به وقوع پیوست که پرده از حقایقی انکار ناشدنی برداشت و اذهان مردم جهان بهویژه مسلمانان را به خود مشغول ساخت. واقعهای که با در نظر گرفتن ابعاد گسترده و زوایای مختلف آن، به وضوح میتوان به جایگاه و وضعیت حال حاضر رژیم صهیونیستی و همفکران و حامیان این رژیم در منطقه پی برد و تا حدودی میتوان آیندهی این رژیم را در منطقه پیش بینی نمود. در این روز، رژیم صهیونیستی که خود را قدرتمندترین نظام و نمایندهی ابرقدرتهای غربی در منطقه نامیده بود، مجبور گردید برای آزاد کردن یک سرباز خود از دست رزمندگان مقاومت فلسطین، 1027 اسیر فلسطینی را آزاد کند؛ آزادگانی که حتی برخی از آنان در دادگاههای رژیم صهیونیستی محکوم به حبس ابد شده بودند. البته عدهای نیز سعی کردند تا با تحلیلهایی مزوّرانه و ناشی از عجز، این شکست اسراییل را کوچک جلوه دهند اما این شکست آن چنان بزرگ و سخت بود که اگر همزمانی آن با اخبار مهم بیداری اسلامی و بحران در غرب همراه نبود به طور قطع تا مدتی طولانی تمام رسانهها، متفکرین و سیاستمداران جهان را درگیر خود میساخت زیرا این تبادل نتیجهی حداقل
پنج سال مبارزهی رژیم صهیونیستی برای آزادی این اسیر بود که محاصرهی غزه و جنگ 22 روزه نیز از ابعاد این مبارزه محسوب میشوند. نحوهی اسارت «شالیت» در تاریخ 9 ژوییه 2006م. قایقهای جنگی رژیم صهیونیستی خانوادهی «هدی غالیه» را در ساحل دریای شهرک بیت لاهیا در شمال نوار غزه هدف گلولهباران قرار داده بودند. پس از این جنایات رسانهها عکس هدی غالیه را منتشر کردند که بر سر پیکر خانوادهی خود ناله و زاری میکرد. با انتشار این تصاویر گروهی از جوانان فلسطینی بامداد روز 25 ژوییهی 2006م. در عملیات «توهم بر باد رفته» یک پایگاه ارتش رژیم صهیونیستی در مرزهای شرق شهر رفح واقع در جنوب نوار غزه را هدف قرار دادند. رزمندگان مقاومت فلسطین در این عملیات توانستند «گلعاد شالیت»، سرباز اسراییلی را در حالی که در داخل تانک سرگرم شلیک گلولههای کشنده به سمت کودکان و کشاورزان فلسطینی در غزه بود، به اسارت بگیرند. پس از این که «شالیت» توسط مقاومت به اسارت درآمد دستگاههای امنیتی رژیم اسراییلی نقشههای زیادی را برای کسب اطلاع از مخفیگاه سرباز اسیر خود طراحی کردند اما مقاومت با تمام این دسیسهها از جمله حملهی وحشیانهی رژیم اشغالگر قدس به
نوار غزه در سال 2008م. مبارزه کرد و در این 5 سال نگذاشت خبری از شالیت در اختیار اسراییلیها قرار بگیرد.[2] البته به گفتهی پژوهشگر مصری «عبدالحلیم قندیل»، این عملیات، نخستین عملیات از نوع خود نبود بلکه پیش از نیز نیروهای فلسطینی سربازانی را از نیروهای اسراییلی به اسارت گرفته بودند اما هر بار اسراییل توانسته بود اسرای خود را از بند مقاومت آزاد سازد. اما این اتفاق در رابطه با شالیت رخ نداد در حالیکه دستگیری شالیت در غزه ـ سرزمینی بالغ بر 365کیلومتر ـ صورت گرفت و رژیم صهیونیستی تمام توان اطلاعاتی و نظامیاش را برای آزادی شالیت به خدمت گرفت و حتی «زیپی لیونی» و «بنیامین نتانیاهو» قول آزادی او را دادند اما با این همه طی پنج سال مبارزهی نظامی و اطلاعاتی، رژیم صهیونیستی نتوانست به آرزوی خود یعنی آزادی شالیت دست یابد.[3] با این تفصیل به خوبی روشن میشود که چگونه اسراییل به آزادی 1027 اسیر فلسطینی در مقابل تنها یک اسیر اسراییلی تن میدهد. «سید مرتضی نعمت زاده»، رایزن اسبق فرهنگی ایران در سوریه و سردبیر خبرگزاری تقریب، نیز در پاسخ به این سؤال که چرا یک اسیر اسراییلی در برابر 1027 آزادهی فلسطینی مبادله میشود ابتدا
اظهار میدارد که: «تلاشهای زیادی از سوی طرف اسراییلی صورت گرفت تا از راههای مختلف شالیت آزاد شود. حملات پراکنده، جنگ 22 روزه و همچنین ادامهی محاصره غزه از ترفندهایی بود که اسراییل در این راه به کار برد. اسراییل حتی پس از پذیرش مبادله، تصمیم داشت تا اسرای آزاد شده را به خارج از فلسطین تبعید کند، اما این امر با مقاومت حماس محقق نشد. همچنین اسراییل حاضر نبود فلسطینیان اراضی 1948 که دارای تابعیت اسراییلی هستند را در طرح آزادسازی قرار دهد و مدعی بود که این اسرا، شهروندان اسراییلی هستند و کسی نباید دربارهی آنها تصمیم بگیرد، اما پافشاری و ایستادگی فلسطینیان باعث شد که اسراییل این مسأله را بپذیرد. اسراییل در خصوص افرادی که از قدس دستگیر شده بودند نیز مقاومت میکرد. علاوه بر این تلاش میکرد که از آزاد کردن زندانیانی با احکام حبس طولانی مدت و یا ابد سر باز بزند، اما فلسطینیان باز هم این مسأله را بر اسراییل تحمیل کردند که این خود پیروزی بزرگی است.» وی سپس مهمترین مسایلی را که در این زمینه دخیل بودهاند بدین ترتیب بیان میکند: «اول این که انقلابهای عربی معادلهی قدرت در منطقه را به نفع فلسطینیان تقویت کرده و
دوم این که آشتی ملی میان فلسطینیان (فتح و حماس) گام مهمی بود که به تحقق این هدف کمک کرد. هر چند این آشتی هنوز نهادینه و کامل نشده اما به هر حال اتفاق نظر در این زمینه نقش مهمی در آزادی فلسطینیها داشت.»[4] البته نباید نادیده گرفت که 1027 اسیر از تعداد 8000 اسیر فلسطینی که در زندانهای اسراییل به سر میبرند تنها یک هشتم را در برمیگیرد در حالی که آزادی یک اسیر اسراییلی به معنای آزادی تمام اسرای اسراییلی در بند فلسطین است زیرا این اسیر، تنها اسیری است که در بند نیروهای مقاومت فلسطین است، از طرفی باقی ماندن شالیت در دست مقاومت فلسطین پس از پنج سال، شکست بزرگی برای اسراییل به حساب میآمد شکستی که با گذشت زمان، سختتر و سنگینتر میشد و هزینههای فراوانی را بر رژیم اسراییل تحمیل میکرد تا جاییکه حتی فشارهایی را از داخل رژیم صهیونیستی نیز متوجه دولتمردان این رژیم کرده بود. در اکتبر سال 2009م. گردانهای «عزالدین قسام» به ابتکار جالبی دست زدند که باعث بروز اعتراضهایی درون اسراییل برضد ناتوانی حکومت نتانیاهو شد. مقاومت فلسطین، در این زمان برای نخستین بار نواری ویدئویی از شالیت منتشر کردند که در آن شالیت در حالی که
لباسی نظامی به تن داشت روزنامهی «فلسطین» به تاریخ 14 سپتامبر 2009م. را مطالعه میکرد، وی در این نوار ویدئویی بنیامین نتانیاهو را مورد خطاب قرار داد و از او خواست تا شروط حماس برای آزادی او را قبل از این که فرصت از دست برود، بپذیرد که یکی از آن شروط آزادی 1000 اسیر فلسطینی بود. انتشار این نوار ویدئویی باعث تشکیل جنبشی در اسراییل گردید که به جنبش تلاش برای آزادی شالیت مشهور گشت. این جنبش در مکانها و زمانهای مختلفی در سرزمینهای اشغالی، تحصنهایی اعتراضی را ترتیب داد[5] یکی از این اعتراضها در ماه گذشته رخ داد که طی آن هزاران شهروند اسراییلی معترض به وضعیت اقتصادی بههمراه «نوام شالیت»، پدر «گلعاد شالیت»، بیست و پنجمین سالروز تولد شالیت را جشن گرفتند و خواستار آزادی و نجات جان وی شدند.[6] در واقع میتوان گفت که شالیت تنها یک سرباز اسراییلی در بند فلسطین نبود بلکه شالیت پس از گذشت پنج سال به عنوان آبروی از دست رفتهی اسراییل در دست رزمندگان فلسطینی به حساب میآمد. از طرفی گلعاد شالیت مهرهای بود از ارتش مجهز اسراییل با پشتوانهی آمریکا و غرب که بعد از استقامت نیروهای مبارز فلسطینی در برابر تمام قدرت رژیم
صهیونیستی، به مُهر ننگی بر پیشانی اسراییل مبدل شده بود که فشارهای داخلی و خارجی را برای این رژیم در پی داشت و از جانبی دیگر تنها امید اسراییل برای ایجاد فشار بر حماس، حکومت مبارک در مصر بود که این برگ برنده نیز پیش چشمان بهت زدهی صهیونیستها به خاکستر مبدّل گشت و غبار نا امیدی را بر چهرهی دولتمردان اسراییلی و غربی نشاند. سقوط مبارک، موج نفرت از اسراییل را در مصر به همراه داشت و این امر، زنگ خطری برای اسراییل بود، بدین معنا که اگر با شرایط کنونی اقدام به پذیرش شروط مقاومت فلسطینی و آزاد سازی شالیت نکند به طور حتم در آینده مجبور خواهد بود برای رسیدن به هدف خود یعنی آزادی شالیت، بهای سنگینتری را بپردازد زیرا با خیزش جنبشهای مردمی منطقه هر روز بر انزوای اسراییل در منطقه افزوده میشد و حال با این تفصیل، جا دارد که سؤال اول را به گونهای دیگر مطرح کنیم، یعنی باید گفت چرا تنها 1027 اسیر فلسطینی در برابر آزادی شالیت؟ اگر مقاومت فلسطینی بیشتر صبر میکرد شاید حتی میتوانست در برابر آزادی تمام اسیران فلسطینی، شالیت را که آبروی ریخته شدهی اسراییل محسوب میشد به این رژیم تحویل دهد. البته در میان کسانی که به تحلیل
ابعاد این مسأله پرداختند عدهای نیز علت این تبادل نابرابر را اهمیتی دانستهاند که اسراییل برای جان شهروندانش قایل است اما بی اساس بودن این تحلیل به وضوح آشکار است چراکه اگر جان شالیت برای اسراییل اهمیتی داشت، این رژیم، گفتوگو با مقاومت را پنج سال به تأخیر نمیانداخت. این رژیم، با حمله به غزه و ترور رهبران مقاومت عملاً اثبات کرد که جان شالیت و سایر شهروندان اسراییلی در میان سردمداران صهیونیست، از هیچ ارزشی برخوردار نیست. مشخص است که جان شهروندان و سربازان اسراییلی برای این رژیم اهمیت دارد اما این اهمیت ناشی از حس انسان دوستی نیست بلکه دولتمردان صهیونیست ناچار بودند که برای نجات جان شالیت هر هزینهای را بپردازند زیرا در سالهای اخیر ارتش این رژیم با نا امیدی و افسردگی سربازان و نیروهای خویش مواجه شده است و پس از شکستها و تلفات پی در پی در جنگهای 33روزهی لبنان و 22 روزهی غزه دیگر امید و انگیزهای برای نیروهای صهیونیستی باقی نمانده است از طرفی اعتراضهای مردمی شهروندان اسراییلی برای نجات جان شالیت، اهمیت این مسأله را برای دولتمردان اسراییل مضاعف ساخته بود تا جاییکه آنان را به پذیرش شروط مقاومت وادار
ساخت که در نتیجه این تبادل خشم افراطیون صهیونیست را در پی داشت و همین امر نیز گواه دیگری بر پیروزی مقاومت در این عرصه به حساب میآید. یکی از مهمترین دست آوردهای که در جریان این مبادله نصیب فلسطینیان شد اثبات این امر بود که این مذاکره نیست که راه را باز میکند، بلکه تا زمانی که فلسطینیان قدرتمند نباشند و مقاومت نداشته باشند، حتی مذاکره نیز کاری را از پیش نمیبرد. تحلیلگران مصری نیز در گفتوگو با خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران بر این امر تأکید کردند و مقاومت را تنها راه مؤثر در تعامل با رژیم صهیونیستی دانستند.[7] سؤال دیگری که در مورد این واقعه به ذهن برخی خطور میکند این است که چرا در تبادل اسرا میان لبنان و اسراییل و همچنین میان فلسطین و اسراییل همیشه کشور آلمان نقش میانجی را ایفا میکند؟ این مسأله ناشی از اعتمادی است که آلمان طی سالهای اخیر در میان کشورها بهویژه کشورهای عربی کسب کرده است از این رو هر دو طرف متخاصم آلمان را در چنین مسایلی مورد اعتماد خویش میدانند. دکتر «نسیم الخورى» مرد علمى سال 2007م. آلمان و مدیر مسؤول سابق مجلهی المستقبل در یادداشتی برای سایت دیپلماسی ایرانی در این باره مینویسد:
«آلمان بر عکس بسیاری از کشورها تنها کشوری است که در برقراری رابطه با کشورهای منطقه از اسراییل گرفته تا دیگر کشورها چه در زمان جنگ و چه در زمان صلح بدون محدودیت رابطه برقرار کرده و حزب الله را به تنهایی یک کشور تصور کرده است. حزب الله با آلمان به مثابه کشوری برخورد کرده که در روابط کشورهای اروپایی مدیترانهای بیشترین صلاحیت را برای برقراری رابطه با آن داشته و پذیرفته آن کشور را به عنوان واسط خود با اسراییل قرار دهد. گرچه در همین نوع رابطه نیز ملاحظاتی را رعایت کرده است.» تمدن جهانی و فراتر از مرزهای خودی، این امکان را به آلمان داد که با استفاده از پشتوانهی فکری و فلسفی خود درهای بسته شده به روی خود را بر خلاف دیگر کشورهای اروپایی بگشاید و از لاک تحمیلی که آمریکا پس از پایان جنگ جهانی دوم بر آن پوشانده بود، خارج شود و حرکتی تازه و مبتکرانه در خاورمیانه انجام دهد.[8] به گزارش خبرگزاری قدس، اولین تبادل اسرا، در تاریخ 16 ژوییهی 1968م. و پس از آن که اعضای سازمان آزادی بخش فلسطین (ساف) یکی از هواپیماهای اسراییلی حامل 112 مسافر را ربودند، انجام گرفت که بر اساس آن سازمان ساف با نظارت صلیب سرخ 20 نفر از اسرای
فلسطینی را در ازای تعداد مسافران ربوده شده مبادله کرد. دومین تبادل اسرا در سال 1971م. و بین سازمان ساف و مقامهای اسراییلی انجام گرفت که بر اساس آن، دو فلسطینی از جمله «محمود حجاز» رهبر انقلاب فلسطین، در ازای یک نظامی ربوده شدهی اسراییلی آزاد شدند. بیشترین تبادل اسرا در سال 1982م. و بین جنبش فتح و مقامهای اسراییلی انجام گرفت که در آن زمان جنبش فتح، 4600 اسیر فلسطینی را با شش نظامی ربوده شده توسط اعضای این سازمان، مبادله کرد. جبههی خلق برای آزادی فلسطین نیز در این سال موفق شد دو نظامی اسراییلی دیگر را به اسارت گیرد که سه سال بعد (1985) این جنبش به رهبری «احمد جبرییل» و با نظارت صلیب سرخ توانست 1150 زندانی فلسطینی را در قبال آزادی دو نظامی اسراییلی ربوده شده، آزاد کند.[9] نگاهی به وضعیت آزادگان فلسیطینی در زندانهای اسراییل اکنون و پس از این مبادله، به گفتهی وزارت اسرا در دولت قانونی فلسطین (حماس)، همچنان بیش از 5300 اسیر فلسطینی با شرایطی دشوار در زندانهای رژیم صهیونیستی بهسر میبرند که در میان آنان 22 تن از نمایندگان مجلس قانونگذاری فلسطین که همگی از اعضای حماس هستند و 280 کودک کم سن و سال فلسطینی
نیز وجود دارند.[10] اوضاع آزادگان فلسطینی در زندانهای اسراییل بسیار اسفبار است و بنا به گزارشاتی که فلسطینیان آزاد شده از اوضاع این زندانها ارایه کردهاند بدترین شکنجهها و آزارهای جسمی و روحی بر زندانیان فلسطینی تحمیل میشود. «نعمت الحلو» یکی از دختران مبارز فلسطینی از جبههی مردمی آزادی فلسطین است که در یک درگیری با نظامیان صهیونیست در حالی که دست و صورت وی به شدت مجروح شده بود دستگیر میشود. پزشکان اسراییلی بهدلیل این جراحات، دست وی را قطع کردند و در حالی که میتوانستند چشم او را مداوا کنند اما با اهمال در معالجهی چشمش، او بینایی یکی از چشمانش را از دست داد در حالی که وقتی پدر وی از صلیب سرخ خواست تا با هزینهای که او میپردازد دخترش را معالجه کنند، با مخالفت شدید صهیونیستها مواجه شد. قبل از انتقال او به زندان، موهایش را تراشیدند و چهار عدد از دندانهایش را نیز کشیدند و هنگامی که در زندان از شدت درد صدای ناله او بلند میشد او را به اتقاق بازجویی میبردند و از او میخواستند که بگوید مواد منفجرهای را که حمل میکرده از چه کسی گرفته است تا او را معالجه کنند. این آزادهی فلسطینی تا هفت سال به همین
منوال در زندانهای رژیم صهیونیستی باقی ماند.[11] اسراییل هیچگاه برای کسانی که در زندانهایش هستند حکم اعدام صادر نمیکند بلکه آنان را با حکم به حبس ابد و بیمار ساختن و شکنجه دادن بهصورت تدریجی به شهادت میرساند. البته عدم صدور حکم اعدام برای زندانیان در سرزمینهای اشغالی دلایلی دارد که حتی تلاشهای برخی دولتمردان این رژیم برای قانونی کردن صدور این حکم به نتیجه نرسیده است چنان که در سال 1974م. رییس پلیس رژیم صهیونیستی خواهان اجرای حکم اعدام برای زندانیان فلسطینی شد و این حکم را موجب جلوگیری از جرایم فلسطینیان در زندانها دانست. «عدنان جابر» در کتاب «ملحمه القید و الحریه» دلایل عدم صدور حکم اعدام را در رژیم صهیونیستی اینگونه میشمارد: 1. رسانههای رژیم صهیونیستی سالیان متمادی تمام تلاش خود را بهکار گرفتهاند تا نقاب بشر دوستی و حمایت از حقوق بشر را بر چهرهی این رژیم بنشانند و اسراییل را بهعنوان نظامی زاییدهی لیبرال دموکراسی غرب و تمدنی پیشرفته و بشر دوستانه معرفی کنند از این رو این رژیم نمیتواند به طور رسمی قانون اعدام را تصویب کند و مجبور است با بیمار ساختن زندانیان فلسطینی و اعمال شکنجه، آنان را
به شهادت برساند. 2. اگر حکم اعدام در این رژیم قانونی و رسمی شود قاعدتاً جرم قتل را نیز در برمیگیرد و در این صورت اولین قربانی این قانون شهروندان اسراییلی هستند زیرا جرم قتل در میان مهاجران صهیونیست بهشدت شایع است و اعمال چنین قانونی در اسراییل موجبات نارضایتی این شهروندان را به دنبال خواهد داشت. 3. در صورت اجرای قانون اعدام در این زندانها، با هر فلسطینی که در زندانهای اسراییل اعدام میشود خشم و نفرت ملتهای منطقه از رژیم صهیونیستی بیشتر میشود. 4. اعدام کردن زندانیان فلسطینی نه تنها باعث ضعف اسیران نمیشود بلکه آنان را در مبارزه و همکاری نکردن با رژیم صهیونیستی مصمّمتر میسازد زیرا اسیری که بداند اعدام در انتظار اوست در راه مبارزه با جرأت بیشتری عمل میکند.[12] إِنَّ الَّذِینَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا فَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُون به راستى آنان که گفتند پروردگار ما اللَّه است و در پاى این گفته خود استقامت ورزیدند نه ترسى دارند و نه اندوهگین مىشوند. (سورهی احقاف، آیهی 13)(*) پینوشتها: [1]. قال الصادق (علیه السلام): «الصبر یعقب خیراً فاصبروا و وطّنوا أنفسکم علی
الصبر توجَروا»، کافی، ج2، ص89 [2]. پایگاه اطلاع رسانی قائمیه: http://semnan.basij.ir/?q=node/21639 [3]. «داستان شالیت بزرگترین مشکل اسراییل بود..» عبدالحلیم قندیل [4]. «چرا یک اسراییلی با 1027 فلسطینی مبادله شد؟»، سید مرتضی نعمت زاده، سایت خبرآنلاین، 28/7/90 ش، http://www.khabaronline.ir/detail/179282/%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%B5%D9%87%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86-/%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87/%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84 [5]. «راز همنشینی صبر و ظفر»، صادق مهدی شکیبایی، خبرگزاری قدس، http://www.qodsna.com/NewsContent-id_41913.aspx [6].«جشن تولد شالیت در تظاهرات ضد حکومتی اسرائیلیها»، خبرگزاری قدس، 6/6/90 ش، http://www.qodsna.com/NewsContent-id_40485.aspx [7]. «تحلیلگران مصری: آزادی اسرای فلسطینی باعث تقویت گزینه مقاومت شده است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، 26/7/90 ش، کد خبر: 30619108،
http://irna.ir/News/30619108/%D8%AA%D8%AD%D9%84%D9%8A%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%8A,%20%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%8A%20%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%8A%20%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%86%D9%8A%20%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%AB%20%D8%AA%D9%82%D9%88%D9%8A%D8%AA%20%DA%AF%D8%B2%D9%8A%D9%86%D9%87%20%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA%20%D8%B4%D8%AF%D9%87%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%8A/ [8]. «چرا مقاومت لبنان، آلمان را انتخاب کرد؟»، نسیم الخوری، سایت دیپلماسی ایرانی، 30/6/87 ش، http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/All/bodyView/2745/0/%DA%86%D8%B1%D8%A7.%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA.%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86%D8%8C.%D8%A2%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86.%D8%B1%D8%A7.%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8.%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%9F.html [9]. «تاریخچه تبادل اسرای میانفلسطینیها و صهیونیستها»، خبرگزاری قدس، 20/7/90 ش، http://www.qodsna.com/NewsContent-id_41849.aspx [10]. «بیش از5300اسیر فلسطینی همچناندر بند صهیونیستها»، خبرگزاری قدس، 29/7/90 ش،
http://www.qodsna.com/NewsContent-id_42148.aspx [11]. کتاب ملحمة القید و الحریة، عدنان جابر، ص 49 [12]. کتاب ملحمة القید و الحریة، عدنان جابر، ص 110-114 * احمد ربیعیفر؛ کارشناس مسایل بین الملل/ انتهای متن/