اخبار آرشیوی
اندیشکده" شورای امور بینالملل روسیه": اتکا به نرمافزارهای خارجی ممکن است باعث ایجاد تهدیدی جدی برای امنیت اطلاعات این کشور، به خصوص در برنامههای مهم سیستمی گردد
اشراف : یک اندیشکده روسی طی گزارش عنوان کرد که اتکا به نرمافزارهای خارجی ممکن است باعث ایجاد تهدیدی جدی برای امنیت اطلاعات روسیه، به خصوص در برنامههای مهم سیستمی گردد به گزارش اشراف، اندیشکده «شورای امور بینالملل روسیه» در مقالهای به قلم «آناتولی مالیوک» مینویسد: در کشمکش بر سر قلمرو نفوذ سیاسی و اقتصادی، تأکید به شکلی قابل توجه از مقابله مستقیم، شامل جنگ، به اتکا بر اشکال مختلف کنترل بر مدیریت منابع اطلاعاتی یک کشور در حال تغییر است. به این منظور، از نفوذ مؤثر و مخفی نرمافزارها در سیستمهای اطلاعاتی و مدیریتی دولت با فروش تحمیلی آنها به شرکتهای فنآوری اطلاعات خارجی استفاده میشود. در نتیجه، زیرساخت اطلاعاتی یک کشور ممکن است از نظر فنی حتی به یک تولید کننده نرمافزار وابسته شود. ■ جنگافزارهای اطلاعاتی، ممکن است از جنگافزارهای معمول مؤثرتر باشند ■ - اثر اطلاعات به عنوان سلاحی جدید اثر اطلاعات را میتوان سلاحی در نظر گرفت که حتی تا حدودی از تسلیحات و جنگافزارهای معمول مؤثرتر است. به نظر میرسد روسیه، با قدرت نظامی و اقتصادی عظیم خود، مانعی جدی بر سر راه سیاستهای توسعه نظامی، فرهنگی و اقتصادی با
حمایت کشورهای غربی و به خصوص آمریکا است؛ و بنابراین از نظر سرویسهای مخفی خارجی درگیر در جنگ اطلاعاتی، در کانون توجه قرار دارد. ■ افزایش پیچیدگی نرمافزارها، باعث شده است تأیید اعتبار آنها تقریباً غیرممکن باشد ■ امروزه نرمافزار محصولی بسیار پیچیده است که با ابزارها و نرمافزارهای سیستمی خاصی تولید میشود و گستره و پیچیدگی آن میتواند به مراتب بیشتر از نرمافزارهای کاربردی باشد. در نتیجه، تأیید اعتبار یک نرمافزار تبدیل به مشکلی لاینحل شده است. به همین دلیل است که تولید کنندگان نرمافزار هرگز امنیت محصول نرمافزاری خود را به طور کامل تضمین نکرده و هیچ مسئولیتی در قبال پیامدهای حاصل از مشکلات نرمافزار خود را نمیپذیرند. یافتن اشکالاتی که ممکن است به عمد در مرحله تولید نرمافزار داخل آن ایجاد شده باشد کار دشواری است. با تمایل روزافزون روسیه به واردات نرمافزار و فنآوریهای اطلاعاتی، احتمال ورود این نقایص نرمافزاری نیز افزایش مییابد. بنابراین احتمال بسیار بیشتری وجود دارد که این سلاحهای فنآوری اطلاعات که در حال ساخت هستند، سیستمهای مهم اطلاعاتی روسیه را دچار اختلال نمایند. ■ ضعف قوانین کنترل امنیت
نرمافزارها، امنیت اطلاعات روسیه را دچار خطر مینماید ■ ضعف و اشتباه در گسترش فنآوری اطلاعات و همچنین قوانین و مقررات اساسی در کنترل امنیت نرمافزارها، امنیت اطلاعات روسیه را به شکلی گسترده در معرض خطر قرار میدهد. فنآوریهای امنیت اطلاعات باید بر اساس سیستمها و ابزارهای برنامهنویسی (سیستمهای عامل، کامپایلرها، برنامههای عیب زدایی و غیره) داخلی انجام شوند که باعث اطمینان از ایجاد نرمافزارهای کارآمد میشود. ■ صرف هزینه برای خرید نرمافزارهای داخلی، باعث گسترش صنعت فنآوری اطلاعات میشود ■ - نرمافزار رایگان برای ادارات دولتی بر اساس برنامه ویژه دولت، تقریباً تمام ادارات دولتی در سال 2015 به سمت نرمافزارهای رایگان خواهند رفت. بر اساس محاسبات، ادارات دولتی سالانه 15 میلیارد روبل صرف دریافت مجوز استفاده از نرمافزارهای بینالمللی مینمایند. این مبلغ هنگفت به خارج از کشور و شرکتهای بینالمللی تولید نرمافزار منتقل میشود، بنابراین منطقی است که این پول صرف خرید نرمافزارهای داخلی، و در نتیجه گسترش صنعت فنآوری اطلاعات روسیه گردد. بسیاری از کشورها در سطح دولت برنامههایی به منظور استفاده از نرمافزارهای
رایگان اجرا کردهاند که در مرحله اول با خود بدنه دولت شروع میگردد. در نتیجه، تقریباً نیمی از ادارات دولتی در هلند از نرمافزاهای جایگزین استفاده کرده و یک سوم خدمات عمومی توسط این نرمافزارها به مردم آلمان ارائه میشود. ■ حفرههای مخفی در نرمافزارها، ممکن است به عمد و با هدف جمعآوری اطلاعات ایجاد شده باشند ■ - اطمینان از امنیت نرمافزار امنیت اطلاعات دو جنبه دارد: فنی و عملیاتی. امنیت فنی به این معناست که هیچ بدافزار مخربی در نرمافزار وجود نداشته باشد. امنیت عملیاتی، سطح حفاظت اطلاعات در برابر دسترسی غیرمجاز یا دستکاری را تعریف مینماید. مشخص است که این نوع حفاظت را نمیتوان به تنهایی و با اقدام جهت حفاظت از اطلاعات و سیستمهای اطلاعاتی در برابر دسترسی غیرمجاز به دست آورد. اما این سیستمها هر اندازه که مؤثر باشند، نمیتوان احتمال وجود «حفرههای مخفی» ، ایرادات یا نقایص نرمافزاری با گزینههای به اصطلاح «نامشخص»، در این سیستمهای اطلاعاتی حفاظت شده را نادیده گرفت. ممکن است این نقایص با اهدافی خارج از حوزه صلاحیت نرمافزار مورد نظر ایجاد شده باشند (برای مثال جمعآوری اطلاعات شخصی، اطلاعات نرمافزارهای در
حال اجرا و غیره). به علاوه، خود نرمافزارهای امنیتی نیز ممکن است چنین «حفرههای مخفی» داشته باشند. ■ روسیه ممکن است در برابر حملات سایبری بیدفاع بوده و دچار فاجعه گردد ■ به دلیل تحلیل پیامدهای حاصل از این حفرههای امنیتی است که در یک سیستم مدیریت نظامی، ممکن است استفاده از سلاحها یا سیستمهای دفاعی اطلاعاتی خاصی ممنوع گردد. در برخی موارد، این سیستمها میتوانند منجر به سرقت، درز یا تغییر (و حتی تخریب) اطلاعات موجود در سیستمهای ارتباطی و اطلاعاتی دولت، درز یا تغییر اطلاعات بانکی و مالی یا ایجاد اختلال در صنایع مخرب برای محیط زیست، علیالخصوص بخش انرژی هستهای شوند. این امر بدین معناست که روسیه، با در اختیار داشتن قدرت بازدارندگی در برابر مهاجمان بالقوه، ممکن است در برابر این تهدیدها هیچ سلاحی نداشته و دچار فاجعه مالی یا زیست محیطی گردد. ■ برخی معتقدند سیستمهای دفاع هوایی عراق به دلیل وجود حفرههای مخفی از کار افتادند ■ - «حفرههای مخفی» در عمل - بررسی موردی برجستهترین مثال عملکرد «حفرههای مخفی» ، درگیری نظامی در منطقه خلیج [فارس] است. در طی عملیات «طوفان صحرا»، سیستم دفاع هوایی عراق به دلیلی نامشخص از
عملکرد باز ماند. اگر چه اطلاعات جامعی در این باره وجود ندارد، اما احتمال میرود که در رایانهها - بخشی از سختافزار دفاع هوایی که عراق از فرانسه دریافت کرده بود - حفرههای مخفی کنترل شده خاصی وجود داشت که مانع از عملکرد صحیح این سیستمها شد. گاهاً کارشناسان به قابلیتهایی مخفی در نرمافزارها پی میبرند. برای مثال، تیم پاسخ اضطراری شرکت «اینفورمیشن نوت» اعلام کرد که در نسخه 5. 1. 1 سیستم عامل AOS (سیستم عامل آلکاتل) حفرهای وجود دارد که به منظور مدیریت مبادله اطلاعات انجام شده در دستگاه «Alcatel OmniSwitch 7700/7800» مورد استفاده قرار میگیرد. این حفره مخفی برنامه «telnet» را فعال کرده و به کاربر خارجی اجازه میدهد به شکلی غیرمجاز اقدام به مدیریت مبادله اطلاعات نماید. در موردی دیگر، یک برنامهنویس با استفاده از حفرهای که در نرمافزار خود قرار داده بود اقدام به سرقت اطلاعات نمود. ■ با افزایش وظایف سیستمهای خودکار، نیاز به امنیت نرمافزاری آنها نیز افزایش مییابد ■ سیستمهای اتوماتیک و خودکاری که امنیت روسیه متکی به عملکرد درست آنها است را «سیستمهای کاربردی حیاتی» مینامیم. برای امن کردن این سیستمها، لازم
است با ایجاد و کاربرد سیستمهای پردازش اطلاعات خودکار پیشرفته شروع نماییم. به دلیل نیاز شدید به ابزارهای مهم مدیریتی و دامنه روزافزون کارهایی که این ابزارها انجام میدهند، نرمافزارهای سیستمهای مدیریت خودکار، وظایف بیشتری انجام میدهند؛ و این امر به نوبه خود، نیاز به امنیت نرمافزاری و بنابراین فنآوری استفاده شده در تولید و اجرای این نرمافزارها را افزایش میدهد. ■ بدافزارها خطرناکترین نوع سلاحهای اطلاعاتی هستند ■ در نتیجه، کلید امنیت در مناطق حیاتی، فنآوری اطلاعات مورد استفاده در تولید نرمافزارهای کاربردی است. امنیت فنآوری اطلاعات به معنی توانایی آن در خنثیسازی و جلوگیری از اثرات بیرونی یا تهدیدهای داخلی برای امنیت اطلاعات است؛ این امر شامل موارد ذیل میشود: · بدافزارهایی که عملکرد سیستم را مختل میکنند. · دسترسی غیرمجاز به اطلاعات یا تغییر و تخریب آنها به وسیله افراد غیرمجاز با استفاده از ایرادات خاص نرمافزاری که قادرند دفاع مورد نظر برای حفاظت از اطلاعات و سیستمهای فنآوری اطلاعات را از کار بیندازند. با در نظر گرفتن موارد بالا، میتوان استدلال کرد که بدافزارها خطرناکترین نوع سلاحهای اطلاعاتی
هستند، و با وجود آنها، اطمینان از امنیت فنی برنامههای حیاتی از اهمیت خاصی برخوردار است. ■ بهترین راه مقابله با تهدید نرمافزارهای خارجی، سرمایهگذاری برای توسعه این نرمافزارها در داخل کشور است ■ - چه کاری میتوان انجام داد؟ برای مقابله با این تهدید باید چه تدابیری اتخاذ کرد؟ اولین و مهمترین قدم این است که از تلاش برای ایجاد و کاربرد فنآوریهای اطلاعاتی ایمن در توسعه نرمافزارهای مهم حمایت کرده و فعالیت مراکز دانشگاهی، تحقیقاتی و آموزشی و شرکتها را بر تحقیق و نوآوری در این مورد متمرکز نماییم. نظر به شرایط اقتصادی کنونی و آینده کشور، و همچنین جنبههای خاص این مشکلات، در دو مرحله میتوان به این موضوع پرداخت. مرحله اول، پیادهسازی ساختار نظری امنیت اطلاعات و چارچوب فنآوری اطلاعات ایمن و توسعه و انجام کارهایی است که در اولویت قرار دارند، تا بتوان امنیت اطلاعات سیستمهای مهم را ارتقاء داد. ■ اهدافی که با پیادهسازی ساختار نظری امنیت اطلاعات به دست میآیند ■ با اتخاذ این اقدامات، میتوان به هدف مذکور دست یافت: · ایجاد مفهوم امنیت فنی نرمافزار و روششناسی به منظور تعریف و کنترل نیازهای امنیتی. · ارائه
پیشنهاداتی درباره گستره و محتوای قواعد، مقررات و قوانین حمایت از امنیت فنی نرمافزارها. · ایجاد پیشنهاداتی درباره سیستم کنترل امنیت فنی نرمافزارها در برنامههای مهم و اقدامات لجستیکی و منابع انسانی برای استفاده از آنها. مرحله دوم، استفاده از توان دانشگاهی و تحقیق و توسعه داخلی به منظور ایجاد یک سیستم کنترل کامل و اطمینان از امنیت فنی نرمافزار مورد استفاده در کاربردهای حیاتی میباشد. ■ اهدافی که به کار بردن توان داخلی به دست میآیند ■ با اتخاذ این اقدامات، میتوان به هدف مذکور دست یافت: · ارائه پیشنهاداتی درباره قوانین خاص با هدف اطمینان از امنیت فنی نرمافزارها. · ایجاد شبکهای از مراکز مستقل به منظور اعتبارسنجی امنیت نرمافزارها. · برنامهریزی به منظور آموزش و ارتقاء و همچنین بازآموزی نیروی انسانی درباره فنآوریهای امن اطلاعاتی و اعتبارسنجی امنیت نرمافزاری. · ایجاد مقیاسهایی نظاممند به منظور اطمینان از بهبود مستمر فنآوریهای امن اطلاعاتی و حمایت روششناختی به منظور اعمال کنترل مناسب بر امنیت فنی نرمافزارها. ■ قواعد مؤثر بر سیاستهای فنآوری اطلاعات نرمافزارهای حیاتی ■ - سیاستهای امنیتی
نرمافزارها سیاستهای فنآوری اطلاعات نرمافزارهای مهم باید بر اساس قواعد زیر باشد: · کمک مالی دولت به پروژههای علمی، تحقیقاتی و توسعه به منظور ایجاد و استفاده از فنآوریهای امن اطلاعاتی و عناصر مربوط به آن در شرکتهای توسعه نرمافزاری، با حفظ مالکیت دولت بر فنآوریهایی که از این طریق تولید شده است. · افزایش سرمایه از سوی دولت، شرکتها و بانکها و شرکتهای بزرگ کشور به منظور تأمین بودجه تحقیق و توسعه در ایجاد و استفاده از فنآوری امن اطلاعاتی در صنایع مالی و بانکداری، و در زیرساختهای حیاتی در تولید و بخشهای انرژی در اقتصاد. · تأمین بودجه و حمایت دولتی از شرکتهای تحقیق و توسعه و شرکتهای صنعتی پیشرفته که قادرند نسخه موقتی از فنآوری امن اطلاعاتی و عناصر مربوط به آن را ایجاد نمایند. همچنین باید احتمال صدور پروانه علمی و فروش آنها در روسیه و دیگر کشورها وجود داشته باشد. · شبکهای از مراکز مستقل اعتبارسنجی امنیت نرمافزار، که اگرچه با حمایت دولت تأسیس شدهاند، اما نباید از فعالیت تجاری آنها جلوگیری نمود. ■ اتکا به نرمافزارهای خارجی، تهدیدی جدی برای امنیت اطلاعات روسیه است ■ به طور خلاصه، اتکا به
نرمافزارهای خارجی ممکن است باعث ایجاد تهدیدی جدی برای امنیت اطلاعات روسیه، به خصوص در برنامههای مهم سیستمی گردد. رویه کنونی برای تأیید و تصدیق نرمافزارهای وارداتی نمیتواند باعث اطمینان کامل از این امر شود که این محصولات حاوی هیچ گونه عیب یا «حفره مخفی» نمیباشند. با در نظر گرفتن این موضوع، دولت باید تلاش بیشتری برای تولید داخلی نرمافزارها، احتمالاً از طریق ایجاد یک برنامه خاص دولتی و ارائه بودجههای مربوطه، انجام دهد.