اخبار آرشیوی
"محمد ابراهیم طاهریان"، سفیر سابق ایران در افغانستان در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»: اقدامات آمریکا در افغانستان باعث رشد افراطگری در این کشور شد/ حمله به افغانستان نتوانسته اهداف کشورهای خارجی در مبارزه با طالبان را محقق کند/ نقض حاکمیت پاکستان و افغانستان به یک رویه تبدیل شده است
حملات پهپادهای آمریکایی در سالهای اخیر جان بسیاری از غیرنظامیان را در افغانستان و پاکستان گرفته است. این مسأله که آمریکاییها از بهانه مقابله با طالبان و القاعده برای توجیه آن استفاده میکنند، از سوی بسیاری از کارشناسان مسائل بینالمللی و حتی سازمان ملل به عنوان نقض حاکمیت این دو کشور در نظر گرفته شده است. این در حالی است که مقامات آمریکایی ادامه این حملات را حق طبیعی حاکمیت کشور خود میدانند. در همین رابطه گفتگویی را با محمد ابراهیم طاهریان، سفیر سابق ایران در پاکستان انجام دادهایم که به شرح زیر است: *** سوال: حملات پهپادهای آمریکایی در کشورهای مختلف دنیا از جمله افغانستان، پاکستان و یمن انجام میشود، به نظر شما علت این امر که مقامات این کشورها اقدام موثری علیه این حملات انجام نمیدهند، چیست؟ - حملات هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی که در نقاط مختلف از جمله افغانستان و پاکستان به ویژه در مناطق قبایلی رخ میدهد، یک نوع نقض آشکار حاکمیت کشور پاکستان است، با این وجود حاکمیت پاکستان از ابزار رایج در عرف بینالملل برای توقف این روند استفاده نکرده است. از جمله این ابزارها این است که دولت پاکستان میتواند به
مراجع و نهادهای بینالمللی مراجعه و پیگیری توقف این حملات را از آنان درخواست کند. این در شرایطی است که بیشترین اقدامی که حاکمان این کشور انجام دادهاند، در حوزه توجیه افکار عمومی بوده است، بنابراین به نظر میرسد در بخشی یک تفاهم نانوشته وجود دارد درباره نوع اقداماتی که از طرف کشورهای فرامنطقهای به خصوص آمریکا در حال رخ دادن است، چرا که مقامات کشوری که از سوی آمریکا مورد تجاوز قرار گرفته است، به جز محکومیت این اقدامات کار دیگری تا به حال انجام نداده است و این مسأله باعث شده است که نقض حاکمیت کشورهای پاکستان و افغانستان به یک رویه به ویژه در زمینه سیاسی تبدیل شود. این مسئله همچنین باعث شده است افراد و گروههایی که در داخل این دو کشور نسبت به موضوع حاکمیت کشور خود حساس هستند، به حاکمان خود در این باره به لحاظ ظرفیتهایی که کشورشان در اختیار قدرتهای فرامنطقهای به ویژه آمریکا قرار داده است، بدبین باشند. از سوی دیگر حاکمیت افغانستان بر این باور است که حملاتی که در این کشور رخ میدهد، مربوط به خود افغانستان نیست و در مناطق مرزی رخ میدهد. در واقع مسأله مهمی که در این میان وجود دارد، این است که ارتقا جریان
اسلامگرایی موجب تقویت این وضعیت در این دو کشور شده است، و به نظر میرسد دلیل اصلی وضع موجود در منطقه، اسلامگرایی است و در عین حال برنده وضع فعلی تا به امروز جریان اسلامگرایی بوده است. در عین حال اگر وضعیت فعلی افغانستان را در نظر بگیریم میبینیم که جریان اسلامگرایی افراطی در افغانستان پس از روی کار آمدن دولت، از سوی سه کشور شامل دو کشور عربی و پاکستان به رسمیت شناخته شد و در عین حال این جریان در یک دوره زمانی چهار یا پنج ساله در افغانستان حاکم شدند. اما پس از روی کار آمدن حاکمیت جدید این موضوع مطرح شد که نیروهای خارجی باید به دلیل حضور اسلامگراها در این کشور حضور داشته باشند و این بهانهای شد برای تداوم حضور نیروهای خارجی و آمریکایی و پرواز هواپیماهای بدون سرنشین بر فراز آسمان افغانستان. *** سوال: آیا از صحبتهای شما میتوان این نتیجه را گرفت که حاکمان این دو کشور در موضوع حملات پهپادهای آمریکایی ذینفع هستند و به همین دلیل از این حملات جلوگیری نمیکنند؟ - میتوان این برداشت را داشت و نیز میتوان به بحث عدم توانایی حاکمان اشاره کرد، زیرا دولت این دو کشور توانایی لازم برای جلوگیری از این اقدام را ندارند
و همانطور که میدانید پاکستان یکی از کشورهای دریافت کننده کمک مالی از غرب است، بنابراین به نظر میرسد به دلیل نوع روابط و زیرساختهای آن، حداقل در راس حاکمیت اسلامآباد این معذوریت وجود دارد، چرا که این کشور میتواند برای توقف این حملات به مجامع بینالمللی مراجعه کند، اما میبینیم که تا به امروز این اقدام صورت نگرفته است. در عین حال چندی پیش از سوی یکی از مقامات بلندپایه پاکستان نامهای به عالیترین مقام آمریکایی نوشته شد که در آن از ایالات متحده خواسته شده بود در صورت وقوع کودتا در اسلامآباد، دولت کاخ سفید از دولت فعلی پاکستان حمایت کند. البته تاکنون در هیچ دادگاهی این موضوع ثابت نشده است، اما در عین حال این موضوع منجر به بروز اختلاف میان مقامات پاکستانی شده است. وقتی تمامی این موضوعات را در کنار هم قرار دهیم، میبینیم که به دلیل نوع زیرساختهای موجود در روابط میان دو کشور محدودیتهایی برای دولت پاکستان ایجاد شده است که مقامات اسلامآباد نتوانند از تمامی ابزار خود و یا از ابزار پیشبینی شده در عرف بینالملل استفاده کنند که نتیجه آن وضعیت موجود در این کشور است. *** سوال: وجود این محدودیتها آیا عمدی است؟ -
این محدودیت ایجاد شده تحمیلی است، زیرا روند اوضاع سیاسی در پاکستان شرایط را به سمتی سوق داده است که این محدودیت را به وجود آورد. ملت پاکستان یک ملت مسلمان و آزادیخواه هستند و در واقع یکی از اهداف اصلی تشکیل کشور پاکستان این بوده که مردم این کشور استقلال داشته باشند. اما میبینیم که این مشکلات بعضا وجود دارد و به دلیل مسائل به وجود آمده و مشکلات سیاسی و همچنین نوع نگاهی که در گذشته بعضی از تصمیم گیرندگان حوزه سیاسی در پاکستان نسبت به افغانستان داشتهاند، این وضعیت را به وجود آورده است. در هر صورت تاریخ هیچگاه مواضعی را که حاکمان پاکستان در قبال حاکمیت غیرقانونی طالبان در افغانستان داشتهاند، فراموش نمیکند. زمانی که دولت قانونی شهید ربانی در افغانستان به قدرت رسید، دولت پاکستان از این دولت حمایت نکرد. اما زمانی که جریان افراط در بخشی از افغانستان به قدرت رسید، تنها کشوری که در دنیا این جریان را به رسمیت شناخت، دولت اسلامآباد بود و پس از آن بود که دو کشور عربی عربستان و امارات نیز به نوعی این جریان افراط را به رسمیت شناختند و از آن حمایت کردند و در واقع منشا تغذیه فکری این جریان بودند. این مسأله باعث تقویت
جریان افراط در منطقه شد، تا جایی که در سه سال قبل این نوع تفکر با وجود این که نوع حکومت پاکستان جمهوری اسلامی است، در این کشور ریشهدار شد. در عین حال حزبی که ایجاد این روند را در این کشور باعث شد و البته مشخص شد که این روند غلطی بود، امروز نیز همان حزب بر سر قدرت است. *** سوال: بهانه آمریکا برای انجام این حملات مبارزه با القاعده است، اما دیده میشود که در اثر این حملات بیشتر غیرنظامیان کشته میشوند، این اقدام تا چه حد بر افزایش تنفر مردم منطقه از آمریکا تاثیر گذار بوده است؟ - کشورهای فرامنطقهای در ابتدا که به افغانستان آمدند گمان میکردند که کار آسانی در این کشور خواهند داشت. اما پس از آن که شرایط برای آنان بسیار سخت شد، تصمیم گرفتند با جریان اسلام مقابله کنند. اگرچه اقداماتی مانند حذف رهبر جریان القاعده انجام شد، اما این مسئله هزینههای زیادی را برای مردم این کشور تحمیل کرد که از جمله این هزینهها میتوان به کشته شدن غیر نظامیان و ترویج جریان افراط گرایی اشاره کرد که این مسئله افزایش خشم مردم از حضور آمریکا و نیروهای فرامنطقهای را در بر داشته است. و این معضلی است که اکنون حاکمیت افغانستان با آن مواجه
است. *** سوال: اخیرا حامد کرزای، رئیسجمهور افغانستان اعتراضاتی را درباره حملات پهپادها و روابط آمریکا با طالبان داشته است. این اعتراضات تا چه حد میتواند در کاهش این حملات تاثیرگذار باشد؟ - همان طور که میبینید، این اظهارات با واکنش مثبتی از سوی مقامات افغانستان و کارشناسان بینالمللی روبرو نشده است. از سوی دیگر این اظهارات قبلا هم بیان شده بود اما در عمل واکنش و اقدام مفیدی از سوی مقامات افغانستان دیده نشد. بنابراین این اظهارات از سوی مقامات آمریکایی چندان جدی تلقی نمیشود. *** سوال: آیا حملات پهپادها در کاهش حملات گروه طالبان به نیروهای آمریکایی تاثیرگذار بوده است؟ - اگر به طور کلی بخواهیم به این سوال پاسخ دهیم، ممکن است جواب مثبت باشد. اما روندی که در حال حاضر برای نظامیان کشورهای فرامنطقهای به ویژه آمریکا در افغانستان ایجاد شده است، نشان میدهد که این حملات نتوانسته آنطور که باید اهداف مورد نظر این کشورها را در کاهش مشکلات مربوط به حملات طالبان تحقق بخشد.