نشنال اینترست: تهران برای تقویت موضع خود در منطقه به توافق هسته‌ای نیاز ندارد

گروه بین الملل - «نسیم»: پایگاه آمریکایی "نشنال اینترست" در تحلیلی از پیامدهای تفاهم نامه سوئیس به کشورهای حوزه خلیج فارس که نگران قدرت روز افزون ایران در خاورمیانه هستند اخطار می‌دهد که این توافق نامه بهترین فرصت برای آن است که به نوعی کنترل نفوذ ایران را در منطقه در دست گیرند.

ترس از توافق جامه هسته‌ای با ایران، برخی از شرکای نامحتمل را گرد هم آورده است. در مجالس خصوصی اینطور گفته می‌شود که عربستان سعودی آمادگی خود را برای همکاری با رژیم صهیونیستی برای ممانعت از ایران هسته‌ای اعلام کرده در حالی که رسما از خبر توافق بین تهران و قدرت‌های جهانی استقبال کرده است.

این موضوع محرمانه‌ای نیست که برخی همسایگان خلیج فارس ایران و اسرائیل حامی توافق هسته‌ای میان غرب و ایران نیستند و می‌ترسند این توافق راه را برای دوستی آمریکا و ایران هموار کند، فرصت برای نفوذ بیشتر تهران در منطقه فراهم آید و احتمال حمایت واشنگتن از متحدان خود درخلیج فارس و اسرائیل را کمتر کند.

آخرین سخنرانی (آیت‌الله) خامنه‌ای را می‌توان آزمونی برای احتمال تعامل بیشتر ایران-آمریکا پس از حصول توافق جامع بررسی کرد. وی اشاره کرد که در حالی که مذاکرات تنها روی موضوع هسته‌ای باقی می‌ماند، آنها (گفت‌وگوها) می‌تواند آزمونی باشد برای اینکه آیا تعامل بیشتر پس از این فرایند (توافق جامع هسته‌ای) امکان‌‌پذیر است یا نه.

اما در صورت به دست آمدن یا نیامدن این توافق (هسته‌ای)،‌ ایران قدرتی است که باید در خاورمیانه روی آن حساب شود. توافق جامع قطعا مانع گسترش برنامه هسته‌ای ایران خواهد شد و راه را برای تعامل سازنده تهران با قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی هموار می‌کند.

کشورهای عرب حوزه خلیج فارس می‌ترسند که آن‌ها در توافق هسته‌ای با ایران فروخته شوند و اینکه در توافق به تهران فضای بیشتری برای مانور و تاثیرگذاری در منطقه داده شود. به طور خاص،‌ عربستان سعودی این موضوع با تحولات داخلی اخیر و تغییرات در خاورمیانه هم همراه شده است تحولاتی که برای آنها مطلوب نبوده است.

مدت زمانی است که ایران بر لبنان تسلط دارد و اسد را در سوریه حفظ کرده و به خاطر تهدید داعش، برای حضور علنی در عراق هم بهانه دارد. در حالی که سایر بخش‌های منطقه به کندی در حال ورود به مساله مقابله با داعش هستند، تهران فعالانه با داعش می جنگد.

اسرائیل هم نسبت به این تفاهم نامه ابراز نگرانی کرده است. اما این استراتژی نتیجه کمی داشته و برای خود اسرائیل بسیاز هزینه دارد. امروز، روابط نتانیاهو با کاخ سفید پرتنش و تیره است. سوزان رایس،‌مشاور امنیت ملی سخنرانی نتانیاهو را در کنگره مخرب خواند و کری هم ارزیابی او را از جنگ عراق زیر سوال برد. برخی اکنون نگران هستند که این عدم توافق تل آویو و واشنگتن فراگیرتر شود.

در این میان و در حالی که هم‌پیمانان آمریکا بر ممانعت ازتوافق هسته‌ای متمرکز شده‌اند، تهران منافع خود را در خاورمیانه تحکیم می کند.

توافق هسته‌ای مواضع منطقه‌ای ایران را تعیین نمی‌کند. ایران هم اکنون هم کشور برتر خاورمیانه، دارای منابع غنی و احتمالا شریک قدرتمندی در این منطقه بی‌ثبات است. جمعیت این کشور زیاد و اندازه آن دو برابر عربستان سعودی است. اما شاید مهمتر از همه، این است که ظرفیت تعقیب و دنبال کردن یک دستورکار جدی بین‌المللی را دارد .

امروز منافع استراتژیک آمریکا و ایران در حوزه‌های مهمی از قبیل جنگ با داعش و وضعیت افغانستان یکسان است. حضور داعش در عراق نشان داد که ایران به سرعت روی پا ایستاد و به مقابله با این گروه پرداخت. و حالا تنها عاملی است که در صورت لزوم، علاقه مند و قادر به ارسال نیرو به عراق است. در افغانستان،‌ عربستان سعودی یکی از 3 کشوری بوده که طالبان را به رسمیت شناخت اما ایران خوستار نبودن طالبان در صحنه افغانستان بوده و هست همانطور که واشنگتن چنین می‌خواهد.

هیچ کس نمی گوید که روابط ایران و امریکا باید به سال های قبل از 1979 برگردد اما دو کشور باید در مواردی که منافع ملی اشان در یک راستاست، همکاری کنند. موفقیت در نبرد تکریت ازمونی است که نشان می‌دهد همکاری محدود ایران و آمریکا چه نتایجی دارد.

در بهترین حالت، توافق هسته ای این همکاری ها را تسهیل می کند اما در هر صورت،‌حضور بیشتر ایران در این موضوعات به حل شدن برنامه هسته ای بستگی دارد. در شرایط فعلی، تهران برای تقویت موضع خود در منطقه به توافق هسته ای نیاز نداد. در حالی که بازیگران منطقه‌ای مشغول تلاش برای از رده خارج کردن مذاکرات جهت تضعیف ایران هستند، تهران در حال تحکیم حضور و نفوذش در منطقه است. به نفع این بازیگران است که تشخیص دهند توافق هسته‌ای، بزرگترین فرصت جامعه بین‌المللی است تا بر تصمیمات سیاست خارجی ایران در آینده تاثیر بگذارند.