فایننشال تایمز: یمن محدودیت‌های زرادخانه پرهزینه عربستان را آشکار کرد
روزنامه انگلیسی فایننشال تایمز در گزارشی درباره چالش‌های پدافند هوایی عربستان سعودی نوشت که حملات نیروهای مسلح یمن، محدودیت‌های زرادخانه نظامی گران‌قیمت این کشور را آشکار کرده است؛ موضوعی که بار دیگر کارآمدی تسلیحات پیشرفته در برابر حملات کم‌هزینه، متنوع و انعطاف‌پذیر را زیر سؤال می‌برد.
به گزارش نسیم‌آنلاین و به نقل از فایننشال تایمز، عربستان سعودی طی سال‌های گذشته صدها میلیارد دلار برای تجهیز ارتش خود به تسلیحات پیشرفته، از جمله سامانه‌های موشکی پاتریوت و تاد و جنگنده‌های اف‌ـ۱۵، هزینه کرده است. با این حال، بنا بر روایت این روزنامه، حملات منتسب به نیروهای یمنی و دشواری مقابله با آنها نشان داده است که برخورداری از زرادخانه‌ای گسترده و گران‌قیمت، لزوماً به معنای مصونیت در برابر حملات نیست.
این گزارش با بررسی تجربه عربستان در رویارویی با نیروهای یمنی، به چالش‌های هماهنگی سامانه‌های دفاعی، تغییر تاکتیک‌های مهاجمان، فشار بر ذخایر موشک‌های رهگیر و دشواری حفاظت هم‌زمان از مناطق وسیع، فرودگاه‌ها، تأسیسات نفتی و زیرساخت‌های حیاتی پرداخته است.
زرادخانه پیشرفته عربستان در برابر حملات کم‌هزینه
فایننشال تایمز می‌نویسد عربستان سعودی برای ایجاد یکی از زرادخانه‌های نظامی قدرتمند منطقه سرمایه‌گذاری گسترده‌ای انجام داده است، اما حملات گزارش‌شده به مناطقی در عمق این کشور، از جمله اطراف فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض و تأسیسات مرتبط با صنعت نفت، محدودیت‌های این رویکرد را برجسته کرده است.
تحلیلگران نظامی معتقدند سامانه‌های دفاعی پیشرفته، حتی در صورت برخورداری از تجهیزات مدرن، نمی‌توانند در همه شرایط مانع نفوذ حملات شوند. به‌ویژه زمانی که مهاجمان از ابزارهای متنوع استفاده می‌کنند و مدافع ناچار است منابع محدود خود را میان تعداد زیادی از اهداف احتمالی تقسیم کند.
بلال یوسف صعب، مدیر ارشد شرکت مشاوره‌ای ترندز آمریکا و عضو اندیشکده چتم‌هاوس، در این زمینه تأکید کرده است که هیچ سامانه‌ای دفاع کاملی ایجاد نمی‌کند و همواره احتمال عبور بخشی از حملات وجود دارد. او در عین حال، فرودگاه‌ها و تأسیسات انرژی را از جمله زیرساخت‌های حیاتی دانسته که باید در اولویت حفاظت قرار گیرند.
این تحلیلگر، مشکلات هماهنگی میان سامانه‌های دفاع موشکی و دشواری سازگاری با تاکتیک‌های جدید مهاجمان را از عوامل مؤثر بر عملکرد پدافند عربستان عنوان کرده است.
هزینه‌های نظامی سنگین و تجربه طولانی جنگ یمن
بر اساس داده‌های مؤسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم، عربستان سعودی در سال گذشته معادل ۶.۵ درصد تولید ناخالص داخلی خود را به هزینه‌های نظامی اختصاص داده است؛ رقمی که در زمره بالاترین نسبت‌ها در جهان قرار می‌گیرد.
این سهم در سال ۲۰۱۵، هم‌زمان با آغاز مداخله نظامی ائتلاف به رهبری عربستان در یمن، به حدود ۱۳ درصد رسیده بود. ریاض در سال‌های بعد به عملیات نظامی علیه یمن ادامه داد؛ جنگی که پیامدهای انسانی و اقتصادی گسترده‌ای به همراه داشت و سازمان ملل متحد بارها درباره ابعاد بحران انسانی ناشی از آن هشدار داد.
در سال ۲۰۲۲ آتش‌بسی میان طرف‌های درگیر برقرار شد، اما اختلافات سیاسی و نظامی به‌طور کامل برطرف نشد. گزارش فایننشال تایمز نیز بر این نکته تأکید دارد که تجربه طولانی جنگ، لزوماً به معنای توانایی کافی برای مقابله با تاکتیک‌هایی نیست که در طول زمان تغییر می‌کنند.
معادلات صنعا و تغییر تاکتیک‌های نظامی
فایننشال تایمز در ادامه گزارش خود به تحول توانایی‌های عملیاتی نیروهای یمنی پس از سال‌ها درگیری اشاره می‌کند. به نوشته این روزنامه، تحلیلگران نظامی معتقدند نیروهای یمنی در جریان رویارویی با عربستان، اسرائیل و آمریکا تجربه‌هایی به دست آورده‌اند که می‌تواند در شناخت نقاط ضعف سامانه‌های راداری و دفاع موشکی مؤثر باشد.
بر اساس اظهارات یک منبع آگاه که در این گزارش نقل شده، نیروهای یمنی از پهپادهایی که احتمال داده می‌شود از خانواده صماد باشند، در کنار موشک‌های کروز استفاده کرده‌اند. موشک‌های کروز با پرواز در ارتفاع پایین و قابلیت تغییر مسیر می‌توانند شناسایی و رهگیری را دشوارتر کنند؛ هرچند میزان موفقیت هر حمله به عوامل مختلفی از جمله نوع سامانه دفاعی، شرایط عملیاتی و هماهنگی تجهیزات بستگی دارد.
محمد البشا، بنیان‌گذار شرکت مشاوره‌ای پاشا ریپورت در واشنگتن، نیز گفته است که تحولات اخیر از یادگیری عملیاتی نیروهای یمنی حکایت دارد؛ نیروهایی که با بررسی نتایج عملیات‌های گذشته، تاکتیک‌های خود را تغییر داده و برای به چالش کشیدن سامانه‌های پیشرفته دفاع هوایی تلاش کرده‌اند.
این گزارش همچنین به نقش تجربه‌های ایران و متحدان منطقه‌ای آن در رویارویی با آمریکا و اسرائیل اشاره می‌کند و معتقد است انتقال تجربه‌های عملیاتی می‌تواند بر شیوه طراحی و اجرای حملات اثر بگذارد.
فشار بر ذخایر موشک‌های رهگیر
یکی دیگر از محورهای اصلی گزارش فایننشال تایمز، محدودیت ذخایر موشک‌های رهگیر در کشورهای منطقه است. عربستان سعودی از مجموعه‌ای از سامانه‌های دفاعی، از جمله پاتریوت و تاد، موشک‌های زمین‌به‌هوا، شبکه‌های راداری، تجهیزات جنگ الکترونیک و ابزارهای مقابله با پهپادها استفاده می‌کند.
با این حال، توان عملیاتی چنین سامانه‌هایی تنها به تجهیزات مستقرشده وابسته نیست و میزان ذخایر مهمات، امکان جایگزینی آنها و ظرفیت تولید نیز اهمیت دارد. استفاده گسترده از موشک‌های رهگیر در جریان درگیری‌های منطقه‌ای می‌تواند فشار مضاعفی بر ذخایر موجود وارد کند.
به نوشته این روزنامه، آمریکا نیز با محدودیت‌هایی در تأمین موشک‌های رهگیر پاتریوت روبه‌رو بوده و اولویت‌بندی نیازهای نظامی خود می‌تواند بر میزان دسترسی متحدانش به این تسلیحات تأثیر بگذارد.
تحلیلگران هشدار می‌دهند که در صورت تشدید هم‌زمان تنش‌ها از سمت شرق و جنوب عربستان، این کشور ناچار خواهد بود توان دفاعی خود را میان چند جبهه احتمالی تقسیم کند؛ وضعیتی که مدیریت آن به منابع بیشتر و هماهنگی عملیاتی گسترده‌تری نیاز دارد.
دشواری حفاظت از زیرساخت‌های گسترده عربستان
رابرت تولاست، پژوهشگر مؤسسه خدمات متحد سلطنتی در لندن، معتقد است مهاجمان می‌توانند با تمرکز بر اهداف مشخص و سپس تغییر محل حمله، مدافع را به جابه‌جایی مکرر تجهیزات وادار کنند. چنین رویکردی می‌تواند منابع دفاعی را پراکنده کرده و فشار بیشتری بر سامانه‌های پدافندی وارد سازد.
به گفته او، مقابله با حملات موشکی در این مقیاس ممکن است مستلزم جمع‌آوری اطلاعات دقیق، شناسایی محل پرتاب‌ها و استفاده از توان هوایی برای هدف قرار دادن آنها باشد. با این حال، تجربه آمریکا و اسرائیل در مواجهه با موشک‌های متحرک ایران نیز نشان داده است که شناسایی و نابودی همه سکوهای پرتاب، حتی با برخورداری از توان نظارتی و هوایی پیشرفته، کار ساده‌ای نیست.
تحلیلگران همچنین به جغرافیای یمن و وجود مناطق کوهستانی گسترده اشاره می‌کنند؛ عواملی که می‌توانند شناسایی و هدف قرار دادن زیرساخت‌های نظامی پنهان را دشوارتر کنند.
ناامیدی ریاض از حمایت مستقیم متحدان
بخش دیگری از گزارش به تلاش عربستان برای جلب حمایت متحدان منطقه‌ای و غربی اختصاص دارد. بر اساس این گزارش، ریاض خواهان پشتیبانی بیشتر در برابر تهدیدهای امنیتی بوده، اما متحدان اروپایی و منطقه‌ای آن به‌طور مستقیم وارد این درگیری نشده‌اند.
فایننشال تایمز همچنین به تماس محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، با دونالد ترامپ اشاره می‌کند که بنا بر گزارش، با هدف درخواست حمایت در برابر نیروهای یمنی انجام شده است. با وجود ادامه همکاری‌های اطلاعاتی و کمک به شناسایی اهداف، موضع علنی واشنگتن درباره مداخله مستقیم روشن نبوده است؛ مسئله‌ای که به گفته تحلیلگران می‌تواند نگرانی مقام‌های سعودی را افزایش دهد.
جمع‌بندی؛ هزینه بالا، تضمین دفاع کامل نیست
گزارش فایننشال تایمز نشان می‌دهد که مسئله اصلی عربستان صرفاً برخورداری یا عدم برخورداری از تسلیحات پیشرفته نیست، بلکه توانایی هماهنگ‌سازی سامانه‌های دفاعی، تأمین مستمر موشک‌های رهگیر، سازگاری با تاکتیک‌های متغیر مهاجمان و حفاظت از زیرساخت‌های گسترده نیز اهمیت دارد.
از نگاه تحلیلگران نقل‌شده در این گزارش، تجربه یمن بار دیگر این واقعیت را برجسته کرده است که درگیری‌های امروزی تنها با برتری در هزینه‌های تسلیحاتی تعیین نمی‌شوند؛ بلکه انعطاف‌پذیری عملیاتی، شناخت نقاط ضعف طرف مقابل و توانایی حفظ منابع دفاعی در یک نبرد طولانی نیز می‌توانند در نتیجه رویارویی نقش تعیین‌کننده داشته باشند.
