معاون آموزشی پژوهشی نهاد رهبری در دانشگاهها تاکید کرد
ادبیات دینی تدریس باید تغییر کند/ارائه کتب معارف به صورت ویدئو تکست
معاون آموزشی پژوهشی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها با تاکید بر ضرورت تغییر ادبیات دینی تدریس گفت: باتوجه به پژوهش ها و ارزیابی های کارشناسی، در حوزه تغییر ادبیات دینی به ۳ راهبرد اولویت بندی در ارائه محتوا؛ تحول در ادبیات نگارشی، توجه به علاقه مندی مخاطبان در تدوین متون درسی نیازمندیم.
به گزارش ایسنا، حجت الاسلام قریشی در نشست آموزشی استادان دروس معارف اسلامی استان سمنان گفت : باتوجه به پژوهش ها و ارزیابی های کارشناسی، در حوزه تغییر ادبیات دینی به 3 راهبرد اولویت بندی در ارائه محتوا؛ تحول در ادبیات نگارشی، توجه به علاقه مندی مخاطبان در تدوین متون درسی نیازمندیم.
حجت الاسلام قریشی با اشاره به فرصت پیش آمده در بستر انقلاب تاکید کردند: بیش از 40 سال است که ندای اسلام ناب محمدی(ص) به برکت انقلاب طنین انداز شده است و اسلام از غربت خارج شده است و اکنون این فرصت به ما مجموعه اساتید معارف داده شده است که به عنوان مبلغان این دین مبین در محیط دانشگاه فعالیت کنیم.
وی به خاطره ای از مقام معظم رهبری در این خصوص اشاره کرده و گفتند : "قبل از انقلاب داشتن یک جمع کوچک دانشجویی برای ما غنیمتی دست نیافتی بود" در حالی که امروز هزاران دانشجو در دانشگاه ها به صورت مدون در حال فراگیری معارف دینی هستند.
معاون آموزشی پژوهشی نهاد اساتید معارف را مصداق فقیهان آل محمد در زمان کنونی عنوان کردو خاطر نشان کرد: اکنون به واسطه انقلاب، اساتید معارف به معماری در ذهن و دل دانشجویان می پردازند و با محبت، ادب و علم، نقش ماندگار بر قلب و دیده آنان می زنند.
حجت الاسلام قریشی در بخش دیگری سخنان خود گفت : اکنون که انقلاب 40 ساله شده است باید به بازبینی رفتارها، آسیب ها و عملکرد خودمان بپردازیم و تصمیمات و برنامه ریزی خود برای دهه آینده را بر اساس آن پی ریزی کنیم.
معاون آموزشی و پژوهشی نهاد، در تبیین سخنان خود، ارزیابی طرح نیازسنجی را یکی از اقدامات انجام شده در این خصوص دانست و تصریح کرد: طرح نیازسنجی دروس معارف در یکسال اخیر واکاوی و بررسی شد و نتایج نشان می دهد که در حوزه ادبیات دینی و رویکردها باید به طور جدی وارد شده و کار جهادی و اساسی انجام دهیم.
وی خاطر نشان کرد: بنا داریم این مهم با حضور اساتید، مورد مداقه و بررسی بیشتر قرار گیرد. تا در حوزه هایی چون ادبیات گفتاری، روش ها و اولویتگذاریها گام های جدی برداشته شود.
معاون آموزشی پژوهشی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها در ادامه با توجه به اهمیت این موضوع به بیانات سال 66 رهبر انقلاب در دانشگاه تهران اشاره کرد و گفت: رهبر فرزانه انقلاب می فرمایند : "دانشگاه تحول طلب هست.حرکت در کلیشه ها را پذیرا نیست و استانداردهای ثابت را نمی پذیرد، قالب بندی متداول را تحمل نمی کند. از حضور ثابت در جریان زمان آشفته خاطر می شود. از یکنواختی احساس دلتنگی می کند، شور و اشتیاق تغییر در سر می پروراند.امید به دگرگونی او را به کلاس و دانشگاه فرا میخواند. هر لحظه در انتظار حادثه ای به سر می برد . با امیدی به بستر می رود و با امید تازه از خواب برمی خیزد".
حجت الاسلام قریشی تاکید کرد: بیانات رهبری در حقیقت نوعی مخاطب شناسی است و نشان می دهد که مخاطب ما نه در سال 66 که امروز به مراتب وضعیتی شبیه تر دارد. دانشجو و مخاطب امروز با کلیشه ها و قالب بندی، استانداردهای ثابت سازگاری ندارد و تغییر و تحول خواه است.
وی در ادامه به سخنان رهبر معظم انقلاب در سال 80 که به طور اخص به کتاب های دروس معارف اختصاص دارد ارجاع داده و عنوان کردند: طبق فرموده ایشان، کتاب ها باید به طور موسمی وفصلی باید مورد توجه و تجدید نظر قرار گیرد. احیانا مطلبی است که مورد نیاز زمان است و امواج و افکاری است که در جامعه روز به روز پیش می آید این ها باید منعکس شود. این کتاب ها اگر خوب تنظیم شود بهترین تبلیغ است. ایشان تاکید کرد : باید کاری کرد که کلاس درس معارف، کلاس علم، معرفت، شوق و محبت باشد. این مهم هم بر عهده کتاب ها و هم بر عهده مدرسین می باشد.
معاون آموزشی پژوهشی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها تشریح کرد : تغییرات ما موسمی و فصلی نیست و گاهی دهه ای میگذرد و سرفصل های ما تغییر نمی کند. این سرفصلها قابل دفاع نیستند و مربوط به زمان حال نمی باشند.تغییر ذائقه ها در آن لحاظ نشده است و مخاطب ما مجبور است همان محتوای مقتضای 20 سال پیش را مطالعه کنند.
حجت الاسلام قریشی گفت : در آستانه چهل سالگی انقلاب، باید این روند را بهینه کنیم تا موثر و کارآمدتر عمل کنیم.
وی تصریح کرد : امروز شیوه های انتقال پیام دچار تغییر جدی شده است، علاقه مندی ها مخاطب تفاوت پیدا کرده است. باید میزان تاثیر این موارد کلیدی را بر متون خود مشخص کنیم و آن را در تدوین کتب جدید در نظر بگیریم.
این مقام مسئول در ادامه گفت : همانطور که تغییر جزو لاینفک جامعه بشری است و جامعه بدون تغییر دچار سکون و رکود و انحطاط می شود. رسالت ما نیز این است که متناسب با این تغییرات در حوزه آموزش های دینی به روزرسانی لازم را انجام دهیم و روش های نوین آموزشی را در جهت دهی به مخاطبان به کارگیریم.
حجت الاسلام قریشی گفت : باتوجه به پژوهش ها و ارزیابی های کارشناسی، در حوزه تغییر ادبیات دینی و رویکردها به 3 راهبرد اولویت بندی در ارائه محتوا؛ تحول در ادبیات نگارشی، توجه به علاقه مندی مخاطبان در تدوین متون درسی نیازمند می باشیم.
وی با طرح این سئوال که موضوعات ارائه شده در کتب درسی بر مبنای چه اولویتی انتخاب شده اند به بحث کلیدی انتخاب ارائه اولویت مسائل در کتب پرداخته و گفتند : از این پس ما باید برای اینکه یک مساله در یک کتاب عنوان شود باید ادله کافی را داشته باشیم. به عنوان مثال چرا در درس مبانی اندیشه 1 چرا به مباحث اثبات وجود خدا بپردازیم؟ باید بتوانیم جواب این پرسش را بدهیم که اولویت ها ما در ارائه این مطلب از کجا نشات می گیرد؟ شاخص بندی و نیازهای مخاطب چگونه در این اولویت گنجانده شده است ؟ مبنای ارزیابی این موارد چیست ؟
این عضو هیات علمی در دانشگاه به احصا شاخص برای این مهم اشاره کرد و گفت : شاخص مدنظر، دیدگاه های رهبر معظم انقلاب در خصوص تعیین ضرورت اولویتهاست.
معاون آموزشی پژوهشی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها در تبیین سخنان خود به فرمایشات رهبر معظم انقلاب در دهه 50 اشاره کرده و گفت:رهبر معظم انقلاب می فرمایند، "ما باید ببنیم در میان این همه مباحث ها کدام لازم است و در میان لازم ها کدامیک لازم تر است و از میان لازم تر ها کدامیک فوری است و از میان فوری ها کدامیتک فوتی و حیاتی تر است ؟"
حجت الاسلام قریشی گفت: این مساله بویژه در طرح پژوهشی دانشگاه ها نیز به جشم می خورد و بایستی به عنــوان یک شاخص در اجرای آنها مدنظر گرفته شود و مباحثـی در دستـور کار قرار گیــرد که حیاتی می باشند.
وی افزود: با شاخص فوق باید به بازبینی موضوعات درس ها بپردازیم که کدام لازم است؟ کدامیک لازمتر است ؟ و در نهایت فوری و حیاتی آنها را برای تدریس به کار ببندیدم.
تشریح محتوای دروس بخش دیگری از سخنان حجت الاسلام قریشی بود که برای تبیین موضوع اولویت های موضوعات درسی عنوان شد. ایشان گفت: برای مثال در معارف1،بار اصلی محتوا بر روی اثبات توحید و معاد و بررسی جزئیات این مساله میباشد. چند درصد دانشجویان امروز مشکل اثبات خدا دارند؟ طبق بررسی پژوهشی ارشاد، وزارت علوم، نهاد و ... بیش از 90 درصد دانشجویان مشکلی در بنیادهای دینی ندارند.
وی افزود: نتایج تحقیقات بین المللی نیز که چندی پیش منتشر شد نشان داد که ایران با 87 درصد جزو دین دار ترین کشورهای جهان است. اگر این گونه است چرا هنوز اصرار داریم حجم عمده باید اثبات خدا باشد.
معاون آموزشی پژوهشی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها در ادامه خاطرنشان کرد: کسی که سیاست گذاری آموزشی میکند برای عموم باید برنامه ریزی می کند. هر چند که توجه به خواص مهم است.
وی هم چنین به ضرورت به برنامه ریزی برای اقلیتی که درگیر چنین مسایلی هستند اشاره کرد و گفت: مسئولان دفاتر، مدیران گروه های معارف و مسئولان دانشگاهی در این خصوص باید تصمیمات لازم را بگیرند. برای فعالان این حوزه، کلاس های ویژه معارف در نظر گرفته شود. ما اگر این قشر را در نظر نگیریم توسط جاهای دیگر تغذیه خواهند شد. وی تاکید کرد: ضرورت توجه به این دانشجویان باید به صورت ویژه پیگیری شود و برای این گونه مخاطبان که اتفاقا تاثیرگذارند تمهیدات و برنامه لازم دیده شود.
حجت الاسلام قریشی، در ادامه به دروس معارف اسلامی اندیشه 2 اشاره کرد و گفت: به همین منوال می توان سایر دروس را بررسی کرد. برای مثال در معارف و اندیشه 2 ، انواع پیامیران، انواع وحی، قرآن و سایر کتب، مصونیت قرآن و اعجاز قرآن، اثبات امامت و ... چند درصد مخاطبان در خصوص قرآن، وجود پیامیران، امامان و ... شک دارند ؟
وی خاطرنشان کرد :در مقابل این موضوعات،چه مقدار مخاطبان با موضوعاتی چون هدف بعثت، جامعه توحید، جامعه نبوی ، معارضان انبیا، فرجام نبوت، رمز پیروی انبیا، آشنا هستند و در در زندگی خود به آن نیاز دارند؟
وی در ادامه افزود: امروز مخاطب این مسائل را با زندگی خود مقایسه می کند. با این مدل که برای من چه اتفاقی خواهد افتاد، قیاس خواهند کرد.. این ها مواردی است که نیاز امروز ماست و در کتابهای ما مغفول است چون حجم عمومی کتاب های ما به اثبات گرایی تمایل دارد و کارکردگرایی در آن دیده نشده است.
معاون آموزشی پژوهشی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها گفت: در مورد موضوعات و نگاه کارکردی دین در دروس معارف به شدت ضعیف هستیم و در بسیاری از موارد ما به جد مشکل داریم. دچار مشکل در اولویت بندی ها شده و نتوانستهایم وقت محدود خود را مدیریت کنیم.
وی در ادامه با بیان اینکه در حواشی دین بحث کرده ایم اما به کانون اصلی دین یعنی بحث ولایت و کارکردهای آن نپرداخته ایم. همین موارد در خصوص بحث اثبات ولایت فقیه وجود دارد، خاطرنشان کرد: امروز بحث دانشجویان کارکرد نظام، آثار نظام، جایگاه ولی فقیه، عملکرد ولی فقیه و موارد از این دست می باشد که باید پاسخگوی نیاز مخاطب باید بود.رد : باید در ادبیات دینی، اولویت بندی ها، ورود و خروج در مباحث دینی، تاملی جدی کنیم و در این خصوص آموزش داده شویم تا اولویت ها را در تمام کارها در نظر بگیریم و بتوانیم در زمان محدود بالاترین اثر بخشی را داشته باشیم و این مسائل باید برای سیاستگذاران آموزشی راس العین شود.
به گزارش ایسنا، تغییر در ادبیات گفتاری و نگارشی بخشی دوم سخنان حجت الاسلام قریشی در تحول ادبیات دینی بود.
معاون آموزشی پژوهشی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها گفت : متاسفانه در کتابهای معارفی ما به هیچ وجه از شیوه قرآنی بهره گیری نشده است. بیان قرآنی توام با تمثیل و داستان است در حالی که ادبیات ما به جد، ادبیاتی خشکی است..
وی با اشاره روش قرآن، افزود: باید از خود بپرسیم چرا قرآن با این روش پیش رفته است؟ پاسخ مشخص است چون با گفتن تمثیل و داستان، مخاطب در ذهن خود آن را پردازش می کند. صحنه سازی میکند و این موجب ماندگاری درذهن می شود.
وی تصریح کرد : مباحث خشک فلسفی و کلامی ما ماندگار نمی شوندو ما در بخش ادبیات گفتار نیاز به تغییر داریم.
وی در خلال سخنان خود به مساله جداسازی دروس معارف نیز گریزی زده و عنوان کرد: جداسازی های موضوعی بین مباحث اخلاقی اجتماعی فرهنگی، در این مدت، رخ داده که تفیکیک های بی فایده و بعضا مضر بوده اند.
این عضو هیات علمی دانشگاه در ادامه سخنان خود به نظر آیت الله جواد آملی در خصوص رسانه به ضرورت این مهم در فرآیند تدریس اشاره کرده و گفتند: ایشان می فرمایند،"گزاف نیست بگوییم اگر در عصر ما پیامبری مبعوث می شد مهم ترین ابزار وی رسانه بود". لذا بر ماست که هنرمندانه وارد شدیم.
وی تاکید کرد: امروز دانشجو مرتب با فیلم موسیقی و عکس و ... زندگی می کند. آیا ما در آموزش های دینی خود به این مهم توجه کرده ؟ آیا ما با تحریک قوه خیال مخاطب کار میکنیم ؟
معاون آموزشی پژوهشی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها در ادامه با تاکید بر اینکه ما باید قوه عقل و خیال مخاطب را با هم درگیر کنیم و امروز که رسانه چنین قدرتی به ما داده است باید از این امکان استفاده کنیم و با هنر و رسانه از خیال مخاطب برای فهم و درک محتوای دینی استفاده کنیم، خاطرنشان کرد : این جمله رهبری باید همواره در ذهن ما جاری باشد که "بارها گفته ام که هر پیامی هر دعوتی هر انقلابی هر تمدنی هر فرهنگی تا در قالب هنر ریخته نشود امکان نفوذ و گسترش ندارد. نفوذ در دل ها گسترش در جان ها. " حجت الاسلام قریشی گفت: در قالب هنر باید عمل کرد تا پیام ما ماندگار شود. هالیوود از این ابزار برای انتقال پیام خود بهره می برد. ببینید کاری که فیلم پایتخت در سکانس های پایانی در خصوص تبیین مساله داعش کرد از بسیاری سخنرانی ها و ... اثرگذار بود و ماندگار شد.
وی افزود : هنر از علاقه مندی و ذوق مخاطب استفاده می کند و گام به گام او را با خود می آورد تا پیام نهایی را منتقل کند. ما باید مرتب از خود بپرسیم چطور این مساله را در تدریس خود، جاری و ساری کنیم؟
وی در ادامه به معرفی کتاب های خاطرات سفیر و آن سوی مرگ پرداخت که در قالب رمان توانسته اند مباحث کلیدی دینی و سبک زندگی را به مخاطب خود منتقل کنند.
معاون آموزشی پژوهشی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها از رویکرد جدید در ارائه کتب آینده دروس معارف خبر داد و گفت : یکی از سیاست های اصلی ما ارائه کتب به صورت ویدئو تکست خواهد بود. کتابهای آینده باید تلفیقی از مستندات رسانه ای و متن باشند.
وی در ادامه تشریح کرد : بناداریم کتب را اساتید معارف خودشان بنویسند و این امر از ستاد و قم به دانشگاه ها منتقل شود. کتاب به نام دانشگاه و نویسنده منتشر شوند و عواید آن نیز به منتشر کنندگان برسد و کتب برگزیده در کشور تدریس شوند.
وی افزود: بین اساتید باید رقابت ایجاد شود تا کتاب های آینده با این رویکرد تدوین شود . با تأسی به راهکاری قرآنی با قالب رسانه از خیال پردازی مخاطب استفاده کنیم و در عین حال که مطالب علمی میگوییم راه دل را بازکنیم. خشوع، خضوع را بیان کنیم و مخاطب را وارد تامل کنیم. راهبردهایی چون تبشیر وانذار را در تدوین کتب لحاظ کنیم.
وی خاطر نشان کرد : باید مباحث معارف اسلامی با هنرمندی تمام گفته شود. اینها هنرهایی است که جامعه اساتیدی ما باید در آن پیشرو باشد و جامعه حوزوی نیز در این خصوص یاریگری و جهت دهی کند.
توجه به علاقه مندی ها مخاطب برای ورود به بحث ها بخش سوم سخنان ایشان در عرصه تغییر ادبیات دینی بود که در این راستا حجت الاسلام قریشی، یافتن علاقه مندی مخاطبان را مساله حساس و اصلی کنونی عصرحاضر دانست و گفت: نقش شبکه های اجتماعی در یافتن میزان علاقه مندی شخصی مخاطبان را در ایالات مختلف آمریکا، امری بود که منجر به اثرگذاری شگرفی در نتایج انتخابات گردید که با رصد علاقه کاربران و ارائه پیام تبلیغاتی مناسب توانستند علاقه مخاطبان را شناسایی و تغییر و منجر به انتخاب ترامپ گردند.
معاون آموزشی پژوهشی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها در پایان خاطرنشان کرد: وقتی حدس می زنید علاقه مندی مخاطب چیست باید ازاین حوزه وارد شویم. این ابتدای راه است. برای ورود به دروازه دل از علاقه مندی وی شروع کنیم.آرام آرام کاربر را به ریشه ها هدایت می کنیم.امروز باید از جزئیات و مسائل که مخاطبان با آن درگیر هستند شروع کرد و با شناسایی علاقه مندی ها تدریس نمود.
پس از پایان بحث جلسه هم اندیشی، پرسش و پاسخ با اساتید انجام شد.
منبع: ایسنا
مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاعرسانی خود را در این رابطه انجام میدهد.