اخبار آرشیوی
عضو هیات علمی دانشگاه علوم انتظامی در یادداشتی با بیان اینکه "جهل، غضب و شهوت و عصیان" سر ریشه بسیاری از مشکلات است، اولین وظیفه زمامداران جامعه دینی را تلاش در راستای آگاهیبخشی واقعی و سلطنت "تعقل" یا "عاقل پروری" بر دیگر شئون زندگی دانست
به گزارش «نسیم»، در یادداشت سرهنگ رضا غنیلو آمده است: جرم شناسان، روانشناسان اجتماعی و اندیشمندانی که در رشتههای جامعه شناسی انحرافات و آسیبهای اجتماعی کارکردهاند برای چرایی نابسامانیهای اخلاقی و ناهنجاریهای رفتاری دلایل متفاوت و متعددی ارائه کردهاند که تا حد زیادی این نظریات درست ولی در پاسخگوئی به مصادیق خصوصاً در شرایط و زمانهای مختلف دیگر عاجز و ناتوان میکنند. برای نمونه نظریهای که فقر و بیکاری را علت سرقت و جرائم مالی عنوان میکند در پاسخ گویی به اختلاسهای میلیاردی افراد یقه سفید محکوم به سکوت میشود. در رویکردهای دینی به سر منشاء جرم و جنایت که «گناه» است توجه ویژهای شده است و ریشه گناه را نیز در «حب دنیا» و «ضعف باور به آخرت» جستجو میکنند. با نگاهی به مجموعه گناهان و کبائر ممنوعه در ادیان الهی خصوصا دین مبین اسلام میتوان گرایش به گناه را در سه کلمه «جهل» «غضب و شهوت» و «عصیان» یافت. جهل به عنوان امالمعاصی یا مادر گناهان مقام اول در رشته علل را به خود اختصاص میدهد و به همین دلیل است که قرآن کریم صراحتاً انسان را مورد پرسش قرار داده و سوال میکند آیا کسانی که میدانند با کسانی که
نمیدانند برابرند؟ ارزش تمام اعمال را به نیت فاعل آن دانسته و نیت نیز تابعی از علم به خشنودی محض و یا کراهت الهی است. پس در این مقام اولین وظیفه زمامداران جامعه دینی باید تلاش در راستای آگاهی بخشی واقعی و سلطنت «تعقل» یا «عاقل پروری» بر دیگر شئون زندگی باشد. بعد از جهل میتوان مقام بعدی در تولید گناهان منجر به جرم و جنایت را به «غضب» اعطا کرد. در احادیث وارده از غضب بهعنوان «کلید هر بدی» نام برده شده است. امروز نگاهی اجمالی به آمار زندانیان متهم به قتل و در بند نشانگر این است که بسیاری از گرفتار شدگان قصد قبلی در ارتکاب جرم و جنایت نداشتهاند و بهعلت جهل و قضاوت عجولانه و نداشتن مهارتهای حل مسئله از راه منطقی و قانونی از خود واکنش نسنجیدهای ابراز کردهاند که اثر آن نتیجهای غیر از خواسته متهم شده است مثلاً قصد تنبیه بدنی فرد مقابل بوده (هر چندخود این کار هم نا حق است) ولی سر طرف به جسم سختی برخورد کرده و دچار خونریزی مغزی میشود. ما میدانیم که عصبانیت یا ملایمت تا حدودی تحت کنترل عوامل وراثی و ژنتیک است ولی زمامداران آموزشی باید در تمام مراحل تربیتی نحوه کنترل خشم و مهارتهای حل مسئله را وارد آموزش و
پرورش کرده و آنرا به اخلاق اجتماعی تبدیل کنند و سایر مسئولین و مردم نیز باید عوامل تشدید کننده عصبانیت در اجتماع را مانند تحقیر ارباب رجوع و یا کندی ترافیک را در الویت خدمات رسانیها و برنامهریزیها قرار دهند. «عصیان» بعنوان یکی دیگر از علل مولد گناه که در صورت عدم جلوگیری میتواند منجربه تشدید فرآیند جرم و جنایت و یا تخلفات شود. در جامعه شناسی جنائی از منظر ادیان الهی بسیار مورد توجه است. پیامبر اعظم (ص) در مجموعه پندهای خود به عبدا... ابن مسعود میفرمایند «از مستی گناه پرهیز کن بدرستی در برای گناه مستی است مانند مستی شراب بلکه شدید از آن» اگر تکرار گناه تبدیل به سیره و سیاق یک فرد شد دیگر قبح آن از بین رفته و فطرت الهی انسان محجوب میشود و عقل عاقبت اندیش زایل میشود و اضطراب و کراهت گناه تبدیل به اعتیاد و لذت شده و به قول قرآن کریم بر دلها و چشمها و گوشهای آنان مهر زده میشود و نعمت فهم و درک از آنها گرفته میشود. بنابراین باید به تاسی از روش الهی که در سوره بقره آیه 206 به صراحت عنوان شده و شاعر آن را به زیبایی نظم کشیده است با مجرمین برخورد شود. چو بر او بگویند اندرز و درس که از خشم پروردگارت بترس
کند زشتکاری و ورزد گناه جهنم بر او هست خود جایگاه در این مورد بر خلاف دو دلیل قبلی که بر روشهای نرم تأکید میشود باید روشهای قاطع را در پیش گرفت و از تعارفات قانونی کاست و بر مبلغ مجازات افزود. برای نمونه آیا مشاهده کسانی که برای چند دهمین بار به جرم قاچاق مواد مخدر (حتی اندک)دستگیر شدهاند و یا سارقان زورگیر که این روش تجاوز به امنیت عمومی را کسب کار خود قرار دادهاند و زندانها را اشغال کرده و به علت سوابق قبلی در حدو اندازه یک مشاور حقوق جزا اطلاعات تجربی برای فرار از دست قانون و اخذ رضایت شکاه (از طریق تطمیع یا تهدید) بدست آوردهاند و یا حتی مماشات با جوانی که با خودروی چند ده ملیون تومانی کادوی پدر خود امنیت جانی مردم را در بزرگراهها به خطر میاندازد و نهایتا بیمه او دیه میپردازد رعایت حقوق بشر میکنیم؟ یا نا خواسته تضییع حقوق عمومی؛. بههر حال بهنظر می رسد ترویج خویشتن داری بهعلاوه توسعه رفاه و آموزش عمومی و قاطعیت در اجرای عدالت می تواند ما را به جامعه ای متعالی تر رهنمون شود.