اخبار آرشیوی
معاون اداری مالی وزیر علوم در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»: دانشگاهها ۵۴۰ میلیارد تومان به اشخاص حقیقی و حقوقی بدهی مستقیم دارند/ وزارت علوم، هیچ نقشی در تدوین بودجه ۹۳ آموزش عالی نداشته است/ اگر دولت و مجلس کمک نکنند، سال آینده شرایط سختتری خواهیم داشت
دکتر محمدحسین امید، معاون اداری، مالی و توسعه منابع وزارت علوم در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»، به تشریح وضعیت بودجه سالهای 92 و 93 آموزش عالی و چالشهای آن پرداخت. متن این گفتگو به این شرح است؛ *نسیم: آقای دکتر؛ این روزها موضوع بودجه سال آینده مطرح است؛ قبل از اینکه به اعتبارات سال 93 آموزش عالی بپردازیم، بد نیست نگاهی به سال جاری بیندازیم؛ آیا امسال در اعتبارات جاری و عمرانی دانشگاهها با کسری بودجه مواجه بودهایم؟ امید: از فعالیت من در معاونت مالی و اداری وزارت علوم، حدود سه ماه میگذرد و از ابتدای فعالیتم نیز موضوع مربوط به بودجه را شروع کردم. در این راستا وضعیت موجود دانشگاهها، کسری بودجه و اعتبارات جاری و عمرانی دانشگاهها را بررسی کردهام؛ من مشتاقم در کشور، توزیع منابع به صورت عادلانه و متناسب با عملکرد و فعالیت دستگاههای اجرایی صورت بگیرد. از روشهای چانهزنی فراری هستم. در این ارتباط از ابتدای فعالیتم در معاونت مالی و اداری تاکنون جلسات متعددی با کارشناسان و مسئولان معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری داشتهایم. بر اساس قانون برنامه چهارم و پنجم توسعه مقرر شده بود که توزیع بودجه دانشگاهها
براساس مدل "سرانه" انجام شود که متاسفانه تاکنون این قانون به اجرا در نیامده است. بر اساس این مدل، باید توزیع بودجه بین دانشگاهها که به نوعی کمک دولت بشمار میرود، عادلانه و بر اساس سرانه دانشجویی باشد؛ در این مدل، ضرایب مربوط به دورههای مختلف تحصیلی، رشتهها، مناطق اقلیمی مختلف و دانشگاههای برتر و معمولی مدنظر قرار دارد. با وجود اینکه نظر ما اجرای این روش بود، اما در نهایت سازمان مدیریت روشی را که خودش مدنظر داشت اجرایی کرد؛ کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس هم نسبت به مدل مطرح شده از سوی وزارت علوم ابراز علاقه کرده است و ما نیز توضیحات لازم در زمینه این مدل را به آنها ارائه کردهایم؛ البته کمیسیون درنظر دارد این مدل را به کمیسیون تلفیق پیشنهاد بدهد؛ البته این مدل در سال اول نمیتواند به طور 100 درصد اجرا شود، چون بعضی از دانشگاهها در سالهای گذشته بیش از حق خود بودجه دریافت کردهاند و یکباره نمیتوان میزان بودجه این قبیل دانشگاهها را خیلی زیاد کرد؛ پیشبینی میکنیم این مدل طی دو تا سه سال به طور کامل اجرا شود. * نسیم: الان برای اتمام پروژههای عمرانی مصوب چقدر بودجه نیاز دارید؟ با توجه به وضعیت مالی کشور،
روند اجرای پروژههای عمرانی رضایتبخش هست یا خیر؟ امید: اگر بخواهیم تمام پروژههای عمرانی مصوب دانشگاهها برای سال 92 را به قیمت امروز به اتمام برسانیم، حدود 2700 میلیارد تومان بودجه نیاز داریم، اما الان کمتر از 500 میلیارد تومان برای این کار اعتبار وجود دارد؛ به خاطر همین وضعیت، پروژههای عمرانی دانشگاهها اولویتبندی شدهاند و پیشنهاد ما این است که پروژههای با بیش از 80 درصد پیشرفت فیزیکی در اولویت تخصیص باشند تا به اتمام برسند. اگر بخواهم وضعیت اعتبارات مورد نیاز را بر اساس میزان پیشرفت پروژهها دستهبندی کنم، میتوانیم آنها را به سه دسته تقسیم کنیم؛ حدود سه میلیون و 820 هزار متر مربع ساختمان در دست احداث در دانشگاهها داریم که 660 هزار مترمربع از آنها تا امروز بیش از 80 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است؛ برای اتمام این پروژهها، حدود 96 میلیارد تومان بودجه نیاز است که با احتساب بدهی 240 میلیارد تومانی به پیمانکاران، در مجموع برای اتمام این پروژهها نیازمند 340 میلیارد تومان اعتبار هستیم. این، وضعیت پروژههایی بود که بیش از 80 درصد پیشرفت فیزیکی دارد، علاوه بر اینها یک میلیون و 800 هزار متر مربع از پروژههای
دانشگاهها هم بیش از 50 درصد پیشرفت فیزیکی دارد که برای اتمام آنها، نیازمند 631 میلیارد تومان بودجه هستیم؛ همچنین، دو میلیون و 400 هزار مترمربع از پروژههای مصوب هم کمتر از 20 درصد پیشرفت فیزیکی داشتهاند که برای اتمام آنها، باید 1120 میلیارد تومان بودجه اختصاص یابد. * نسیم: تا الان وضعیت بودجه "جاری" دانشگاهها چطور بوده است؟ فکر میکنید با توجه به میزان تخصیصهایی که تاکنون صورت گرفته، دانشگاهها چقدر بدهی دارند؟! امید: امسال دانشگاهها در بودجه جاری وضعیت بحرانی دارند؛ بودجههای عمرانی را میتوان به عقب انداخت، اما بودجه جاری مربوط به مباحث مختلف از جمله امور رفاهی دانشجویان و حقوق اساتید و کارکنان است که نمیتوان آن را به عقب انداخت، چون باعث لطمه به جریان آموزش و پژوهش کشور میشود. در حال حاضر، بدهی مستقیم دانشگاهها به اشخاص حقیقی و حقوقی بیش از 550 میلیارد تومان است که شامل بدهی به "اساتید، کارمندان، هزینه های آب، برق، گاز و ... و شرکتهای خدمات حجمی" است؛ علاوه بر این، دانشگاهها با احتساب سایر بدهیهای موجود خود در مجموع 1219 میلیارد تومان بدهی دارند. امسال بودجه مربوط به "جذب اعضای هیأت علمی جدید
دانشگاهها"قرار بود به صورت جداگانه اختصاص یابد، اما تا امروز حتی یک ریال از این بودجه را دریافت نکردهایم! الان دانشگاهها با 32 میلیارد تومان بدهی برای پرداخت حقوق اعضای هیات علمی جدید الاستخدام خود مواجه هستند. این میزان بدهی دانشگاهها مشروط به این است که تخصیص بودجه امسال به صورت 100 درصد باشد، اگر این تخصیص صورت نگیرد، میزان بدهیهای دانشگاهها افزایش مییابد. * نسیم: خب این وضعیت سال 92 بود؛ آیا به سال 93 میتوانیم امیدوار باشیم؟! بودجه جاری آموزش عالی در سال آینده رضایتبخش هست؟ امید: وزارت علوم هیچ نقشی در تدوین لایحه بودجهای که به مجلس ارائه شده، نداشته است؛ در حالی که قرار بود این لایحه با توافق و رایزنی ما تنظیم شود. بر اساس لایحه بودجهای که به مجلس ارائه شده، وضعیت دانشگاهها در سال آینده بدتر از امسال خواهد بود! ما مشکلات مالی دولت و رکود تورمی را متوجه میشویم، اما اگر مقام معظم رهبری همواره بر موضوع توسعه علم و فناوری تأکید دارند، لازم است که به این حوزه ، حتی در شرایط سخت مالی نیز توجه ویژه شود و بودجه بیشتری به این حوزه اختصاص یابد؛ اگر میخواهیم در حوزه علم و فناوری رشد داشته باشیم، نباید
رکودها به دانشگاهها سرایت کند. کل بودجه آموزش عالی کشور در سال 93 حدود 4100 میلیارد تومان است، اما این میزان نسبت به کل بودجه جاری کشور بسیار اندک است! البته کل اختلاف ما برای بودجه سال 93 با معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری هم کمتر از یکهزار میلیارد تومان بود. بنابراین دانشگاهها در سال آینده، شرایط سختتری خواهند داشت؛ چراکه با مشکلات سالهای 90 و 91 مواجه هستند و در سال جاری هم تخصیصها کافی نبوده است. امسال تاکنون حدود 60 درصد بودجه آموزش عالی تخصیص داده شده است. بودجه اعتبارات عمرانی دانشگاهها هم در سال 93 بسیار کم است و نسبت به سال گذشته به کمتر از نصف کاهش یافته است؛ البته همانطور که گفتم ما تلاش میکنیم تا با اولویتبندی و مدیریت بهینه، تا حد امکان فشارها را کاهش دهیم، اما قطعاً کمک مجلس و دولت در همین مرحله تدوین و نهایی کردن بودجه ضروری و لازم است.