اخبار آرشیوی
رئیس اداره تاسیس سازمانهای مردمنهاد وزارت کشور در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»: نبود روحیه کار جمعی، ضعف منابع مالی، احساس رقابت منفی با دیگران و عدم اطلاعرسانی، مهمترین نقطه ضعف سمنها در ایران است/ این سازمانها باید برای جلب اعتماد عمومی تلاش کنند
سازمانهای غیر دولتی و مردمنهاد، جمعیتها، گروهها و نهادهای انسانی خودجوش و برآمده از بطن جامعه هستند که با فعالیتهای غیرانتفاعی و داوطلبانه در جهت رفع معضلات اجتماعی و خدمترسانی عمومیفعالیت میکنند و برترین امتیاز خود را استقلال از دولت تدوین کردهاند. این سازمانها در عرصههای گوناگون اجتماعی از قبیل حفظ محیط زیست، احقاق حقوق زنان و کودکان، دفاع از کودکان آسیبدیده یا در معرض آسیب و بزه، پیشگیری از اعتیاد و بیماریهای وابسته به آن از قبیل ایدز و هپاتیت، تامین خدمات اجتماعی، کاهش آلام و افزایش منابع افراد نیازمند، وارد شده و به صورت ملی یا بینالمللی فعال هستند و در امور زنان و کودکان، پیشگیری، امدادی، رفاهی، مذهبی، دفاع از حقوق بشر، پناهندگی، توسعه علوم و فنآوری و غیره افرادی به ویژه جوانان را جذب و پس طی کردن مراحل مختلف آموزش از آنها برای رسیدن و نهادینه کردن اهداف از پیش تعیین شده در اساسنامه استفاده میکنند. در این راستا، روحاله نصرتی رئیس اداره تاسیس سازمانهای مردم نهاد و دبیرخانه هیات نظارت وزرات کشور در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی خبرگزاری «نسیم»، به بررسی وضعیت سازمانهای مردم نهاد در
ایران پرداخته است: * به عنوان اولین سوال، اگر بخواهیم تعریفی جامعهشناسانه از سازمانهای مردم نهاد ارائه کنیم، سادهترین تعریف برای این سازمانها چه خواهد بود؟ - سازمان مردم نهاد متشکل از گروهی از افراد داوطلب است که بدون وابستگی به دولت و بصورت غیرانتفاعی و عام المنفعه به صورت نهادی و ساختارمند در زمینههای مختلف اجتماعی، فرهنگی، توسعه ای، خیرخواهانه و... فعالیت میکنند. سازمانهای مردم نهاد تجلی عینی مشارکت داوطلبانه مردم در امور اجتماعی و فرهنگی به معنای عام آن هستند. در کشور ما اگرچه اغلب سازمانهای مردم نهاد مدنی به شکل نوین آن تازه تاسیس و نوپا محسوب میشوند اما این نهادها با توجه به پیشینه تاریخی گروههای عام المنفعه به ویژه در امور مذهبی و خیریه و با تکیه بر سنت دیرینه میتوانند مراحل رشد و توسعه خود را آرام آرام پشت سر گذاشته و به تبع آن میتوان اثرگذاری و سهم آنها را در پیشرفت کشور شاهد بود. بنابراین سازمانهای مردم نهاد در شکل کلی آن دوران بلوغ خود را در جامعه ایرانی طی میکنند و با پختگی خود آینده خود و جامعه ایرانی را میسازند. * میزان رضایت سازمانهای مردم نهاد از دولت به چه شکل است؟ -
سازمانهای مردمنهاد در الگوهای جهانی تجربه شده ، در کنار دولت و بخش خصوصی یکی از ارکان مهم در پیشبرد برنامههای توسعه و پیشرفت کشورها محسوب میشوند. مدل مطلوبی از نحوه تعامل این سه بخش باعث ارتقای کارایی آنها در تحقق برنامههای توسعه خواهد بود. بنابراین در جاهایی که تعامل مناسب توام با حفظ استقلال هر کدام از آنها رعایت شده نتایج آن نیز چشمگیر بوده است. البته بدیهی است که اندازه و سهم هرکدام از این بخشها به اقتضای شرایط مختلف فرهنگی، سیاسی و اجتماعی جوامع متفاوت بوده و چالشها و نارضایتیهای نسبی این سه بخش از همدیگر نیز ناشی از همین موضوع است. در جامعه ما نیز سازمانهای مردم نهاد خواهان سهمیدر اندازه خود از بدنه دولت در راستای کمک به توسعه و آبادانی کشور هستند و انتظاراتی از دولت دارند که پاسخ به آنها میتواند رضایت آنها را جلب کرده و ظرفیتشان برای کمک به جامعه را افزایش دهد. سیاستهای دولت یازدهم مبنی بر توجه به سرمایههای اجتماعی کشور و استفاده از تمام ظرفیتها در حوزههای مختلف برای ساختن جامعه ایرانی، بدون شک تعامل دولت با این بخش را زیاد خواهد کرد و این رویکرد میتواند دروازههای جدیدی را برای همکاری
باز کند. * میتوانید با یک نگاه آسیبشناسانه، وضعیت و نقاط قوت و ضعف سازمانهای مردمنهاد را بیان کنید؟ - سازمانهای مردمنهاد مثل هر نهاد دیگر دارای نقاط ضعف و قوت است. نوپا بودن اینگونه سازمانها آسیبهای مرتبط با آنها را تشدید میکند. از جمله نقاط قوت آنها میتوان به استقلال، ظرفیت آنها در بسیج منابع و امکانات، انگیزههای خیرخواهانه، ساختار منعطف و صمیمیو خدمات بدون چشمداشت و غیره اشاره کرد. اما آسیبهای مرتبط با آنها دو دسته است. برخی از آنها ناشی از عوامل درون سازمانی است که از جمله آن میتوان به فقدان روحیه کار جمعی و گروهی و کارشکنی برخی از آنها در پیشبرد امور،خاصگرایی و تقویت سرمایه اجتماعی درون گروهی بسته (که در این مورد به جای اینکه منجر به توسعه شوند مانع توسعه خواهند شد)، کاریزما گرایی و انتظارات فزاینده آنها، ضعف منابع مالی، احساس رقابت منفی با گروههای دیگر، عدم اطلاعرسانی فعالیت به جامعه و عدم تداوم فعالیت اشاره کرد. دسته دوم آسیبها مربوط به عوامل برونسازمانی است که بخشی زیادی از آنها به دولت و دستگاههای تخصصی مرتبط مربوط میشود که از جمله آنها فقدان سازوکارهای قانونی مدون در زمینه
فعالیت سازمانهای مردم نهاد، رویکرد بخشی نگری دستگاههای دولتی به فعالیت سازمانهای مردم نهاد، فقدان ارتباط و تعامل مناسب دستگاههای دولتی با این سازمانها و عدم شناخت و اطلاع کافی از کارکرد سازمانهای مردم نهاد اشاره کرد. * علت عدم اطلاع مردم از سازمانهای مردمنهاد و فعالیت آنها چیست؟ - عدم اطلاع از فعالیت سازمانهای مردمنهاد نیز ناشی از دو عامل است. علت اول ضعفهای ساختاری به لحاظ امکانات مالی و مادی در زمینه فعالیتهای رسانهای است .هر چند که امروزه به واسطه امکانات ارتباطی جدید امکان اطلاعرسانی در زمینه فعالیتها بیشتر میسر شده اما این نحوه اطلاعرسانی دارای مخاطب خاص است و بخش زیادی از جامعه را تحت پوشش قرار نمیدهد. دلیل دوم نوع نگاه و رویکرد جامعه به فعالیت نهادهای مدنی است. فعالیت در چارچوب نهاد مدنی همیشه مورد توجه طبقات متوسط جامعه بوده وبرای طبقات دیگر چندان محل توجه نبوده است. به همین دلیل علاقه مند هم نبوده اند تا از کارکرد و ساختار این گونه نهادها به ویژه در زمینههای فعالیتی جدید آگاهی کسب نمایند و چه بسا که ممکن است این گونه نهادها را به عنوان بخشی از نهاد دولت قلمداد کنند. در این زمینه
سازمانهای مردم نهاد نتوانسته اند حساسیتهای جامعه را نسبت به نقش خود در ساخت جامعه برانگیزانند و اعتماد آنها را جلب نمایند.در برخی از زمینهها از جمله فعالیتهای خیریه ای و حوزههای سلامت موفقیتهای خیلی خوبی حاصل شده اما درزمینههای جدید فعالیت ، نیازمند آگاهی بخشی مضاعف به جامعه احساس میشود. * عمده مطالبات سازمانهای مردم نهاد در چه زمینههایی است؟ - خود سازمانهای مردم نهاد بهتر از هر کس دیگر مطالبات خود را میدانند. اما با شناختی که از بلوغ و پختگی سازمانهای مردم نهاد دارم میتوانم بگویم که این سازمانها با درک ضرورتها ، نیازها ، اقتضائات و امکانات دولت و جامعه مطالبات خود را مطرح و پیگیری مینمایند. به نظر من مطالبات سازمانهای مردم نهاد باید معرف پختگی آنها و نشان دادن اهمیت نقش و جایگاه آنها در کمک به پیشرفت جامعه باشد و دستگاههای دولتی را نسبت به درک جایگاه خود حساس نماید. حتی اگر لازم باشد وضعیت موجود را تشریح نموده و به صورت مستند اقدامات و توانمندی خود را در راستای رفع مشکل ارائه نمایند.